Từ thực tế giảng dạy, nhiều giáo viên băn khoăn rằng kiểm tra định kỳ (giữa kỳ, cuối kỳ) theo Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định đánh giá học sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông có bắt buộc phải lập hội đồng, chia phòng, coi kiểm tra tập trung và chấm chéo hay không?
Trong phạm vi bài viết này, người viết là giáo viên có đôi điều chia sẻ về Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT quy định về đánh giá học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ thông để bạn đọc quan tâm cùng tham khảo.
Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT không bắt buộc lập hội đồng, chia phòng, chấm chéo
Thứ nhất, tại khoản 1 Điều 7 quy định “Đánh giá định kì” như sau:
1. Đánh giá định kì (không thực hiện đối với cụm chuyên đề học tập), gồm đánh giá giữa kì và đánh giá cuối kì, được thực hiện thông qua: bài kiểm tra (trên giấy hoặc trên máy tính), bài thực hành, dự án học tập.
- Thời gian làm bài kiểm tra (trên giấy hoặc trên máy tính) đối với môn học (không bao gồm cụm chuyên đề học tập) có từ 70 tiết/năm học trở xuống là 45 phút, đối với môn học (không bao gồm cụm chuyên đề học tập) có trên 70 tiết/năm học từ 60 phút đến 90 phút; đối với môn chuyên tối đa 120 phút.
- Đối với bài kiểm tra (trên giấy hoặc trên máy tính) đánh giá bằng điểm số, đề kiểm tra được xây dựng dựa trên ma trận, đặc tả của đề kiểm tra, đáp ứng theo yêu cầu cần đạt của môn học được quy định trong Chương trình giáo dục phổ thông.
- Đối với bài kiểm tra (trên giấy hoặc trên máy tính) đánh giá bằng nhận xét, bài thực hành, dự án học tập, phải có hướng dẫn và tiêu chí đánh giá theo yêu cầu cần đạt của môn học được quy định trong Chương trình giáo dục phổ thông trước khi thực hiện.
Như vậy, khoản 1 Điều 7 chỉ quy định về hình thức đánh giá định kỳ, thời gian làm bài, yêu cầu xây dựng đề kiểm tra, hướng dẫn và tiêu chí đánh giá.
Trong khoản này không có câu, từ nào yêu cầu “thành lập hội đồng kiểm tra định kỳ”, “chia phòng kiểm tra”, “coi kiểm tra tập trung” hoặc “chấm chéo”.
Thứ hai, khoản 2, 3, 4, 5 Điều 7 nêu rõ:
2. Trong mỗi học kì, mỗi môn học đánh giá bằng nhận xét có 01 (một) lần đánh giá giữa kì và 01 (một) lần đánh giá cuối kì.
3. Trong mỗi học kì, mỗi môn học đánh giá bằng nhận xét kết hợp đánh giá bằng điểm số có 01 (một) điểm đánh giá giữa kì (sau đây viết tắt là ĐĐGgk) và 01 (một) điểm đánh giá cuối kì (sau đây viết tắt là ĐĐGck).
4. Những học sinh không tham gia kiểm tra, đánh giá đủ số lần theo quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều này nếu có lí do bất khả kháng thì được kiểm tra, đánh giá bù với yêu cầu cần đạt tương đương với lần kiểm tra, đánh giá còn thiếu. Việc kiểm tra, đánh giá bù được thực hiện theo từng học kì.
5. Trường hợp học sinh không tham gia kiểm tra, đánh giá bù theo quy định tại khoản 4 Điều này thì được đánh giá mức Chưa đạt hoặc nhận 0 (không) điểm đối với lần kiểm tra, đánh giá còn thiếu.
Từ các khoản trên, có thể khẳng định, Điều 7 Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT không đặt ra một mô hình tổ chức hành chính bắt buộc cho kiểm tra định kỳ.
Điều 7 không quy định nhà trường phải thành lập hội đồng, không nói phải xếp học sinh theo phòng riêng, không nói giáo viên phải coi chéo, chấm chéo.
Hiệu trưởng có quyền tổ chức kiểm tra định kỳ theo trách nhiệm quản lý?
Tuy nhiên, Thông tư không quy định cụ thể như vậy không có nghĩa là hiệu trưởng không có quyền lập hội đồng kiểm tra định kỳ.
Thứ nhất, khoản 1, 2 Điều 18 quy định "Trách nhiệm của hiệu trưởng" như sau:
1. Quản lý, hướng dẫn giáo viên, nhân viên, học sinh thực hiện và phổ biến đến cha mẹ học sinh quy định của Thông tư này.
2. Tổ chức thực hiện việc đánh giá học sinh theo quy định của Thông tư này tại cơ sở giáo dục; chỉ đạo, kiểm tra, giám sát việc đánh giá thường xuyên, đánh giá định kì của giáo viên; hàng tháng ghi nhận xét và ký xác nhận vào sổ theo dõi và đánh giá học sinh (theo lớp học).
Như vậy, đây là cơ sở để hiệu trưởng ban hành kế hoạch tổ chức kiểm tra, đánh giá định kỳ trong nhà trường.
Thứ hai, khi một trường có nhiều lớp, nhiều giáo viên cùng dạy một môn, việc thống nhất đề kiểm tra, lịch kiểm tra, phân công coi kiểm tra, tổ chức chấm chung hoặc chấm chéo có thể là giải pháp quản lý nhằm bảo đảm tính chính xác, công bằng, trung thực và khách quan.
Cơ sở này cũng phù hợp với khoản 2 Điều 4 quy định về “Yêu cầu đánh giá”: “Đánh giá bảo đảm tính chính xác, toàn diện, công bằng, trung thực và khách quan.”
Cùng với đó, khoản 3 Điều 4 quy định: “Đánh giá bằng nhiều phương pháp, hình thức, kĩ thuật và công cụ khác nhau; kết hợp giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá định kì.”
Thứ ba, trách nhiệm của giáo viên môn học cũng được đặt trong sự phân công của hiệu trưởng. Theo đó, khoản 1 Điều 19 quy định "Trách nhiệm của giáo viên môn học" như sau:
“Thực hiện đánh giá thường xuyên; tham gia đánh giá định kì theo phân công của hiệu trưởng; trực tiếp ghi hoặc nhập điểm, mức đánh giá vào Sổ theo dõi và đánh giá học sinh (theo lớp học), sổ theo dõi và đánh giá học sinh (của giáo viên).”
Có thể nhận thấy, Thông tư không quy định lập hội đồng kiểm tra định kỳ nhưng hiệu trưởng có thể quy định cách tổ chức kiểm tra, đánh giá định kỳ trong nhà trường trên cơ sở trách nhiệm tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát việc đánh giá học sinh.
Theo người viết, quy định của hiệu trưởng, nếu có, nên được thể hiện trong kế hoạch giáo dục nhà trường, kế hoạch kiểm tra đánh giá, quy chế chuyên môn hoặc văn bản phân công nhiệm vụ, đồng thời phải phù hợp với Thông tư số 22/2021/TT-BGDĐT và các hướng dẫn của cơ quan quản lý giáo dục cấp trên.
Điều quan trọng là không nên biến kì kiểm tra định kỳ như một kỳ thi nặng nề, gây áp lực không cần thiết cho học sinh và giáo viên.
Việc lập hội đồng, chia phòng, coi kiểm tra tập trung hay chấm chéo nếu được thực hiện thì phải nhằm mục tiêu bảo đảm khách quan, công bằng, thống nhất trong đánh giá.
Tài liệu tham khảo:
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Giao-duc/Thong-tu-22-2021-TT-BGDDT-danh-gia-hoc-sinh-trung-hoc-co-so-485242.aspx
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.