Trong bối cảnh doanh nghiệp Trung Quốc tiếp tục mở rộng đầu tư tại Việt Nam, nhu cầu tuyển dụng nhân sự biết tiếng Trung đang cho thấy sức hút ngày càng lớn trên thị trường lao động. Không chỉ mang lại lợi thế cạnh tranh về việc làm, ngoại ngữ này còn giúp người lao động có mức thu nhập cao hơn tới 40% so với ứng viên không biết tiếng.
Dữ liệu từ Báo cáo lương và thị trường nhân sự, tuyển dụng 2026 do nền tảng tuyển dụng Joboko thống kê trên gần 582.000 tin tuyển dụng tại Việt Nam cho thấy, tiếng Trung đang trở thành nhóm ngoại ngữ có tốc độ tăng trưởng nhu cầu lao động vượt trội so với tiếng Nhật hay tiếng Hàn.
Theo Báo cáo, năm 2025, thị trường ghi nhận gần 13.000 việc làm mới yêu cầu tiếng Trung, tăng gần 50% so với năm 2024 và tăng tới 95% so với cùng kỳ năm 2023. Trong khi đó, các ngoại ngữ khác chỉ tăng quanh ngưỡng 20%.
Đáng chú ý, nhu cầu tuyển dụng lao động biết tiếng Trung hiện cao gấp đôi tiếng Nhật và gấp 5,5 lần tiếng Hàn. Ở hầu hết các nhóm ngành sản xuất, kỹ thuật và kinh doanh, ứng viên biết tiếng Trung có mức lương cao hơn từ 10-40% so với các vị trí tương đương không yêu cầu ngoại ngữ.
Trong bối cảnh đó, các chương trình đào tạo theo hướng tích hợp ngoại ngữ với chuyên ngành kinh tế - thương mại đang trở thành lựa chọn được nhiều thí sinh quan tâm.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Long - Giám đốc chương trình Ngôn ngữ Trung Quốc, Trường Đại học CMC cho biết, chương trình Tiếng Trung thương mại được xây dựng từ yêu cầu thực tiễn của thị trường lao động trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số.
Theo thầy Long, quan hệ hợp tác kinh tế - thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc đang phát triển mạnh trên nhiều lĩnh vực như đầu tư, thương mại, logistics, thương mại điện tử, công nghệ và chuỗi cung ứng quốc tế. Điều này đòi hỏi nguồn nhân lực không chỉ giỏi ngoại ngữ mà còn cần có kiến thức chuyên ngành, tư duy kinh doanh và khả năng thích ứng với môi trường quốc tế hiện đại.
“Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, Trường Đại học CMC xây dựng chương trình đào tạo Tiếng Trung thương mại theo định hướng đổi mới, hiện đại và gắn chặt với nhu cầu của thị trường lao động”, thầy Long chia sẻ.
Làm rõ sự khác biệt giữa ngành Ngôn ngữ Trung Quốc truyền thống và chương trình Tiếng Trung thương mại, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Long cho biết điểm cốt lõi nằm ở mục tiêu đào tạo và định hướng nghề nghiệp.
“Nếu như ngành Ngôn ngữ Trung Quốc trước đây chủ yếu tập trung đào tạo kỹ năng ngôn ngữ như nghe, nói, đọc, viết, biên - phiên dịch hoặc giảng dạy tiếng Trung, thì chương trình Tiếng Trung thương mại của Trường Đại học CMC được xây dựng theo mô hình tích hợp ‘Ngoại ngữ + Chuyên ngành’. Nghĩa là sinh viên không chỉ học tiếng Trung mà còn được trang bị kiến thức kinh tế, thương mại, quản trị và môi trường kinh doanh quốc tế”, thầy Long chia sẻ
Theo thầy, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển nhanh, đặc biệt trong lĩnh vực dịch thuật và xử lý ngôn ngữ, mô hình đào tạo ngoại ngữ thuần túy không còn hoàn toàn phù hợp với nhu cầu xã hội hiện nay.
“Xã hội hiện nay cần những người vừa sử dụng tốt ngoại ngữ, vừa có năng lực chuyên môn, hiểu biết về thị trường, luật pháp, văn hóa kinh doanh và khả năng làm việc trong môi trường quốc tế”, Tiến sĩ Long nhận định.
Vì vậy, chương trình Tiếng Trung thương mại của Trường Đại học CMC hướng tới đào tạo nguồn nhân lực có năng lực tiếng Trung đạt trình độ HSK 5 trở lên, đồng thời có kiến thức và kỹ năng thực hành trong lĩnh vực kinh tế - thương mại quốc tế.
“Đây là định hướng đào tạo mang tính ứng dụng cao, phù hợp với xu thế phát triển nguồn nhân lực trong thời đại kinh tế số và hội nhập quốc tế”, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc nhấn mạnh.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Long, ngoài năng lực tiếng Trung, sinh viên sẽ được học hệ thống học phần chuyên ngành liên quan đến kinh tế và thương mại quốc tế theo hướng tăng cường tính ứng dụng thực tiễn.
Một số học phần tiêu biểu gồm: Phiên dịch thương mại căn bản, Biên dịch thương mại căn bản, Kinh doanh quốc tế, Marketing trong kinh doanh quốc tế, Kinh tế vĩ mô, Giao dịch thương mại quốc tế, Pháp luật thương mại quốc tế, Đàm phán trong kinh doanh…
Ngoài ra, sinh viên còn có thể lựa chọn các học phần như quản trị rủi ro trong kinh doanh quốc tế, quản lý chuỗi cung ứng, tài chính quốc tế, quản trị nguồn nhân lực hay kinh tế đầu tư.
Thông qua hệ thống học phần này, sinh viên được trang bị nhiều kỹ năng nghề nghiệp như kỹ năng giao tiếp và làm việc trong môi trường doanh nghiệp quốc tế; kỹ năng đàm phán và giao dịch thương mại bằng tiếng Trung; kỹ năng biên - phiên dịch chuyên ngành kinh tế thương mại; kỹ năng xử lý văn bản hợp đồng, thư tín thương mại; kỹ năng phân tích thị trường và marketing quốc tế; kỹ năng làm việc nhóm, tư duy phản biện và giải quyết vấn đề trong môi trường đa văn hóa.
Đặc biệt, chương trình chú trọng đào tạo năng lực ứng dụng AI trong học tập, nghiên cứu và công việc chuyên môn.
“Sinh viên không bị lệ thuộc vào AI mà được hướng dẫn cách khai thác AI như một công cụ hỗ trợ nâng cao hiệu quả công việc, từ đó hình thành lợi thế cạnh tranh bền vững trong tương lai”, thầy Long cho hay.
Với hơn bốn thập kỷ gắn bó với ngôn ngữ Trung Quốc, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Long cho biết, nếu như những năm đầu thập niên 1980, giáo trình và tài liệu học tập còn khan hiếm thì hiện nay, công nghệ 4.0 đã tạo ra thay đổi “như một cuộc cách mạng” trong học liệu và phương pháp giảng dạy.
Theo thầy Long, trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi cách dạy và học ngoại ngữ, đặc biệt trong việc hỗ trợ người học nâng cao kỹ năng ngôn ngữ nhanh và hiệu quả hơn. Việc đưa AI vào giảng dạy được xem là xu hướng tất yếu, giúp rút ngắn thời gian học tập, cung cấp phản hồi tức thì nếu người học biết khai thác đúng cách.
Tuy nhiên, trước lo ngại về nguy cơ bão hòa nhân lực ngành ngoại ngữ và sự phát triển mạnh của AI trong lĩnh vực dịch thuật, thầy Long cho rằng AI khó có thể thay thế hoàn toàn con người trong các công việc đòi hỏi tư duy phân tích, giao tiếp liên văn hóa hay xử lý tình huống thực tế.
“Thực tế cho thấy AI có thể hỗ trợ rất tốt trong dịch thuật thông thường, nhưng AI không thể thay thế hoàn toàn con người trong các hoạt động cần tư duy phân tích, giao tiếp liên văn hóa, đàm phán, xử lý tình huống và ra quyết định trong môi trường kinh doanh thực tế”, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Long nhấn mạnh.
Theo thầy, Trường Đại học CMC không đào tạo sinh viên theo mô hình “biết ngoại ngữ đơn thuần”, mà tập trung phát triển năng lực tổng hợp gồm ngoại ngữ, kiến thức chuyên ngành, kỹ năng công nghệ, tư duy kinh doanh và khả năng thích ứng trong môi trường quốc tế.
“Nhà trường định hướng sinh viên phải biết sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ công việc thay vì cạnh tranh với AI. Người có lợi thế trong tương lai sẽ là người biết kết hợp năng lực ngôn ngữ, kiến thức chuyên môn và công nghệ để tạo ra giá trị mới”, thầy Long nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, chương trình đào tạo chú trọng kỹ năng thực hành, kỹ năng mềm, kỹ năng giao tiếp quốc tế và trải nghiệm doanh nghiệp. Sinh viên được khuyến khích tham gia các hoạt động thực tập, dự án thực tế và giao lưu học thuật quốc tế để nâng cao năng lực nghề nghiệp cũng như khả năng hội nhập toàn cầu.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Long, một trong những lợi thế của sinh viên theo học ngành Tiếng Trung thương mại tại Trường Đại học CMC là được đào tạo bởi đội ngũ giảng viên sở hữu chuyên môn kép, vừa có năng lực cao về ngôn ngữ Trung Quốc, vừa có kiến thức và kinh nghiệm trong lĩnh vực kinh tế - thương mại.
Bên cạnh đó, Trường Đại học CMC là trường đại học định hướng công nghệ, chú trọng chuyển đổi số và ứng dụng AI trong giáo dục. Sinh viên có cơ hội tiếp cận các phương pháp học tập hiện đại, đồng thời nâng cao kỹ năng công nghệ và khả năng thích ứng với môi trường làm việc mới.
Đáng chú ý, thời gian gần đây, nhà trường đã tăng cường hợp tác với nhiều trường đại học uy tín của Trung Quốc thông qua các chương trình ký kết hợp tác đào tạo, trao đổi sinh viên, giao lưu học thuật và liên kết quốc tế.
Cụ thể, nhà trường đã ký kết và mở rộng hợp tác với Trường Quốc tế Sau đại học Thanh Hoa Thâm Quyến (Tsinghua SIGS) - đơn vị đào tạo và nghiên cứu sau đại học trực thuộc Đại học Thanh Hoa, cùng Đại học Sư phạm Thủ đô Bắc Kinh và Đại học Ngoại ngữ Cát Lâm.
“Đây là cơ hội rất quan trọng để sinh viên được tiếp cận môi trường học tập quốc tế, nâng cao năng lực tiếng Trung, hiểu biết văn hóa và mở rộng cơ hội nghề nghiệp trong tương lai”, Tiến sĩ Long cho biết.
“Có thể nói, chương trình Tiếng Trung thương mại của Trường Đại học CMC không chỉ hướng tới đào tạo người học ‘biết tiếng Trung’, mà quan trọng hơn là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao có khả năng làm việc trong môi trường kinh doanh quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội trong thời đại số và hội nhập toàn cầu”, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Long nhấn mạnh.
Cơ hội việc làm rộng mở trong nhiều lĩnh vực
Theo Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Long, sinh viên tốt nghiệp ngành Tiếng Trung thương mại có thể làm việc tại doanh nghiệp xuất nhập khẩu, công ty logistics và chuỗi cung ứng, doanh nghiệp thương mại điện tử xuyên biên giới, doanh nghiệp có vốn đầu tư Trung Quốc, tập đoàn đa quốc gia, ngân hàng, tổ chức tài chính, công ty du lịch - dịch vụ quốc tế hay các cơ quan ngoại thương và xúc tiến đầu tư.
Người học có thể đảm nhiệm nhiều vị trí như chuyên viên kinh doanh quốc tế, trợ lý đối ngoại, chuyên viên xuất nhập khẩu, chuyên viên chăm sóc khách hàng quốc tế, nhân sự phụ trách thị trường Trung Quốc, phiên dịch - biên dịch thương mại, chuyên viên logistics, điều phối chuỗi cung ứng, chuyên viên marketing quốc tế hoặc thư ký, trợ lý cho lãnh đạo doanh nghiệp.
“Do được đào tạo kết hợp giữa ngoại ngữ và chuyên môn kinh tế thương mại, sinh viên có khả năng thích ứng nghề nghiệp rất linh hoạt, có thể làm việc ở nhiều lĩnh vực khác nhau thay vì chỉ giới hạn trong hoạt động dịch thuật truyền thống”, thầy Long chia sẻ.