Liên kết “ba nhà” không phải lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu của phát triển nông nghiệp hiện đại

Ngày 14/5, Học viện Nông nghiệp Việt Nam tổ chức Hội nghị thúc đẩy liên kết Nhà nước - Trường đại học - Doanh nghiệp theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Tham dự sự kiện có ông Nguyễn Quốc Trị - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng đại diện các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Khoa học và Công nghệ một số địa phương cùng nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã, nhà khoa học.

Về phía Học viện Nông nghiệp Việt Nam có sự tham dự của Ban lãnh đạo Học viện, đại diện các khoa, giảng viên và sinh viên nhà trường.

Bối cảnh mới đặt ra yêu cầu liên kết sâu và thực chất hơn giữa ba nhà

Phát biểu khai mạc sự kiện, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan - Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam khẳng định Nghị quyết 71-NQ/TW đã đặt ra yêu cầu rất rõ đối với giáo dục đại học trong giai đoạn mới.

Theo đó, giáo dục đại học không chỉ có nhiệm vụ đào tạo nhân lực theo khả năng sẵn có của nhà trường mà phải gắn chặt với nhu cầu phát triển đất nước, với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và yêu cầu thực tiễn của thị trường lao động.

Trước xu thế chuyển đổi xanh, yêu cầu này đối với ngành nông nghiệp và môi trường càng trở nên cấp thiết. Để giải quyết các bài toán về nông nghiệp tuần hoàn, giảm phát thải, thích ứng biến đổi khí hậu, chuyển đổi số, phát triển vùng nguyên liệu, nâng cao năng lực hợp tác xã và gia tăng giá trị nông sản Việt Nam, theo cô Lan, không một bên nào có thể hoạt động riêng lẻ.

“Trước thực tế đó, cần một mô hình liên kết mới, sâu hơn, thực chất hơn và cùng đồng hành trong toàn bộ quá trình đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực”, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan nhấn mạnh.

Trong gần 70 năm xây dựng và phát triển, Học viện Nông nghiệp Việt Nam luôn xác định doanh nghiệp là đối tác chiến lược trong đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và phục vụ cộng đồng.

Đến nay, Học viện đã xây dựng mạng lưới hợp tác với hàng trăm doanh nghiệp, hợp tác xã trong và ngoài nước, đồng hành trong cấp học bổng, tiếp nhận thực tập, tuyển dụng, góp ý chương trình đào tạo, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ khởi nghiệp cho sinh viên.

Hằng năm, hàng nghìn sinh viên được tham gia thực tập, trải nghiệm doanh nghiệp và kết nối việc làm. Ngày hội việc làm trở thành hoạt động thường niên, mang lại nhiều cơ hội thực tập và tuyển dụng.

Những năm gần đây, mô hình hợp tác ngày càng đi vào chiều sâu với đào tạo theo đặt hàng, lớp tài năng có doanh nghiệp đồng hành, doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình đào tạo và phối hợp đưa sinh viên thực tập tại doanh nghiệp, vùng sản xuất và hợp tác xã.

Tuy nhiên, theo cô Lan, tinh thần của Nghị quyết 71-NQ/TW đòi hỏi liên kết “ba nhà” phải sâu hơn, toàn diện hơn và thực chất hơn, không chỉ dừng ở việc doanh nghiệp tuyển dụng sau tốt nghiệp.

Doanh nghiệp cần tham gia từ khâu xác định nhu cầu nhân lực, xây dựng chương trình đào tạo, tổ chức thực hành – thực tập, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo đến thương mại hóa công nghệ. Nhà trường không chỉ đào tạo người tìm việc mà phải hướng tới đào tạo nguồn nhân lực làm chủ công nghệ, có khả năng đổi mới sáng tạo và tạo việc làm. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, định hướng chiến lược và tạo môi trường thuận lợi cho các bên cùng phát triển.

Thông qua hội nghị, Học viện Nông nghiệp Việt Nam mong muốn cùng các cơ quan, doanh nghiệp, hợp tác xã và địa phương trao đổi để hình thành các mô hình hợp tác mới hiệu quả, thực chất và dài hạn hơn.

Ở góc độ doanh nghiệp, mô hình liên kết “ba nhà” được xem là giải pháp quan trọng để thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động.

Ông Nguyễn Văn Minh - Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nông nghiệp BAF Việt Nam cho biết đơn vị hiện có nhu cầu tuyển dụng từ 2.500 đến 3.000 nhân sự mới. Theo đó, khoảng 25 - 30% nhu cầu này phải tìm từ các nguồn bên ngoài, cho thấy thị trường đang thiếu hụt nhân lực và lực lượng lao động hiện tại chưa đáp ứng đủ yêu cầu phát triển của doanh nghiệp.

Theo ông Minh, khi doanh nghiệp đồng hành cùng nhà trường sẽ giúp chương trình đào tạo cập nhật sát hơn với công nghệ thực tế; giảng viên có cơ hội tiếp cận công nghệ mới, còn sinh viên được bổ sung kiến thức thực tiễn và kỹ năng nghề nghiệp ngoài giảng đường.

Cụ thể, quá trình hợp tác sẽ mở rộng cơ hội thực hành, thực tập tại doanh nghiệp, giúp sinh viên tiếp cận môi trường sản xuất, trang trại và công việc thực tế từ sớm. Mô hình “học kỳ doanh nghiệp” cũng được nhấn mạnh như hướng đi quan trọng, kéo dài thời gian thực hành để sinh viên tích lũy kỹ năng và thích ứng tốt hơn với thị trường lao động.

Công ty Cổ phần Nông nghiệp BAF Việt Nam cũng cam kết tiếp nhận sinh viên thực tập ở các ngành chăn nuôi, thú y, nông nghiệp và kinh tế. Đồng thời hỗ trợ 100% chi phí ăn ở, trả lương và tạo điều kiện để sinh viên nâng cao kỹ năng chuyên môn trong quá trình thực tập.

Định hướng giải pháp thúc đẩy liên kết “ba nhà” theo hướng thực chất và hiệu quả hơn

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra yêu cầu rất rõ: phải lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao làm động lực then chốt cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Đối với ngành nông nghiệp, yêu cầu đó càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Chia sẻ tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị nhấn mạnh ngành nông nghiệp đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn như biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan; thiên tai, hạn hán, xâm nhập mặn diễn biến phức tạp; tài nguyên đất, nước, rừng và đa dạng sinh học chịu nhiều áp lực; cùng với đó là các yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế về tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm mở ra cơ hội để tái cấu trúc ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, xanh và bền vững, khi thế giới đang chuyển mạnh sang tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế carbon thấp và kinh tế số. Điều này tạo điều kiện để nông nghiệp Việt Nam chuyển từ cạnh tranh bằng sản lượng sang cạnh tranh bằng chất lượng, giá trị gia tăng và thương hiệu.

Theo Thứ trưởng, cần đổi mới tư duy phát triển, từ “trồng gì, nuôi gì” sang tư duy kinh tế nông nghiệp, tích hợp đa ngành, tăng trưởng đa giá trị và phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ông nhấn mạnh yêu cầu tất yếu phải xây dựng liên kết thực chất, hiệu quả và bền vững giữa Nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp, trong đó Nhà nước kiến tạo thể chế, nhà trường tạo tri thức và nhân lực, doanh nghiệp là trung tâm đổi mới sáng tạo và thương mại hóa công nghệ.

Bên cạnh đó, ông cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều “điểm nghẽn” như nghiên cứu chưa gắn thực tiễn, chuyển giao công nghệ còn phân tán, đào tạo chưa theo kịp nhu cầu và doanh nghiệp chưa đầu tư tương xứng cho nghiên cứu phát triển.

Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các cơ quan, đơn vị, nhà trường, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp tập trung vào một số định hướng trọng tâm nhằm thúc đẩy liên kết “ba nhà” theo hướng thực chất và hiệu quả hơn.

Thứ nhất, cần đổi mới mạnh mẽ tư duy liên kết, hướng tới tạo ra giá trị cụ thể thay vì hình thức. Liên kết không chỉ dừng ở ký kết hợp tác mà phải tạo ra sản phẩm, công nghệ, mô hình và hiệu quả đo đếm được. Trong đó, các trường đại học cần chuyển mạnh sang mô hình đại học đổi mới sáng tạo, đại học khởi nghiệp và đại học gắn với doanh nghiệp, thị trường. Chương trình đào tạo phải liên tục cập nhật xu hướng công nghệ mới, tăng cường thực hành, trải nghiệm thực tế và nâng cao năng lực thích ứng cho sinh viên.

Doanh nghiệp được kỳ vọng coi trường đại học là đối tác chiến lược về tri thức, công nghệ và nhân lực, chủ động đặt hàng nghiên cứu, tham gia đào tạo, tiếp nhận thực tập và đầu tư cho nghiên cứu phát triển.

Thứ hai, tập trung phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ nông nghiệp xanh, sinh thái và bền vững. Ngành nông nghiệp không chỉ hướng tới tăng sản lượng mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng.

Vì vậy, cần ưu tiên các lĩnh vực nền tảng và có tính đột phá như công nghệ sinh học, công nghệ giống, nông nghiệp số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ môi trường, công nghệ sinh học, công nghệ giống, nông nghiệp số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ môi trường, công nghệ chế biến sâu, kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp carbon thấp và hệ thống truy xuất nguồn gốc.

Đồng thời, cần hình thành các chương trình nghiên cứu chung, phòng thí nghiệm dùng chung, trung tâm đổi mới sáng tạo dùng chung và các mô hình trình diễn công nghệ gắn với vùng sản xuất, đáp ứng nhu cầu thực tiễn địa phương.

Thứ ba, cần đặc biệt chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành nông nghiệp và môi trường. Trong bối cảnh kinh tế số và kinh tế xanh, nguồn nhân lực là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Do đó, cần đào tạo đội ngũ kỹ sư, nhà khoa học và nhà quản trị không chỉ vững chuyên môn mà còn có tư duy đổi mới sáng tạo, tư duy toàn cầu và khả năng thích ứng nhanh với sự thay đổi của công nghệ.

Doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo thông qua đặt hàng nhân lực, cấp học bổng, hỗ trợ nghiên cứu và đầu tư cơ sở thực hành. Đồng thời, ông bày tỏ mong muốn sinh viên không chỉ học để lấy bằng mà còn nuôi dưỡng khát vọng đổi mới sáng tạo, tinh thần cống hiến và dấn thân vì nền nông nghiệp Việt Nam hiện đại, xanh và bền vững.

Trong khi đó, chị Lê Diệu Mai - Giám đốc nhân sự Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Đông Đô Land Việt Nam lại cho rằng, một trong những thách thức còn tồn tại trong mô hình hợp tác “ba nhà” là việc một số doanh nghiệp chưa nắm bắt đầy đủ các hoạt động hỗ trợ từ phía nhà trường. Bên cạnh đó, hoạt động kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp vẫn còn hạn chế, chưa có độ phủ rộng và chưa được truyền thông hiệu quả.

Hiện nay, Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Đông Đô Land Việt Nam đang tăng cường hợp tác với Học viện Nông nghiệp Việt Nam thông qua việc phối hợp tổ chức tọa đàm, các buổi định hướng nghề nghiệp, tiếp nhận sinh viên thực tập và tham gia các ngày hội kết nối doanh nghiệp.

Theo chị Mai, lợi ích rõ rệt của mô hình này là giúp sinh viên tiếp cận môi trường doanh nghiệp từ sớm thông qua các hoạt động thực tập, từ đó tích lũy kinh nghiệm thực tiễn ngay trong quá trình học. Điều này giúp các em có lợi thế lớn khi ra trường, với kinh nghiệm có thể được hình thành từ năm 2 hoặc năm 3, qua đó tăng cơ hội việc làm sau tốt nghiệp.

Ngoài ra, việc tiếp xúc sớm với doanh nghiệp còn giúp sinh viên rèn luyện các kỹ năng mềm quan trọng như giao tiếp, sự tự tin trong công việc và khả năng làm việc trong môi trường chuyên nghiệp. Đồng thời, sinh viên có thêm thời gian làm quen với thực tế nghề nghiệp, từ đó mở rộng cơ hội phát triển và thăng tiến trong tương lai.