Trong bối cảnh hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam với Trung Quốc ngày càng phát triển, nhu cầu nhân lực thành thạo tiếng Trung đang không ngừng gia tăng. Nắm bắt xu hướng đó, Trường Đại học Khoa học (Đại học Thái Nguyên) đào tạo ngành Ngôn ngữ Trung Quốc theo hướng thực tiễn, trang bị cho sinh viên năng lực ngoại ngữ, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng với môi trường làm việc quốc tế.
Nhu cầu nhân lực cao trong bối cảnh bùng nổ thương mại Việt - Trung
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Trần Xuân Quý - Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Hướng nghiệp, Trường Đại học Khoa học (Đại học Thái Nguyên) cho hay, nhìn từ góc độ vĩ mô, quan hệ kinh tế Việt Nam - Trung Quốc đang phát triển sâu rộng.
Cùng với đó, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ Trung Quốc đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ về chất, tập trung vào các ngành công nghiệp kỹ thuật cao, điện tử, linh kiện, ô tô, logistics và năng lượng tái tạo. Theo báo cáo của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), trong 9 tháng năm 2025, xét về số dự án, Trung Quốc là đối tác dẫn đầu về số dự án FDI đầu tư mới (chiếm 30,42%). [1]
Sự dịch chuyển chuỗi cung ứng này đã biến tiếng Trung từ một “ngoại ngữ cộng thêm” trở thành “công cụ lao động trực tiếp” mang tính sống còn đối với hiệu quả vận hành của doanh nghiệp. Tại các thủ phủ công nghiệp phía Bắc và đặc biệt là Thái Nguyên (với các khu công nghiệp Yên Bình, Sông Công, Phổ Yên), thị trường lao động đang chứng kiến một thực trạng nghịch lý: nhu cầu nhân lực biết tiếng Trung tăng vọt, nhưng nguồn cung đáp ứng được chuyên môn lại khan hiếm.
Theo thầy Quý, thực trạng đào tạo hiện nay cho thấy, nhiều cơ sở giáo dục đại học vẫn duy trì mô hình đào tạo hàn lâm, nặng về ngôn ngữ học thuần túy. Hệ quả là sinh viên ra trường có thể giao tiếp cơ bản, nhưng lại “hụt hơi” khi đối mặt với văn bản hành chính thương mại, hợp đồng kinh tế, hay từ vựng chuyên ngành kỹ thuật.
Các doanh nghiệp không chỉ cần người “biết nói tiếng Trung” mà đang khát khao đội ngũ nhân sự có thể “giải quyết công việc bằng tiếng Trung” ở các vị trí đa dạng như: quản lý sản xuất, tìm nhà cung cấp sản phẩm (sourcing), logistics, kỹ thuật và đàm phán B2B…
Ngành Khoa học dữ liệu tại Trường ĐH Khoa học-ĐH Thái Nguyên là lựa chọn chiến lược cho kỷ nguyên số
Tính cấp thiết của việc chuẩn hóa và mở rộng quy mô đào tạo ngành Ngôn ngữ Trung Quốc được minh chứng qua các số liệu thống kê đầy sức nặng. Theo dữ liệu từ nền tảng JobOKO, tính đến 10 tháng đầu năm 2025, số lượng tin tuyển dụng yêu cầu tiếng Trung đã vọt lên con số gần 13.000 tin, tăng gần gấp đôi so với năm 2023. Nhu cầu này cao gấp hơn 2 lần so với tiếng Nhật và gấp 5,5 lần so với tiếng Hàn, khẳng định vị thế độc tôn của tiếng Trung trong cơ cấu nhân lực ngoại ngữ hiện nay.[2]
Bên cạnh đó, khảo sát trực tiếp do Trường Đại học Khoa học (Đại học Thái Nguyên) thực hiện tại 22 tập đoàn, doanh nghiệp lớn như: Foxconn, Goertek, Luxshare-ICT, Trinasolar, LENS... cho thấy tỷ lệ 100% doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng khẩn thiết.
Chỉ riêng nhóm 22 doanh nghiệp này, dự kiến trong 5 năm tới cần bổ sung tới 14.410 nhân sự trình độ cao và 96.000 công nhân thạo tiếng Trung. Ứng viên sở hữu kỹ năng tiếng Trung chuyên môn hóa đang nắm giữ đặc quyền về lương thưởng.
Với 1-3 năm kinh nghiệm, nhân sự biết tiếng Trung có thu nhập từ 20-42 triệu đồng/tháng, cao hơn 40-100% so với vị trí tương đương không yêu cầu ngoại ngữ. Ở các vị trí đặc thù như kỹ thuật hay pre-sales, mức chênh lệch có thể đạt tới ngưỡng 120%.
4 điểm nhấn trong đào tạo ngành Ngôn ngữ Trung Quốc
Nhận diện chính xác “khoảng trống” của thị trường, Trường Đại học Khoa học (Đại học Thái Nguyên) thiết kế chương trình cử nhân Ngôn ngữ Trung Quốc (135 tín chỉ) với định hướng khác biệt hoàn toàn: Kiến tạo hệ sinh thái đào tạo theo định hướng Kinh tế - Thương mại và Công nghệ ứng dụng. Cụ thể là:
Thứ nhất, chương trình học “may đo” theo nhu cầu doanh nghiệp. Nhà trường mạnh dạn gạt bỏ những nội dung hàn lâm xa rời thực tế, cấu trúc lại chương trình với các học phần mang tính ứng dụng cao độ như: Tiếng Trung thương mại điện tử, Đàm phán kinh tế - thương mại, Tiếng Trung chuyên ngành Logistics và Tiếng Trung giao dịch xuất nhập khẩu. Sinh viên được rèn luyện để có thể tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu ngay từ trên ghế nhà trường.
Thứ hai, đưa Trí tuệ nhân tạo (AI) vào lõi chương trình. Trong kỷ nguyên số, một biên - phiên dịch viên hay chuyên viên đối ngoại không thể làm việc độc lập với máy móc. Nắm bắt xu thế này, Trường Đại học Khoa học (Đại học Thái Nguyên) là một trong những đơn vị tiên phong đưa các học phần Công nghệ AI trong tiếng Trung ứng dụng và Công nghệ AI trong biên phiên dịch (CAT) vào giảng dạy chính khóa. Người học được trang bị tư duy làm chủ công nghệ, tối ưu hóa năng suất xử lý dữ liệu ngôn ngữ đa phương tiện.
Thứ ba, bảo chứng bằng chất lượng học thuật và hạ tầng. Sự tự tin của Trường Đại học Khoa học (Đại học Thái Nguyên) đến từ đội ngũ chuyên gia, Tiến sĩ, Thạc sĩ được đào tạo bài bản trực tiếp tại các đại học danh tiếng của Trung Quốc. Hơn thế nữa, mạng lưới hạ tầng khảo thí của Đại học Thái Nguyên – đơn vị vừa được vinh danh là Trung tâm tổ chức kỳ thi HSK xuất sắc toàn cầu năm 2025 sẽ mang lại lợi thế cộng hưởng khổng lồ cho sinh viên trong việc chuẩn hóa năng lực quốc tế.
Thứ tư, thực tập hưởng lương ngay tại “thủ phủ” FDI. Tận dụng lợi thế tọa lạc ngay tại trung tâm công nghiệp lớn của miền Bắc, nhà trường đã kết nối sâu rộng với hệ sinh thái doanh nghiệp. Các đối tác không chỉ cam kết ưu tiên tuyển dụng mà còn sẵn sàng tiếp nhận, hỗ trợ kinh phí cho sinh viên năm 3, năm 4 đến thực tập thực tế tại nhà máy và văn phòng điều hành.
"Việc mở ngành Ngôn ngữ Trung Quốc tại Trường Đại học Khoa học (Đại học Thái Nguyên) không đơn thuần là sự mở rộng quy mô tuyển sinh mà là lời giải chiến lược mang tính vĩ mô cho bài toán nhân lực của khu vực trung du, miền núi phía Bắc nói riêng và cả nước nói chung.
Dự kiến tuyển sinh từ năm học 2026 - 2027, chương trình đào tạo Cử nhân Ngôn ngữ Trung Quốc của Trường Đại học Khoa học mang theo kỳ vọng đào tạo ra một thế hệ nhân sự kiểu mới: Vững ngôn ngữ - Sắc bén tư duy kinh tế - Nắm vững công nghệ AI. Đây chắc chắn sẽ là bệ phóng vững chắc, đưa các bạn trẻ tiến sâu vào môi trường làm việc toàn cầu, sẵn sàng kiến tạo giá trị và đón đầu những làn sóng đầu tư mạnh mẽ nhất trong thập kỷ tới" - thầy Quý bày tỏ.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://vcci.com.vn/news/trung-quoc-la-doi-tac-dan-dau-ve-so-du-an-fdi-moi-tai-viet-nam
[2] https://nld.com.vn/lao-dong-biet-tieng-trung-duoc-san-don-thu-nhap-cao-hon-den-40-196260128123337993.htm