Cuối học kỳ, cuối năm học, những giáo viên dạy các môn: Mĩ thuật, Âm nhạc, Thể dục …ở một số trường tiểu học khá áp lực, mệt mỏi khi họ liên tục nhận được danh sách học sinh của giáo viên chủ nhiệm gửi nhờ “xem xét” một số học sinh để xét khen thưởng.
Có người gửi một vài học sinh, nhờ vả lịch sự nhưng cũng có những giáo viên chủ nhiệm viết bản danh sách cả chục học sinh rồi chụp và chuyển tin nhắn - xem như là trách nhiệm của giáo viên Mĩ thuật, Âm nhạc, Thể dục phải lưu ý và nâng kết quả đánh giá từ “hoàn thành” lên “hoàn thành tốt”.
Theo chia sẻ của nhiều thầy cô bộ môn trên, tình trạng này cứ đến hẹn lại lên vào cuối năm học. Nếu giáo viên dạy môn Mĩ thuật, Âm nhạc, Thể dục không “phối hợp” để thực hiện theo yêu cầu của giáo viên chủ nhiệm thì họ cho rằng gây khó khăn, làm ảnh hưởng đến chất lượng, sự phấn đấu cả năm học của học sinh. Nhưng, nếu làm theo ý giáo viên chủ nhiệm, vô tình giáo viên Mĩ thuật, Âm nhạc, Thể dục cảm thấy bị chi phối và luôn cảm thấy ấm ức trong lòng khi họ thường xuyên bị can thiệp kết quả đánh giá học sinh.
Cách xếp loại học lực và khen thưởng danh hiệu cuối năm học của học sinh tiểu học đang được thực hiện ra sao?
Tại Điều 7, Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT Quy định đánh giá học sinh tiểu học hướng dẫn việc đánh giá định kỳ như sau:
1. Đánh giá định kỳ về nội dung học tập các môn học, hoạt động giáo dục
a) Vào giữa học kỳ I, cuối học kỳ I, giữa học kỳ II và cuối năm học, giáo viên dạy môn học căn cứ vào quá trình đánh giá thường xuyên và yêu cầu cần đạt, biểu hiện cụ thể về các thành phần năng lực của từng môn học, hoạt động giáo dục để đánh giá học sinh đối với từng môn học, hoạt động giáo dục theo các mức sau:
- Hoàn thành tốt: thực hiện tốt các yêu cầu học tập và thường xuyên có biểu hiện cụ thể về các thành phần năng lực của môn học hoặc hoạt động giáo dục;
- Hoàn thành: thực hiện được các yêu cầu học tập và có biểu hiện cụ thể về các thành phần năng lực của môn học hoặc hoạt động giáo dục;
- Chưa hoàn thành: chưa thực hiện được một số yêu cầu học tập hoặc chưa có biểu hiện cụ thể về các thành phần năng lực của môn học hoặc hoạt động giáo dục.
b) Vào cuối học kỳ I và cuối năm học, đối với các môn học bắt buộc: Tiếng Việt, Toán, Ngoại ngữ 1, Lịch sử và Địa lý, Khoa học, Tin học và Công nghệ có bài kiểm tra định kỳ;
Đối với lớp 4, lớp 5, có thêm bài kiểm tra định kỳ môn Tiếng Việt, môn Toán vào giữa học kỳ I và giữa học kỳ II.
Với hướng dẫn trên, các trường tiểu học hiện nay đang thực hiện kiểm tra kết hợp giữa điểm số và đánh giá đối với các môn: Tiếng Việt, Toán, Ngoại ngữ 1, Lịch sử và Địa lý, Khoa học, Tin học và Công nghệ.
Các môn học, như: Mĩ thuật, Âm nhạc, Thể dục thì đánh giá theo 3 mức: hoàn thành tốt; hoàn thành; chưa hoàn thành.
Đến cuối năm học, kết quả giáo dục học sinh theo bốn mức:
Hoàn thành xuất sắc: Những học sinh có kết quả đánh giá các môn học, hoạt động giáo dục đạt mức Hoàn thành tốt; các phẩm chất, năng lực đạt mức Tốt; bài kiểm tra định kỳ cuối năm học của các môn học đạt 9 điểm trở lên;
Hoàn thành tốt: Những học sinh chưa đạt mức Hoàn thành xuất sắc, nhưng có kết quả đánh giá các môn học, hoạt động giáo dục đạt mức Hoàn thành tốt; các phẩm chất, năng lực đạt mức Tốt; bài kiểm tra định kỳ cuối năm học các môn học đạt 7 điểm trở lên;
Hoàn thành: Những học sinh chưa đạt mức Hoàn thành xuất sắc và Hoàn thành tốt, nhưng có kết quả đánh giá các môn học, hoạt động giáo dục đạt mức Hoàn thành tốt hoặc Hoàn thành; các phẩm chất, năng lực đạt mức Tốt hoặc Đạt; bài kiểm tra định kỳ cuối năm học các môn học đạt 5 điểm trở lên;
Chưa hoàn thành: Những học sinh không thuộc các đối tượng trên.
Về việc khen thưởng danh hiệu, Khoản 1, Điều 13, Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT hướng dẫn khen thưởng cuối năm học như sau:
Khen thưởng danh hiệu Học sinh Xuất sắc cho những học sinh được đánh giá kết quả giáo dục đạt mức Hoàn thành xuất sắc;
Khen thưởng danh hiệu Học sinh Tiêu biểu hoàn thành tốt trong học tập và rèn luyện cho những học sinh được đánh giá kết quả giáo dục đạt mức Hoàn thành tốt, đồng thời có thành tích xuất sắc về ít nhất một môn học hoặc có tiến bộ rõ rệt ít nhất một phẩm chất, năng lực; được tập thể lớp công nhận.
Khen thưởng đột xuất: học sinh có thành tích đột xuất trong năm học.
Chính vì vậy, giáo viên chủ nhiệm luôn hướng đến 2 danh hiệu vào dịp cuối năm học cho học sinh lớp mình, đó là: danh hiệu Học sinh Xuất sắc và danh hiệu Học sinh Tiêu biểu hoàn thành tốt trong học tập và rèn luyện. Cả 2 danh hiệu này đều bắt buộc các môn học đánh giá bằng nhận xét phải đạt mức hoàn thành tốt.
Hiện tượng xin kết quả “hoàn thành tốt” với môn đánh giá bằng nhận xét có hiếm?
Chính vì sự ràng buộc học sinh muốn đạt danh hiệu Học sinh Xuất sắc và danh hiệu Học sinh Tiêu biểu hoàn thành tốt trong học tập và rèn luyện phải “hoàn thành tốt” các môn đánh giá bằng nhận xét nên giáo viên chủ nhiệm sẽ có những định hướng từ trước.
Những em nằm trong dự kiến khen thưởng của giáo viên chủ nhiệm có những em hoàn thành tốt các môn học đánh giá bằng nhận xét nhưng cũng có nhiều em chỉ đạt ở mức hoàn thành vì các môn Mĩ thuật, Âm nhạc, Thể dục thiên về năng khiếu.
Vì thế, nhiều giáo viên chủ nhiệm phải chủ động xin giáo viên các môn Mĩ thuật, Âm nhạc, Thể dục. Có người nói khó với giáo viên bằng những lời lẽ lịch sự vì các môn học đánh giá bằng điểm số học rất tốt nên các môn năng khiếu mà hoàn thành thì uổng cho các em này.
Nhưng, cũng có giáo viên chủ nhiệm họ gửi danh sách những học sinh cần xếp hoàn thành tốt qua tin nhắn zalo cho giáo viên Mĩ thuật, Âm nhạc, Thể dục mà không cần biết các em này học hành môn đó ra sao.
Có trường hợp giáo viên không hỗ trợ, giáo viên chủ nhiệm còn giận hờn và báo lên ban giám hiệu. Điều này có thể dẫn đến tình huống, giáo viên Mĩ thuật, Âm nhạc, Thể dục dạy học sinh cả năm nhưng cuối học kỳ, cuối năm học thì bị giáo viên chủ nhiệm can thiệp kết quả đánh giá.
Có một vấn đề khiến người viết băn khoăn, môn Mĩ thuật, Âm nhạc, Thể dục ở cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông, Bộ hướng dẫn chỉ xếp loại học lực ở 2 mức: đạt, chưa đạt. Việc khen thưởng danh hiệu cuối năm không phụ thuộc nhiều vào những môn học năng khiếu.
Chính vì vậy, giáo viên dạy môn học Mĩ thuật, Âm nhạc, Thể dục ở cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông không bị chi phối bởi danh hiệu học tập của học sinh, không bị ai can thiệp và gây khó dễ trong quá trình đánh giá, xếp loại.
Ngược lại, tiểu học lại chia làm 3 mức đánh giá: hoàn thành tốt; hoàn thành; chưa hoàn thành. Học sinh muốn được xét danh hiệu Học sinh Xuất sắc, danh hiệu Học sinh Tiêu biểu cần hoàn thành tốt trong học tập và rèn luyện bắt buộc phải hoàn thành tốt các môn học đánh giá bằng nhận xét. Vì thế, chuyện nhờ "xem xét" hoặc có yếu tố ảnh hưởng đến kết quả đánh giá của giáo viên gây không ít tâm tư cho thầy cô bộ môn.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.