Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ và cạnh tranh công nghệ ngày càng khốc liệt, vi mạch bán dẫn được xem là nền tảng cốt lõi của nền kinh tế số. Thời gian gần đây, Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp bán dẫn và thu hút đầu tư từ nhiều tập đoàn công nghệ lớn, kéo theo nhu cầu nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này gia tăng rõ rệt.
Nắm bắt xu thế đó, nhiều cơ sở giáo dục đại học đã mở rộng đào tạo các ngành công nghệ cao nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực cho đất nước. Trong đó, Đại học Công nghiệp Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò là cơ sở đào tạo kỹ thuật trọng điểm khi đưa ngành Vi mạch bán dẫn vào danh mục tuyển sinh, góp phần chuẩn bị đội ngũ kỹ sư có trình độ chuyên môn, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động trong giai đoạn mới.
Năm 2026, Đại học Công nghiệp Hà Nội chính thức tuyển sinh đại học chính quy ngành Vi mạch bán dẫn (mã ngành 74801081). Đây là một trong những ngành học mới được nhà trường xây dựng trên cơ sở thế mạnh đào tạo các lĩnh vực điện tử, tự động hóa, công nghệ thông tin và kỹ thuật máy tính, hướng tới đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành công nghiệp bán dẫn đang phát triển mạnh tại Việt Nam và khu vực.
Vi mạch bán dẫn giữ vai trò "xương sống" trong nền kinh tế số
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Vũ Trung Kiên - Trưởng khoa, Khoa Hệ thống nhúng và Vi mạch, Trường Điện - Điện tử (Đại học Công nghiệp Hà Nội) đánh giá, ngành Vi mạch bán dẫn đang giữ vai trò "xương sống" trong nền kinh tế số, bởi hầu hết các công nghệ cốt lõi như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), ô tô thông minh hay thiết bị y tế đều phụ thuộc vào chip.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, nhiều tập đoàn công nghệ lớn có xu hướng đa dạng hóa địa điểm sản xuất. Đây là cơ hội thuận lợi để Việt Nam tham gia sâu hơn vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao của ngành công nghiệp bán dẫn như thiết kế, đóng gói và kiểm thử.
Tuy nhiên, hiện nay thách thức lớn trong ngành này nằm ở nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái nghiên cứu - phát triển (R&D). Để tận dụng hiệu quả cơ hội từ làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, cần có chiến lược đào tạo bài bản, đồng thời tăng cường sự gắn kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp. Nếu làm tốt những yếu tố này, ngành công nghiệp bán dẫn của Việt Nam hoàn toàn có thể phát triển mạnh mẽ và trở thành một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế trong tương lai
Đánh giá về nhu cầu nhân lực ngành vi mạch bán dẫn, thầy Kiên cho biết, thị trường lao động trong lĩnh vực này đang thiếu hụt nhân lực ở mức lớn. Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, mỗi năm Việt Nam cần khoảng từ 5.000 - 10.000 kỹ sư bán dẫn, trong khi năng lực đào tạo hiện mới đáp ứng được chưa đến 20% nhu cầu thực tế.
Ngoài ra, theo Quyết định số 1017/QĐ-TTg ngày 21/9/2024 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình "Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050", mục tiêu đến năm 2030 là đào tạo được ít nhất 50.000 nhân lực có trình độ từ đại học trở lên phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn trong tất cả các công đoạn của chuỗi giá trị trong ngành công nghiệp bán dẫn.
Điều này cho thấy khoảng cách cung - cầu còn rất lớn, đặc biệt ở các vị trí trình độ cao như thiết kế chip, vật liệu và công nghệ đóng gói tiên tiến. Trong bối cảnh nhiều tập đoàn quốc tế đang mở rộng đầu tư tại Việt Nam, nhu cầu nhân lực dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới, tạo ra cơ hội việc làm rộng mở cho người học.
Theo thầy Kiên, sau khi tốt nghiệp ngành học này, với nền tảng kiến thức chuyên sâu về thiết kế, chế tạo và kiểm thử vi mạch cùng kỹ năng thực hành được chú trọng trong quá trình đào tạo, sinh viên có nhiều cơ hội việc làm tại cả doanh nghiệp công nghệ trong và ngoài nước.
Người học có thể đảm nhiệm các vị trí như kỹ sư thiết kế vi mạch (IC Design Engineer), kỹ sư kiểm thử và xác minh thiết kế (Verification/Testing Engineer), kỹ sư thiết kế layout, kỹ sư đóng gói và kiểm định chất lượng vi mạch (Packaging/QA Engineer). Bên cạnh đó, các em cũng có thể làm việc trong các lĩnh vực liên quan như thiết kế hệ thống nhúng, Internet vạn vật (IoT), điện tử thông minh, tự động hóa hay nghiên cứu, phát triển sản phẩm công nghệ cao.
Về thu nhập, sinh viên mới tốt nghiệp có mức lương khởi điểm khoảng từ 10-20 triệu đồng/tháng. Sau 2-3 năm tích lũy kinh nghiệm, thu nhập có thể đạt từ 25-40 triệu đồng/tháng, thậm chí cao hơn đối với các vị trí đòi hỏi chuyên môn sâu.
Bên cạnh đó, lộ trình phát triển nghề nghiệp của ngành học này khá rõ ràng, từ kỹ sư, trưởng nhóm kỹ thuật đến các vị trí quản lý, chuyên gia cao cấp. Đối với những em tiếp tục học các chương trình đào tạo sau đại học, không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn và tích lũy kinh nghiệm làm việc trong môi trường quốc tế, có thể đảm nhiệm vị trí nghiên cứu, thiết kế vi mạch trình độ cao hoặc tham gia dự án công nghệ quy mô toàn cầu.
Nhiều lợi thế về cơ sở vật chất và chương trình đào tạo trong đào tạo vi mạch bán dẫn
Chia sẻ về những lợi thế trong đào tạo ngành Vi mạch bán dẫn, thầy Kiên cho biết, Đại học Công nghiệp Hà Nội sở hữu nhiều thế mạnh nổi bật trong lĩnh vực đào tạo này. Trước hết, nhà trường đã xây dựng hệ thống phòng thực hành, thí nghiệm hiện đại phục vụ đào tạo một số ngành như điện tử, tự động hóa, công nghệ thông tin giúp sinh viên được tiếp cận với môi trường học tập gắn với thực tiễn ngay từ những năm đầu.
Không chỉ vậy, nhà trường là một trong 18 cơ sở giáo dục đại học trên cả nước được Nhà nước ưu tiên đầu tư phòng thí nghiệm bán dẫn với tổng kinh phí hơn 100 tỷ đồng. Dự án không chỉ góp phần nâng cao năng lực đào tạo, mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ. Việc được tiếp cận hệ thống trang thiết bị hiện đại, phần mềm thiết kế chuyên dụng cũng như môi trường nghiên cứu chuyên sâu sẽ giúp sinh viên nâng cao năng lực thực hành, rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu thực tế.
Bên cạnh lợi thế về cơ sở vật chất, nhà trường có nền tảng đào tạo vững chắc trong các lĩnh vực điện tử, kỹ thuật máy tính, hệ thống nhúng và tự động hóa. Đây là những ngành có mối liên hệ chặt chẽ với công nghiệp bán dẫn, tạo điều kiện để xây dựng chương trình đào tạo theo hướng liên ngành, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động và xu thế phát triển công nghệ hiện đại.
Về chương trình đào tạo, nhà trường xây dựng theo định hướng ứng dụng và bám sát nhu cầu thực tiễn. Sinh viên sẽ được trang bị kiến thức nền tảng và kỹ năng chuyên môn cốt lõi về thiết kế, mô phỏng, kiểm thử và đánh giá vi mạch, đồng thời cập nhật các công nghệ, quy trình mới đang được doanh nghiệp sử dụng.
Đặc biệt, thời lượng thực hành, thí nghiệm được thiết kế chiếm gần 30% tổng khối lượng toàn khóa. Việc tăng cường trải nghiệm thực tế giúp sinh viên vừa nắm vững kiến thức lý thuyết vừa rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp, làm quen với các công cụ, quy trình, môi trường làm việc của doanh nghiệp ngay trong quá trình học tập. Đây là lợi thế rất lớn trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành công nghiệp bán dẫn.
Với những thí sinh đang quan tâm đến ngành Vi mạch bán dẫn trong mùa tuyển sinh năm 2026, Trưởng khoa, Khoa Hệ thống nhúng và Vi mạch, Trường Điện - Điện tử (Đại học Công nghiệp Hà Nội) đưa ra lời khuyên, để theo học và phát triển trong lĩnh vực này, người học cần có một số tố chất như sau:
Thứ nhất là tư duy logic tốt cùng nền tảng kiến thức vững về Toán học và Vật lý, bởi đây là những môn học nền tảng phục vụ việc phân tích, thiết kế mạch điện tử, xây dựng thuật toán và xử lý tín hiệu.
Thứ hai là tính kiên trì, cẩn trọng và tỉ mỉ do quá trình thiết kế, mô phỏng hay kiểm thử vi mạch thường khá phức tạp, đòi hỏi độ chính xác cao khi làm việc với các cấu trúc có kích thước chỉ ở cấp độ nanomet.
Thứ ba là khả năng tự học và cập nhật công nghệ mới liên tục. Đây là lĩnh vực có tốc độ phát triển rất nhanh, chịu tác động mạnh từ các xu hướng công nghệ toàn cầu, do đó người học phải chủ động trau dồi kiến thức để thích ứng với những thay đổi của ngành.
Thứ tư là kỹ năng làm việc nhóm và năng lực sử dụng tiếng Anh chuyên ngành. Việc đọc hiểu tài liệu kỹ thuật bằng tiếng Anh giúp sinh viên tiếp cận nhanh hơn với các công nghệ, tiêu chuẩn và tri thức mới trên thế giới, đồng thời tạo lợi thế khi tham gia vào dự án hợp tác quốc tế hoặc làm việc trong môi trường đa quốc gia.
"Các em cần xác định rõ đam mê, sự kiên trì vì đây là lĩnh vực khó, đòi hỏi nền tảng Toán, Vật lý vững chắc và tư duy logic cao. Tuy nhiên, đi kèm với đó là cơ hội nghề nghiệp rộng mở, nhu cầu nhân lực lớn và mức thu nhập hấp dẫn trong tương lai.
Vì vậy, các em cần tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, định hướng nghề nghiệp, môi trường học tập của từng trường, đồng thời chuẩn bị tốt kỹ năng tự học, ngoại ngữ và khả năng làm việc nhóm. Nếu có sự chuẩn bị nghiêm túc ngay từ đầu, đây sẽ là lựa chọn đúng đắn cho những em muốn theo đuổi một ngành công nghệ cao, có tiềm năng phát triển lâu dài", thầy Kiên bày tỏ.
Năm 2026, Đại học Công nghiệp Hà Nội dự kiến tuyển sinh 100 chỉ tiêu ngành Vi mạch bán dẫn.
Các tổ hợp xét tuyển gồm A00 (Toán, Vật lý, Hóa học); A01 (Toán, Vật lý, tiếng Anh); X06 (Toán, Vật lý, Tin học); X07 (Toán, Vật lý, Công nghệ công nghiệp).
Ngoài ra, Đại học Công nghiệp Hà Nội dự kiến cấp học bổng cho sinh viên đại học chính quy có kết quả xét tuyển đầu vào xuất sắc với số tiền khoảng trên 11 tỷ đồng; học bổng cho sinh viên có thành tích học tập xuất sắc với số tiền khoảng 10 tỷ đồng; ngoài ra còn có các loại học bổng doanh nghiệp với số tiền khoảng 30 tỷ đồng.