Ưu thế đào tạo ngành Kỹ thuật hóa học của HPU2 ra sao để sinh viên tốt nghiệp có việc làm ngay?

Kỹ thuật hóa học (mã ngành: 7520301) là ngành học thuộc nhóm ngành Kỹ thuật hóa học, vật liệu, luyện kim và môi trường, lĩnh vực Kỹ thuật, chuyên nghiên cứu ứng dụng những kiến thức cơ bản về hóa học vào quá trình sản xuất để biến đổi và tạo ra các sản phẩm mới phục vụ công nghiệp, nông nghiệp và đời sống.

Có nhiều lĩnh vực sản xuất liên quan đến kỹ thuật hóa học mà người học sau khi tốt nghiệp có thể đảm nhiệm như cán bộ kỹ thuật sản xuất, cán bộ quản lý và xử lý môi trường, nhân viên quản lý chất lượng sản phẩm (QC), nhân viên nghiên cứu và phát triển sản phẩm.

Hiện tại, ngành Kỹ thuật hóa học đang được giảng dạy tại các trường đại học ở cả ba miền Bắc - Trung - Nam. Trong đó, tại miền Bắc có Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2. Phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có cuộc trò chuyện với Phó Giáo sư, Tiến sĩ Mai Xuân Dũng - Phó Trưởng khoa Khoa Hóa học của nhà trường để tìm hiểu chi tiết hơn về ngành học trên.

Nhu cầu lao động có trình độ cao về kỹ thuật hóa học tại Việt Nam là rất lớn

Chia sẻ về phạm vi đào tạo ngành Kỹ thuật hóa học tại Khoa Hóa học, Trường Đại Sư phạm Hà Nội 2, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Mai Xuân Dũng cho biết, ngành Kỹ thuật hóa học gắn liền với sản xuất lớn, sản xuất công nghiệp có liên quan tới việc biến đổi hóa học nguyên liệu thành những sản phẩm hữu ích cho con người.

Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục thúc đẩy công nghiệp hóa - hiện đại hóa theo hướng tuần hoàn, sản xuất xanh, phát triển bền vững, vai trò của kỹ thuật hóa học càng được nâng lên. Kỹ thuật hóa học có tác động mạnh tới các ngành công nghiệp truyền thống như chế biến nông - lâm - thủy sản, khai thác và chế biến dầu khí, hóa chất, vật liệu xây dựng… Không chỉ vậy, ngành còn có vai trò then chốt trong những lĩnh vực mới, có hàm lượng khoa học công nghệ cao như năng lượng xanh, công nghệ sinh học, vật liệu mới.

Để phục vụ việc phát triển nhanh nhưng bền vững và chuyển đổi sản xuất theo hướng xanh hơn, Việt Nam đặc biệt cần lực lượng lao động trình độ đại học, sau đại học chuyên ngành Kỹ thuật hóa học. Nắm bắt được xu thế này, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 quyết định mở và tuyển sinh ngành Kỹ thuật hóa học vào năm 2025. Điểm trúng tuyển năm 2025 là 22,09 (thang điểm 30), nằm trong top 3 trường có điểm trúng tuyển ngành Kỹ thuật hóa học cao nhất.

Đơn vị là cơ sở có truyền thống đào tạo sư phạm với nền tảng khoa học cơ bản mạnh. Ngành Kỹ thuật hóa học lại chú trọng tối ưu hóa quy trình hóa học, trong đó có tính tới các yếu tố về kinh tế, an toàn và môi trường. Vì thế, nền tảng khoa học về Hóa học tốt cho phép người học so sánh, lựa chọn công nghệ tối ưu, phù hợp với các yêu cầu về thị trường, môi trường và an toàn.

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 cũng đã định hướng rõ phạm vi đào tạo đối với ngành Kỹ thuật hóa học. Đó là cung cấp cho sinh viên kiến thức nền tảng về Hóa học, Toán học, Sinh học, Vật lý; có kiến thức vững vàng về kỹ thuật hóa học; có kỹ năng làm việc nhóm, năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn và khả năng thích ứng để có thể lựa chọn hướng phát triển sự nghiệp sau khi tốt nghiệp.

Đề cập đến các yếu tố then chốt trong đào tạo ngành, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Mai Xuân Dũng cho hay: "Hiện tại, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã đảm bảo các yếu tố quan trọng để đào tạo hiệu quả ngành Kỹ thuật hóa học. Nhà trường có quan hệ đối tác tương đối rộng với nhiều tập đoàn, doanh nghiệp. Đơn vị đóng trên địa bàn phường Xuân Hòa, tỉnh Phú Thọ; gần các khu công nghiệp, nhà máy, cơ sở sản xuất thuộc tỉnh Vĩnh Phúc cũ nên có điều kiện lý tưởng cho việc kết nối doanh nghiệp, tạo môi trường thực hành, thực tiễn cho sinh viên.

Về đội ngũ, các giảng viên tham gia giảng dạy ngành Kỹ thuật hóa học phần lớn đều có trình độ tiến sĩ và có kinh nghiệm trong giảng dạy đại học. Đơn vị cũng đã đầu tư đầy đủ trang thiết bị cho giảng dạy thực hành Hóa học cơ bản và sẽ tiếp tục đầu tư phòng thí nghiệm kỹ thuật hóa học chuyên sâu trong năm 2026.

Để nâng cao chất lượng đào tạo các ngành ngoài sư phạm nói chung và ngành kỹ thuật hóa học nói riêng, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 chú trọng đầu tư cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm. Đồng thời, đơn vị xây dựng chính sách để mở rộng quan hệ với doanh nghiệp, phối hợp trong đào tạo nguồn nhân lực và chuyển giao công nghệ nhằm tạo môi trường tốt nhất để sinh viên học tập, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo".

Cơ hội nghề nghiệp đa dạng, rộng mở

Nhìn lại năm đầu tiên đào tạo ngành Kỹ thuật hóa học, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Mai Xuân Dũng nhận xét: "Đa phần sinh viên đều có ý thức tốt, chăm chỉ học tập, biết phối hợp với thầy cô trong các hoạt động giáo dục. Tuy nhiên, một số em còn bỡ ngỡ, cảm thấy khó khăn vì chưa thay đổi được phương pháp học tập từ phổ thông lên bậc đại học. Trong tương lai, để phát triển sự nghiệp trong thị trường lao động có sự thay đổi nhanh về công nghệ, sinh viên cần sử dụng được kiến thức cốt lõi của kỹ thuật hóa học, có tư duy hệ thống, khả năng làm việc nhóm để giải quyết những vấn đề trong thực tiễn sản xuất".

Được biết, nhằm thúc đẩy hơn nữa hiệu quả đào tạo ngành, lãnh đạo khoa Hóa học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã làm việc với chuyên gia Fullbright từ Đại học San Diego, Mỹ về lĩnh vực đào tạo Kỹ thuật hoá học. Ngoài ra, khoa tham vấn các bên liên quan trong phát triển chương trình đào tạo, thay đổi phương pháp giảng dạy để phát triển năng lực đặc thù của ngành cũng như kỹ năng mềm thiết yếu như làm việc nhóm, sử dụng AI, ngoại ngữ chuyên ngành.

Khoa cũng tăng cường hợp tác với doanh nghiệp đặc biệt là doanh nghiệp trên địa bàn trường để nâng cao nhận thức thực tiễn của sinh viên, giúp sinh viên có cơ hội ứng dụng kiến thức lý thuyết vào thực tiễn.

Dưới góc nhìn của sinh viên, em Nguyễn Mạnh Tiến, sinh viên K51 ngành Kỹ thuật hóa học cho biết: "Em lựa chọn ngành vì yêu thích các môn khoa học tự nhiên, đặc biệt là Hóa học và mong muốn tìm một ngành học có tính ứng dụng cao, cơ hội việc làm đa dạng. Sau một thời gian học tập, em thấy ngành Kỹ thuật hóa học thực tế hơn so với hình dung ban đầu vì không chỉ học lý thuyết mà còn gắn với công nghệ sản xuất, nghiên cứu và phát triển sản phẩm.

Để theo kịp chương trình, em cố gắng học chắc kiến thức cơ bản, kết hợp với tự học, tìm hiểu thêm tài liệu và trao đổi với thầy cô, bạn bè khi gặp khó khăn. Ngoài ra, ngay từ năm nhất, em đã có cơ hội tham gia thực hành và thí nghiệm, nhờ đó, em hiểu bài tốt hơn. Trong tương lai, em kỳ vọng sẽ có cơ hội tham gia nghiên cứu, phát triển kỹ năng chuyên môn và tìm được công việc phù hợp với ngành học".

Trong bối cảnh các ngành công nghiệp đang có sự chuyển hướng mạnh, anh Đoàn Bá Tráng - cựu sinh viên K47 ngành Sư phạm Hóa học, hiện đang là học viên cao học ngành Kỹ thuật hoá học tại Đại học Bách khoa Hà Nội nhận định, ngành Kỹ thuật hóa học có tiềm năng phát triển lớn, thậm chí sẽ ngày càng quan trọng trong tương lai.

Lý do là vì hầu hết các ngành công nghiệp hiện đại đều đang đi theo ba xu hướng lớn: công nghệ xanh, sản xuất sạch và tự động hóa. Đây đều là những lĩnh vực mà kỹ sư Kỹ thuật hóa học có vai trò trực tiếp.

Trước đây, không ít người cho rằng ngành Kỹ thuật hóa học gắn với hình ảnh nhà máy hóa chất truyền thống, dễ gây ô nhiễm. Tuy nhiên, ngành đang thay đổi theo hướng bền vững. Các doanh nghiệp không còn chỉ quan tâm đến sản lượng mà còn chú trọng tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và tối ưu tài nguyên. Điều này làm cho nhu cầu về nhân lực có kiến thức xử lý môi trường, tái chế, công nghệ vật liệu mới hay công nghệ sạch tăng lên đáng kể.

Ví dụ, trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, kỹ sư Kỹ thuật hóa học tham gia vào nghiên cứu và sản xuất pin, hydrogen xanh, nhiên liệu sinh học hay vật liệu lưu trữ năng lượng. Trong lĩnh vực vật liệu, ngành đóng vai trò quan trọng trong phát triển polymer mới, vật liệu nano hay vật liệu phục vụ công nghệ điện tử...

Một xu hướng khác là tự động hóa và chuyển đổi số trong sản xuất. Nhà máy hiện đại không chỉ cần công nhân vận hành mà cần đội ngũ kỹ sư hiểu quy trình công nghệ để phối hợp với hệ thống điều khiển tự động và dữ liệu sản xuất.

Anh Đoàn Bá Tráng bày tỏ: "Tôi nhận thấy cơ hội nghề nghiệp của ngành Kỹ thuật hóa học rất đa dạng và ổn định. Sinh viên tốt nghiệp có thể làm việc trong nhà máy sản xuất, trung tâm nghiên cứu, doanh nghiệp môi trường, công ty thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm hoặc các tập đoàn công nghệ. So với nhiều ngành phụ thuộc nhiều vào xu hướng thị trường ngắn hạn, Kỹ thuật hóa học có nền tảng ứng dụng rộng nên khả năng thích nghi lâu dài tương đối tốt. Trong tương lai, những kỹ sư vừa có chuyên môn vững vừa hiểu công nghệ xanh và tự động hóa sẽ là nguồn nhân lực được doanh nghiệp săn đón".

Gửi gắm đôi điều tới các bạn học sinh đang băn khoăn trước việc lựa chọn ngành học, anh Đoàn Bá Tráng nhấn mạnh, ngành Kỹ thuật hóa học không phải là ngành chỉ học “hóa chất”. Đây là ngành đào tạo cách ứng dụng kiến thức khoa học vào sản xuất và công nghệ thực tế. Sinh viên sẽ được học cách vận hành quy trình công nghiệp, tạo ra sản phẩm, kiểm soát chất lượng và tối ưu hệ thống sản xuất. Chính vì vậy, cơ hội việc làm của ngành không bị giới hạn trong một lĩnh vực cụ thể.

Môi trường học tập tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 tạo điều kiện rất tốt để sinh viên phát triển toàn diện. Ngoài kiến thức chuyên môn, sinh viên còn có cơ hội tham gia thực hành, nghiên cứu và tiếp cận môi trường doanh nghiệp. Điều này rất quan trọng vì doanh nghiệp hiện nay đánh giá cao khả năng làm việc thực tế hơn là chỉ học lý thuyết.

Bên cạnh đó, đội ngũ giảng viên nhiệt tình cũng là điểm giúp sinh viên dễ thích nghi và phát triển bản thân. Trường đại học không chỉ là nơi học kiến thức mà còn là nơi rèn tư duy, kỹ năng và định hướng nghề nghiệp. Nếu sinh viên chủ động học hỏi, ngành Kỹ thuật hóa học có thể mang lại nhiều cơ hội phát triển.

"Nếu lựa chọn đúng định hướng và có tinh thần học hỏi, tôi tin rằng sinh viên ngành Kỹ thuật hóa học hoàn toàn có thể xây dựng được sự nghiệp ổn định, có cơ hội phát triển lâu dài và đóng góp tích cực cho xã hội trong tương lai" - anh Đoàn Bá Tráng bày tỏ.