Đó là hướng dẫn mới nhất của Bộ Khoa học và Công nghệ về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ (theo Quyết định số 2557/QĐ-BKHCN ngày 25/5/2026).
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, đây là tài liệu khung, bao gồm các nội dung cơ bản mang tính định hướng, làm cơ sở để các cơ quan tài trợ kinh phí cho hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, các tổ chức khoa học và công nghệ cụ thể hóa thành quy tắc nội bộ và triển khai áp dụng trong phạm vi cơ quan, tổ chức.
12 nhóm nội dung về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp
Trong đó, hướng dẫn đề cập 12 nhóm nội dung về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp, bao gồm: trong quá trình đề xuất tài trợ, đặt hàng và tham gia tuyển chọn nhiệm vụ khoa học và công nghệ; quá trình thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ; xây dựng báo cáo khoa học và công bố khoa học; xác lập quyền sở hữu trí tuệ; tư vấn, phản biện, đánh giá khoa học; ứng dụng kết quả nghiên cứu, đề xuất khen thưởng, sử dụng tài chính trong thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ.
Ngoài ra còn có các nội dung liên quan đến hoạt động hỗ trợ nâng cao năng lực khoa học và công nghệ; thu thập, sử dụng, quản lý dữ liệu nghiên cứu; trích dẫn; hoạt động xuất bản; sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI); hợp tác học thuật và hợp tác quốc tế.
Đáng chú ý, hướng dẫn nêu rõ các hành vi vi phạm liêm chính khoa học, gồm: ngụy tạo dữ liệu, kết quả nghiên cứu; giả mạo dữ liệu; đạo văn dưới mọi hình thức; ghi tên tác giả không đúng thực tế hoặc loại bỏ tác giả có đóng góp thực sự; cản trở, đe dọa, ép buộc, can thiệp vào quá trình đánh giá, phản biện, xét duyệt bản thảo công bố khoa học.
Bên cạnh đó là các hành vi vi phạm nguyên tắc liêm chính quy định tại Điều 4 Nghị định số 262/2025/NĐ-CP và các hành vi vi phạm khác do cơ quan tài trợ, tổ chức khoa học và công nghệ bổ sung phù hợp với quy định của Đảng, Nhà nước.
Các hướng dẫn biện pháp để phòng ngừa vi phạm
Hướng dẫn cũng gợi mở nhiều biện pháp phòng ngừa vi phạm như: hướng dẫn việc tuân thủ các quy tắc về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trước và trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ; tập huấn định kỳ hằng năm; yêu cầu ký cam kết tuân thủ đối với chủ nhiệm nhiệm vụ, thành viên chính và cá nhân tham gia thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ.
Các biện pháp khác gồm bắt buộc lưu giữ dữ liệu gốc, nhật ký nghiên cứu, phiên bản bản thảo, hồ sơ đồng thuận tham gia nghiên cứu; thực hiện rà soát đạo văn trước khi nộp báo cáo tổng hợp, bài báo, hồ sơ nghiệm thu hoặc hồ sơ công bố; yêu cầu kê khai nguồn tài trợ, xung đột lợi ích, đóng góp tác giả, hỗ trợ biên tập, viết bài và hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI).
Đối với trách nhiệm của cá nhân hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, hướng dẫn yêu cầu tuân thủ đầy đủ các quy tắc và quy định chuyên ngành liên quan; lập, lưu giữ và cung cấp trung thực hồ sơ nghiên cứu, dữ liệu gốc, nhật ký nghiên cứu và tài liệu chứng minh quy trình nghiên cứu.
Cá nhân nghiên cứu chỉ được ghi tên tác giả đối với người có đóng góp thực chất; ghi nhận phù hợp các đóng góp chưa đủ điều kiện là tác giả; chủ động khai báo xung đột lợi ích, nguồn tài trợ, hỗ trợ kỹ thuật, hỗ trợ viết bài và việc sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo hỗ trợ trong quá trình nghiên cứu khoa học.
Hướng dẫn cũng nhấn mạnh trách nhiệm bảo vệ đối tượng nghiên cứu, bảo đảm đồng thuận tham gia nghiên cứu khi pháp luật hoặc chuẩn mực đạo đức yêu cầu.
Trường hợp trong quá trình hoặc sau khi hoàn thành nghiên cứu, cá nhân tự phát hiện có hành vi vi phạm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp thì phải kịp thời chấm dứt hành vi vi phạm, có biện pháp khắc phục phù hợp, chủ động báo cáo với chủ nhiệm nhiệm vụ, tổ chức chủ trì, cơ quan tài trợ, tổ chức khoa học và công nghệ, đồng thời phối hợp trong quá trình xác minh vụ việc.
Xem đầy đủ Hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ TẠI ĐÂY.