TPHCM: Cô và trò Trường THCS Hai Bà Trưng biến xơ dừa thành tác phẩm hội họa

Từ những chiếc vỏ dừa xù xì tưởng như chỉ có thể vứt bỏ bên bờ kênh, dưới sự hướng dẫn của tôi hai em học sinh Đặng Thanh Hoài và Lê Đình Khánh Băng (lớp 8A10) đã quyết định đưa xơ dừa vào thế giới của những bức tranh đắp nổi.

Đi dọc dải đất phương Nam, bóng dừa xanh che mát tuổi thơ đã trở thành một phần hồn cốt của quê hương xứ sở. Nhưng đằng sau vị ngọt của quả, bóng mát của tàu lá, có mấy ai nhìn thấy những đống vỏ dừa phế thải ngổn ngang bên đường, bên sông đang hằng ngày đè nặng lên môi trường sống?

Giữa bối cảnh hành tinh của chúng ta đang oằn mình trước biến đổi khí hậu, “sống xanh” không còn là khẩu hiệu kêu gọi mà đòi hỏi mỗi người phải thay đổi từ nhận thức đến hành động. Dưới mái trường học đường, khát vọng ấy không nằm lại trên trang vở lý thuyết mà đang được những đôi tay nhỏ bé thắp lên bằng ngọn lửa của khoa học và nghệ thuật.

Tại Trường Trung học cơ sở Hai Bà Trưng (xã Hiệp Phước, Thành phố Hồ Chí Minh), ý tưởng “từ rác thành tuyệt tác” đã được thầy và trò nhà trường hiện thực hóa thông qua dự án: “Xơ dừa trong tranh”. Các em học sinh không vẽ nên các bức tranh bằng những chất liệu xa xỉ, mà chọn một chất liệu là phế phẩm nông nghiệp để kể lại câu chuyện về một "Khát vọng xanh" của tuổi trẻ.​

Không cần công nghệ phức tạp, các em tận dụng chính những sợi xơ dừa thô mộc, kết hợp khéo léo với keo sữa và sắc màu acrylic. Qua những thử nghiệm kỳ công, một công thức chuẩn chỉnh đã ra đời, giúp tạo nên những tác phẩm hội họa có độ nổi khối lập thể mạnh mẽ, vừa giữ được sự gồ ghề phóng khoáng của tự nhiên, vừa mang tính thẩm mỹ cao.

Nhìn các em học sinh tỉ mẩn từng công đoạn mới thấy hết cái tâm của những "nghệ sĩ xanh" tuổi học trò. Bắt đầu từ nét bút phác thảo trên nền gỗ, các em tự tay xử lý từng búi xơ dừa, đắp nổi tạo hình tạo cơ thịt cho bức tranh, rồi thả phủ lên những lớp màu rực rỡ.

Những sợi xơ dừa xù xì, tưởng như vô giá trị, nay bỗng "vươn mình thức giấc", hóa thân thành những cánh sen hồng thanh tao, những đóa mai vàng rực rỡ gọi xuân về, hay rặng dừa nghiêng bóng kiêu hãnh bên bờ biển quê hương. Điều đặc biệt là mỗi bức tranh đều là một tác phẩm độc bản – duy nhất và không thể sao chép. Đặc biệt, nếu được nâng niu và bảo quản đúng cách, những tác phẩm từ phế phẩm này có thể lưu giữ lên đến 20 năm.

​Nghệ thuật nếu chỉ đóng khung trong phòng triển lãm sẽ là một nghệ thuật tĩnh lặng. Dự án “Xơ dừa trong tranh” khát khao nhiều hơn thế. Cô và trò chúng tôi hướng đến việc xây dựng một không gian trải nghiệm ý nghĩa, tạo nên các buổi workshop và các giờ Work Art sáng tạo ngay tại trường.

Đây chính là nơi các cung bậc cảm xúc được lan tỏa mạnh mẽ nhất. Khi đưa vào ứng dụng thực tế tại Trường Trung học cơ sở Hai Bà Trưng, mô hình này đã nhận được sự tán thưởng và đồng hành đầy từ phía phụ huynh cùng các thầy cô giáo. Sáng tạo vì môi trường, khi được nuôi dưỡng bằng một trái tim tử tế và tinh thần trách nhiệm, sẽ luôn tạo ra sự lan tỏa trong cộng đồng.

​Nhìn sâu vào một bức tranh xơ dừa, có thể thấy những sợi xơ mỏng manh, thô ráp và xơ xác ấy nếu chỉ đứng đơn độc một mình, có lẽ mãi mãi chỉ là mảnh phế phẩm nằm lặng im bên vệ đường. Nhưng khi được đan cài, được bao bọc và gắn kết bằng tình yêu cùng tư duy sáng tạo, chúng bỗng tái sinh, trở thành một bệ đỡ vững chãi cho những sắc màu lộng lẫy ngân vang.

Việc làm của tập thể sư phạm nhà trường không dừng lại ở một dự án khoa học hay một tác phẩm nghệ thuật, mà là hướng tới phương châm: “Trên cuộc đời này, chẳng có gì vĩnh viễn là rác thải, nếu chúng ta biết nhìn nhận bằng đôi mắt của tình yêu và sự thấu cảm”.