Trong bối cảnh đổi mới giáo dục và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, ngành Giáo dục Tiểu học là lĩnh vực giàu tiềm năng phát triển, giữ vai trò nền tảng trong việc hình thành thế hệ công dân tương lai. Nắm bắt xu thế đó, Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định lợi thế với những giá trị cốt lõi trong đào tạo ngành Giáo dục Tiểu học.
Các học phần thực hành nghiệp vụ tích hợp công nghệ
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó giáo sư, Tiến sĩ Phạm Quang Tiệp - Trưởng khoa, Khoa Giáo dục sớm và tiểu học, Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) nhấn mạnh, nhu cầu đối với nguồn nhân lực chất lượng cao trong ngành Giáo dục Tiểu học là rất lớn.
Sinh viên không chỉ có cơ hội trở thành giáo viên giảng dạy trong hệ thống trường công lập và tư thục, mà còn có thể đảm nhiệm nhiều vị trí khác nhau trong lĩnh vực giáo dục như chuyên viên quản lý giáo dục, phát triển và biên soạn học liệu tại các tổ chức giáo dục. Bên cạnh đó, người học cũng có thể tiếp tục theo đuổi các chương trình đào tạo sau đại học ở bậc thạc sĩ, tiến sĩ để phát triển theo hướng nghiên cứu chuyên sâu.
“Tỷ lệ sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học có việc làm ngay trong năm đầu tiên sau tốt nghiệp đạt mức rất cao. Đặc biệt, 100% đơn vị tuyển dụng tham gia khảo sát đều đánh giá sinh viên tốt nghiệp từ Trường Đại học Giáo dục đáp ứng tốt yêu cầu công việc, có khả năng thích ứng nhanh với môi trường làm việc thực tế và có thể tham gia công việc ngay mà không cần đào tạo lại” – thầy Tiệp chia sẻ.
Theo Trưởng khoa, Trường Đại học Giáo dục sở hữu nhiều lợi thế nổi bật và giá trị cốt lõi đặc trưng trong đào tạo ngành Giáo dục Tiểu học, tạo nên môi trường học tập hiện đại, toàn diện và giàu tính thực tiễn cho người học.
Chương trình đào tạo ngành Giáo dục Tiểu học được xây dựng theo định hướng phát triển năng lực người học, chú trọng khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Đặc biệt, chương trình tích hợp nhiều học phần mang tính xu hướng như Giáo dục STEAM/STEM, Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) trong dạy học và Khoa học thần kinh (Neuroscience) trong giáo dục tiểu học.
Các học phần thực hành nghiệp vụ cũng tích hợp công nghệ. Ngay tại trường, sinh viên được rèn luyện kỹ năng qua các học phần mang tính ứng dụng cao như Ứng dụng Công nghệ thông tin và AI trong giảng dạy Tiểu học, Thiết kế học liệu số, Giáo dục STEAM cho học sinh tiểu học và các học phần Phương pháp dạy học các môn học ở tiểu học (Toán, Tiếng Việt, Tự nhiên và Xã hội...). Sinh viên được thực hành giảng dạy giả định, tự xây dựng sản phẩm đa phương tiện và tổ chức dạy học dự án.
Khoa Giáo dục sớm và Tiểu học cũng quy tụ đội ngũ giảng viên có trình độ chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm giảng dạy và năng lực nghiên cứu. Tỷ lệ giảng viên có học vị tiến sĩ trở lên đạt hơn 53%. Không chỉ tích cực công bố các công trình khoa học quốc tế, biên soạn giáo trình và sách chuyên khảo, đội ngũ giảng viên còn thường xuyên cập nhật những xu hướng giáo dục tiên tiến trên thế giới vào nội dung giảng dạy, giúp sinh viên tiếp cận với tư duy giáo dục hiện đại ngay từ khi còn trên giảng đường.
Ngoài thế mạnh về chương trình và đội ngũ, nhà trường còn đầu tư đồng bộ hệ thống cơ sở vật chất phục vụ đào tạo và rèn luyện nghề nghiệp cho sinh viên. Hệ thống giảng đường, phòng học đa năng, phòng máy tính và các không gian thực hành chuyên biệt được trang bị hiện đại, đáp ứng tốt yêu cầu học tập và thực hành sư phạm. Sinh viên được tạo điều kiện phát triển toàn diện các kỹ năng nghề nghiệp bổ trợ như âm nhạc, mỹ thuật, thiết kế học liệu số và ứng dụng công nghệ trong dạy học thông qua các phòng thực hành chức năng chuyên sâu của nhà trường.
Chia sẻ lý do chọn học ngành Giáo dục Tiểu học, sinh viên năm cuối Hoàng Thanh Thúy cho hay: “Em luôn tin rằng tiểu học là giai đoạn đặt những viên gạch đầu tiên cho sự phát triển toàn diện của mỗi con người, và em mong muốn được đồng hành cùng học sinh trong những bước đi đầu đời ấy”.
Trong suốt quá trình học tập tại Trường Đại học Giáo dục, điều để lại dấu ấn sâu đậm với Thúy là môi trường đào tạo đề cao sự tôn trọng cá nhân và khuyến khích sáng tạo - yếu tố quan trọng giúp sinh viên sư phạm phát triển toàn diện. Thầy cô không chỉ là những người có chuyên môn sâu mà còn rất tâm lý, luôn sẵn sàng lắng nghe và truyền cảm hứng. Nhờ đó, em dần trưởng thành, tự tin hơn và sẵn sàng bước vào nghề giáo với một tâm thế chủ động.
Thúy cho hay: “Em cảm thấy mình rất may mắn khi được học tập trong một môi trường có đội ngũ thầy cô tận tâm. Mỗi khi em chủ động tìm đến hỏi bài hay xin tư vấn về nghiên cứu, thầy cô đều sẵn sàng lắng nghe và định hướng rất cụ thể”.
Đối với sinh viên Đặng Triệu Huyền Linh, tình yêu trẻ thơ và mong muốn truyền đạt kiến thức cho các em đã được hình thành từ khi còn nhỏ. Linh luôn mong muốn được làm việc trong môi trường giáo dục năng động, sáng tạo và gần gũi với học sinh.
Nhìn lại 4 năm học đại học, Huyền Linh cho rằng quãng thời gian này đã giúp em xây dựng nền tảng kiến thức vững chắc cho nghề nghiệp sau này. Khi trực tiếp đứng lớp với hàng chục học sinh, mỗi em một tính cách, em mới thực sự cảm nhận được giá trị của những kiến thức ấy. Điều đó giúp em biết cách quan sát, thấu hiểu tâm lý học sinh, lý giải nguyên nhân đằng sau từng hành vi để có cách ứng xử phù hợp và hiệu quả hơn.
Trong bối cảnh giáo dục tiểu học không ngừng đổi mới, sinh viên cần chủ động trang bị kỹ năng công nghệ và cập nhật các phương pháp dạy học hiện đại. Em cho rằng việc làm chủ các công cụ công nghệ giáo dục (EdTech), đồng thời tìm hiểu các mô hình như dạy học theo dự án, học thông qua trò chơi hay tích hợp bài học STEAM sẽ giúp giáo viên tương lai tạo nên những giờ học sinh động, hấp dẫn học sinh.
Lộ trình rèn nghề qua 4 đợt thực tập sư phạm
Thầy Tiệp cho hay, để giúp sinh viên tích lũy kinh nghiệm thực tiễn và phát triển kỹ năng nghề nghiệp ngay từ những năm đầu đại học, Trường Đại học Giáo dục xây dựng lộ trình rèn luyện nghề nghiệp bài bản thông qua bốn đợt thực tập sư phạm được triển khai xuyên suốt khóa học.
Cụ thể, sinh viên sẽ tham gia rèn luyện nghiệp vụ sư phạm lần 1 vào năm thứ hai, lần 2 vào năm thứ ba, lần 3 ở năm thứ tư và kết thúc bằng đợt thực tập sư phạm tốt nghiệp toàn thời gian kéo dài mười tuần liên tục trong học kỳ cuối. Lộ trình này giúp người học từng bước tiếp cận môi trường giáo dục thực tế theo chiều sâu, đồng thời có đủ thời gian để hình thành và hoàn thiện năng lực nghề nghiệp trước khi tốt nghiệp.
Điểm đặc biệt trong mô hình đào tạo của nhà trường là phương thức gắn kết linh hoạt giữa học tập lý thuyết và trải nghiệm thực tiễn tại trường phổ thông. Trong các đợt rèn luyện nghiệp vụ sư phạm, sinh viên sẽ dành một ngày cố định mỗi tuần tại các trường tiểu học đối tác để tham gia quan sát hoạt động dạy học, hỗ trợ giáo viên trong công tác quản lý lớp và làm quen với việc xây dựng giáo án.
Việc được “nhúng mình” vào môi trường giáo dục thực tế từ sớm giúp sinh viên từng bước hiểu rõ tâm lý lứa tuổi học sinh tiểu học, thích nghi với không khí lớp học và rèn luyện kỹ năng sư phạm một cách tự nhiên, liên tục, thay vì chỉ tập trung đi thực tế vào giai đoạn cuối khóa học.
Ngay từ năm thứ hai, Thúy đã được tham gia kiến tập tại các trường tiểu học. Việc được “chạm nghề” sớm giúp em hiểu rõ hơn môi trường làm việc, đồng thời từng bước rèn luyện kỹ năng sư phạm. Trong kỳ thực tập tại Trường Tiểu học Nguyễn Trãi (phường Hà Đông, Hà Nội), Thúy trực tiếp tham gia giảng dạy và hỗ trợ công tác chủ nhiệm lớp.
Chính trong quá trình này, Thúy đã có những trải nghiệm đáng nhớ, góp phần định hình rõ nét hơn về vai trò của một người giáo viên. Em kể lại câu chuyện về một học sinh khá rụt rè, ít tương tác với bạn bè và gần như không bao giờ chủ động phát biểu trong lớp.
“Ban đầu, em khá băn khoăn vì không biết làm thế nào để giúp bạn hòa nhập. Sau đó, em thử chủ động trò chuyện riêng, giao cho bạn những nhiệm vụ nhỏ và khuyến khích tham gia hoạt động nhóm. Dần dần, em thấy bạn tự tin hơn, bắt đầu giơ tay phát biểu và cởi mở với các bạn trong lớp” - Thúy nhớ lại.
Sự thay đổi tích cực của học sinh không chỉ mang lại niềm vui mà còn giúp Thúy nhận ra ý nghĩa sâu sắc của nghề giáo. Qua trải nghiệm đó, em hiểu rằng giáo viên chủ nhiệm không chỉ là người quản lý lớp học, mà còn là người đồng hành, lắng nghe và hỗ trợ sự phát triển của từng học sinh.
Với Huyền Linh, dấu mốc đáng nhớ nhất trong hành trình sinh viên là kỳ thực tập kéo dài 3 tháng tại Trường Tiểu học Vinschool Green Bay (phường Mễ Trì, Hà Nội). Đây là khoảng thời gian em được trải nghiệm môi trường giáo dục chuẩn quốc tế, nơi học sinh luôn được khuyến khích phát triển tư duy phản biện và tính chủ động trong học tập.
Theo Linh, điều giá trị nhất em học được không chỉ là kỹ năng quản lý lớp học, mà còn là khả năng quan sát để thấu hiểu tâm lý của từng học sinh. Từ đó, em biết cách thiết kế các hoạt động học tập phù hợp với năng lực của các em nhưng vẫn khơi gợi được sự sáng tạo và hứng thú học tập.
Bên cạnh đó, quá trình làm việc cùng các giáo viên hướng dẫn giàu kinh nghiệm cũng giúp em học hỏi nhiều về cách phối hợp, trao đổi khéo léo với phụ huynh. Qua trải nghiệm thực tế, Linh nhận ra rằng để tạo nên một tiết học hiệu quả cần có sự kết hợp hài hòa giữa tình yêu thương, sự kiên nhẫn và tinh thần đổi mới trong phương pháp giảng dạy. Em cho biết bản thân luôn trân trọng và biết ơn quãng thời gian thực tập ý nghĩa này.
Linh nhắn nhủ thêm, sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học có thể tham gia các dự án giáo dục với vai trò tình nguyện viên, điều phối viên hoặc làm trợ giảng tại các trung tâm học tập để tăng cơ hội tiếp xúc với trẻ nhỏ trước các kỳ thực tập chính thức. Những trải nghiệm này sẽ giúp rèn luyện sự kiên nhẫn, khả năng quan sát cũng như kỹ năng xử lý tình huống trong môi trường sư phạm.
Nữ sinh cũng cho rằng nghề giáo không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức mà còn đòi hỏi khả năng thấu hiểu và giao tiếp hiệu quả. Vì vậy, việc học cách lắng nghe học sinh, xây dựng sự kết nối với phụ huynh và đồng nghiệp sẽ là nền tảng quan trọng giúp các sinh viên sư phạm tự tin, vững vàng hơn khi bước vào nghề.