Việt Nam học là ngành khoa học nghiên cứu về đất nước và con người Việt Nam trên các phương diện về văn hóa, lịch sử, địa lý, văn học, du lịch, phong tục tập quán, tôn giáo tín ngưỡng, nghệ thuật biểu diễn, các tộc người… nhằm làm nổi bật những khía cạnh độc đáo, đặc sắc của Việt Nam.
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 là một trong số những cơ sở có truyền thống đào tạo ngành Việt Nam học. Nhằm cung cấp thông tin chi tiết về ngành học, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có cuộc trò chuyện với lãnh đạo khoa Ngữ văn - đơn vị quản lý ngành để tìm hiểu.
Ngành học giàu tính ứng dụng, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Thị Thùy Vinh - Phó Trưởng khoa Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 cho biết, trong xu thế hội nhập và toàn cầu, Việt Nam học giúp người Việt hiểu hơn về đất nước; góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc; xây dựng cộng đồng văn hóa đa dạng và phong phú.
Ngành học cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục và đào tạo nhân lực có kiến thức về văn hóa, đất nước, con người Việt Nam; có sứ mệnh trong việc truyền bá, làm cầu nối văn hóa giữa Việt Nam và bạn bè thế giới.
Được biết, ngành Việt Nam học của Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đang ngày càng nhận được nhiều sự quan tâm. Tuyển sinh năm 2025 cho thấy tín hiệu tích cực với số lượng thí sinh đăng ký cao, nhiều em chủ động tìm hiểu kỹ về ngành từ sớm. Năm 2025, điểm trúng tuyển của ngành Việt Nam học là 26,3 (thang điểm 30) với hơn 70 sinh viên nhập học.
Khoa Ngữ văn và Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 chú trọng xây dựng hình ảnh ngành Việt Nam học gần gũi với đời sống đương đại, gắn văn hóa với trải nghiệm thực tế, phát triển địa phương và hội nhập quốc tế. Điều này giúp ngành học không còn được nhìn như một ngành “thuần lý thuyết”, mà trở thành ngành học giàu tính ứng dụng, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.
Khoa định hình bản sắc đào tạo ngành Việt Nam học theo hướng “Kết nối văn hoá, mở rộng tương lai”. Đây không chỉ là ngành học “mở” - mở về tri thức, văn hoá mà còn hướng đến việc rèn luyện kỹ năng, mở rộng cơ hội nghề nghiệp. Sinh viên có thể làm việc trong các lĩnh vực khác nhau như du lịch, giáo dục, truyền thông, nghiên cứu, tổ chức sự kiện, văn hóa ngoại giao…
Bên cạnh đó, môi trường sư phạm tạo nên một ưu thế riêng, sinh viên được đào tạo bài bản về tư duy hệ thống, khả năng truyền đạt tri thức và thái độ nghề nghiệp chuẩn mực. Đây là nền tảng giúp sinh viên Việt Nam học có thể thích ứng với nhiều lĩnh vực.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Thị Thùy Vinh cho rằng: "Hiện nay, điều thí sinh và phụ huynh quan tâm nhiều nhất khi tìm hiểu ngành các ngành học là cơ hội việc làm, tính ứng dụng của chương trình đào tạo và môi trường học tập thực tế. Đây cũng là lý do nhà trường liên tục đổi mới chương trình đào tạo ngành Việt Nam học theo hướng gắn với nhu cầu xã hội và xu hướng nghề nghiệp mới.
Trong những năm gần đây, thay đổi rõ nhất của ngành là sự dịch chuyển từ đào tạo thiên về hàn lâm sang đào tạo gắn với trải nghiệm, kỹ năng nghề nghiệp và ứng dụng công nghệ. Chương trình học được cập nhật theo hướng liên ngành hơn; tăng cường thực hành, thực địa và các hoạt động kết nối doanh nghiệp, địa phương, thiết chế văn hóa.
Môi trường học tập năng động hơn khi sinh viên có nhiều cơ hội tham gia câu lạc bộ học thuật, hoạt động truyền thông, sự kiện văn hóa và các dự án cộng đồng. Điều này giúp sinh viên hình thành tư duy chủ động và năng lực nghề nghiệp ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Trong chiến lược phát triển các ngành khoa học xã hội của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, ngành Việt Nam học được kỳ vọng sẽ trở thành ngành có vai trò kết nối giữa nghiên cứu văn hóa, giáo dục và phát triển xã hội địa phương. Nhà trường mong muốn đào tạo những cử nhân vừa có tri thức nền tảng về văn hóa dân tộc, vừa có khả năng thích ứng với xã hội hiện đại, góp phần lan tỏa giá trị Việt Nam trong thời kỳ hội nhập và chuyển đổi số".
Chia sẻ cụ thể hơn về các học phần trong chương trình đào tạo, Tiến sĩ Bùi Thùy Linh - Trưởng Bộ môn Việt Nam học và Du lịch, Khoa Ngữ văn thông tin, nhóm học phần được xem là đặc trưng nhất của ngành học về Việt Nam học là các nhóm học phần về văn hoá.
Cô Linh nhấn mạnh: “Chúng tôi quan niệm rằng, tri thức và hiểu biết chính là điểm tựa vững chắc để phát triển kỹ năng, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ. Kiến thức văn hoá cần thiết giúp cho sinh viên có nền tảng vững chắc có thể hoạt động đa dạng trong các lĩnh vực việc làm. Cùng với đó, do chương trình Việt Nam học hiện đang được chia thành 2 hướng chuyên ngành: Việt Nam học - Du lịch; Giảng dạy Việt Nam học và giảng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài nên mỗi hướng lại có những nhóm học phần đặc trưng riêng.
Ví dụ như hướng Việt Nam học – Du lịch là các nhóm học phần trang bị kiến thức về pháp luật, nghiệp vụ du lịch. Hướng giảng dạy Việt Nam học và giảng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài là nhóm học phần về ngôn ngữ và phương pháp giảng dạy gắn với đặc thù riêng của hướng này.
Khung chương trình hiện nay còn có nhiều học phần liên quan đến văn hóa vùng miền, di sản, tín ngưỡng, địa lý văn hóa… Chúng tôi kỳ vọng sinh viên sau 4 năm sẽ có “năng lực lõi” là năng lực nhận diện, phân tích, lí giải văn hoá và năng lực ứng dụng tri thức văn hoá vào thực tiễn nghề nghiệp".
Ngoài ra, Tiến sĩ Bùi Thùy Linh cho hay, hoạt động thực địa và trải nghiệm văn hóa là một trong những điểm nhấn quan trọng của ngành Việt Nam học tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2. Nhà trường xem đây là “giảng đường mở”, nơi sinh viên trực tiếp tiếp xúc với không gian văn hóa, di sản và cộng đồng địa phương thay vì chỉ tiếp cận học thuật qua sách vở.
Trong chương trình đào tạo cử nhân Việt Nam học, sinh viên Việt Nam học được tham gia hoạt động thực tế trải nghiệm tại các vùng văn hoá dân gian như Bắc Ninh, Ninh Bình (năm học thứ nhất); hoạt động thực tế trải nghiệm vùng văn hoá Đông Bắc như Hải Phòng, Quảng Ninh (năm học thứ hai); hoạt động tham quan, học tập, trải nghiệm tại miền Trung (năm học thứ ba).
Đồng thời, chương trình đào tạo cũng có những trải nghiệm văn hóa gắn với từng học phần như Hà Nội học, Phong tục tập quán Việt Nam giúp các em được “học tại chỗ”, tiếp cận trực tiếp với đời sống văn hóa.
Đối với các học phần chuyên ngành, giảng viên của Bộ môn Việt Nam học và Du lịch cũng đang đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tăng tương tác và ứng dụng công nghệ. Nhiều học phần được triển khai bằng hình thức học theo dự án để giúp sinh viên củng cố kiến thức lý thuyết và rèn luyện kỹ năng điều tra, phỏng vấn, xử lý thông tin, thuyết trình, làm việc nhóm và sáng tạo sản phẩm.
Mỗi dự án là một hành trình khám phá văn hóa, con người và bản sắc Việt Nam từ chính trải nghiệm thực tế của sinh viên. Với khoảng thời gian cho mỗi dự án từ 4-6 tuần, học tập dự án gắn với thực tiễn vừa là một thách thức, vừa là một cơ hội đối với các nhóm sinh viên.
Người học được rèn luyện nhiều kỹ năng từ hoạt động thực tế
Ở góc nhìn của sinh viên, em Nguyễn Việt Hoàng Anh - Sinh viên năm thứ tư ngành Việt Nam học bày tỏ: “Em từng hình dung ngành Việt Nam học chỉ xoay quanh lý thuyết về lịch sử, văn hóa, địa lý. Tuy nhiên, chương trình đào tạo có định hướng ứng dụng cao. Em được đi thực tế tới các di tích, di sản văn hoá, trải nghiệm những tuyến du lịch nổi bật.
Em được tham gia nhiều hội thảo, talkshow với các doanh nhân, chuyên gia để học hỏi và định hướng tương lai. Đặc biệt, phương pháp giảng dạy theo hướng mở của thầy cô thông qua các dự án thực tế tiêu biểu như "Hà Nội trong tôi", "Dự án 360"... đã mang đến cơ hội để em tự học hỏi và chủ động khám phá tri thức.
Bên cạnh đó, môi trường sư phạm chuẩn mực, nề nếp cũng giúp em rèn luyện tác phong kỷ luật, nghiêm túc. Việc thường xuyên tiếp xúc với phương pháp sư phạm cùng sự tận tâm của giảng viên giúp sinh viên trau dồi các kỹ năng mềm như thuyết trình, diễn đạt. Đó là hành trang vô giá cho các công việc hướng dẫn viên du lịch, tổ chức sự kiện hay ngoại giao".
Nói rõ hơn về quá trình học tập, em Trần Minh Chiêm - Sinh viên năm 2 ngành Việt Nam học cho biết, điều khó nhất khi học ngành Việt Nam học không chỉ là ghi nhớ kiến thức mà còn là khả năng phân tích, kết nối kiến thức liên ngành và xử lý tình huống thực tế. Vì ngành học liên quan đến nhiều lĩnh vực như văn hóa, lịch sử, địa lý, du lịch và xã hội nên sinh viên không thể chỉ học thuộc lý thuyết mà cần biết liên hệ, phân tích và vận dụng vào từng hoàn cảnh cụ thể.
Trong quá trình học và đi thực tế, sinh viên thường phải xử lý nhiều tình huống phát sinh như trong giao tiếp với người dân địa phương, thuyết trình trước tập thể hay giải quyết các vấn đề ngoài kế hoạch. Điều đó đòi hỏi sinh viên phải linh hoạt, chủ động và có kỹ năng giao tiếp tốt.
Trải nghiệm khiến em Trần Minh Chiêm cảm nhận rõ giá trị của ngành học là chuyến đi thực tế Đông Bắc. Trần Minh Chiêm chia sẻ: "Qua chuyến đi, em không chỉ được tận mắt tìm hiểu về cảnh quan, lịch sử và văn hóa của các địa phương mà còn hiểu rõ hơn những kiến thức đã học trên lớp. Khi trực tiếp đến các di tích, tìm hiểu đời sống người dân và trải nghiệm văn hóa vùng miền, em thấy kiến thức trở nên gần gũi và thực tế hơn. Ngoài ra, em còn nhận ra những lỗi sai, yếu điểm khi làm nghề nếu không học tập nghiêm túc.
Chuyến đi khiến em nhận ra ngành Việt Nam học không chỉ học về lý thuyết mà còn giúp sinh viên hiểu sâu hơn về bản sắc văn hóa dân tộc, từ đó biết cách giữ gìn và quảng bá những giá trị văn hóa của Việt Nam. Những hoạt động thực tế còn giúp em rèn luyện kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống trong môi trường tập thể. Đây là trải nghiệm vô cùng ý nghĩa và đáng nhớ trong quá trình học ngành Việt Nam học của em tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2".
Là sinh viên năm cuối, chuẩn bị tốt nghiệp, em Nguyễn Phương Thảo bày tỏ, trong thời đại AI và truyền thông số, sinh viên ngành Việt Nam học cần chủ động đổi mới tư duy học tập và không ngừng cập nhật công nghệ để không bị tụt lại phía sau. AI có thể hỗ trợ tìm kiếm thông tin nhanh chóng, nhưng điều quan trọng là sinh viên phải có khả năng chọn lọc, kiểm chứng và phân tích thông tin một cách chính xác. Song song với kiến thức chuyên ngành, sinh viên ngành Việt Nam học cần trang bị thêm kỹ năng ngoại ngữ, truyền thông số, sáng tạo nội dung và khả năng ứng dụng công nghệ vào học tập cũng như quảng bá văn hóa Việt Nam.
"Sinh viên ngành Việt Nam học trong thời đại mới không chỉ cần hiểu văn hóa dân tộc mà còn phải biết cách đưa những giá trị ấy đến gần hơn với cộng đồng bằng tư duy hiện đại và tinh thần hội nhập" - em Nguyễn Phương Thảo nhấn mạnh.
Chia sẻ kinh nghiệm làm việc, chị Trần Thị Bé - Cựu sinh viên K35 ngành Việt Nam học, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Trần Lâm Gia Phát cho hay: “Hiện nay, tôi đang kinh doanh các sản phẩm chế biến từ nguyên liệu bản địa là đặc sản vùng miền. Việc theo học ngành Việt Nam học tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 mang lại cho tôi nền tảng riêng biệt về tư duy văn hóa và khả năng kết nối con người.
Điều giúp tôi khác biệt không chỉ là sản phẩm mà quan trọng hơn là biết kể câu chuyện văn hóa phía sau sản phẩm đó. Khi giới thiệu đặc sản địa phương, tôi không chỉ nói về hương vị mà còn chia sẻ về đời sống người dân, phong tục vùng miền, nguồn gốc sản phẩm và hành trình tạo ra sản phẩm. Tôi trở thành “người kể những câu chuyện văn hóa” để giúp khách hàng cảm nhận mỗi sản phẩm không chỉ là món ăn mà còn mang những giá trị văn hóa đặc sắc. Điều này giúp khách hàng cảm nhận được giá trị thật và tạo niềm tin tốt hơn.
Ngoài ra, ngành Việt Nam học giúp tôi rèn kỹ năng giao tiếp, thuyết trình và làm việc với nhiều nhóm đối tượng khác nhau. Khi làm việc với đối tác, từ trường học hay khách du lịch, khả năng quan sát và ứng xử linh hoạt là lợi thế lớn của tôi".
Nhìn nhận về tương lai của ngành, chị Bé khẳng định, ngành Việt Nam học có nhiều tiềm năng phát triển, nhất là trong bối cảnh xã hội ngày càng quan tâm đến bản sắc văn hóa, du lịch trải nghiệm và sáng tạo nội dung số. Những lĩnh vực như truyền thông, du lịch văn hóa, giáo dục trải nghiệm hay xây dựng thương hiệu địa phương đều rất cần người có hiểu biết về văn hóa và xã hội Việt Nam.
Sinh viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 có lợi thế ở sự năng động, gần gũi thực tế và khả năng thích nghi tốt. Nếu biết tận dụng kiến thức văn hóa kết hợp với tư duy sáng tạo hiện đại, các em hoàn toàn có thể làm tốt trong nhiều lĩnh vực mới như xây dựng thương hiệu địa phương, sáng tạo nội dung văn hóa hay phát triển sản phẩm du lịch cộng đồng.
