Vừa qua, Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam nhận được phản ánh của độc giả liên quan đến hoạt động quản lý khoa học, quyền sở hữu trí tuệ và quyền học tập của viên chức tại Trường Đại học Tôn Đức Thắng.
Độc giả phản ánh hiệu trưởng có chuyên môn Tự động hóa nhưng đứng tên sáng chế về nông nghiệp
Theo phản ánh của độc giả, đề tài: “Xây dựng quy trình trồng Sâm non (Sâm Hàn Quốc và Hồng Đẳng Sâm) bằng phương pháp khí canh tại Gia Lai” có mã số: KHGL-10-19; Chủ nhiệm: Tiến sĩ Ngô Việt Đức; Đơn vị cấp kinh phí: Sở Khoa học và Công nghệ Gia Lai; Hợp đồng số 20/HĐ-SKHCN ngày 15/7/2020; Quyết định nghiệm thu: 382/QĐ-UBND ngày 19/8/2024 của Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai là đề tài khoa học sử dụng ngân sách nhà nước.
Tuy nhiên, theo Công báo Sở hữu công nghiệp số 454, tập A, trang 1065-1066 nhà trường có 2 đơn đăng ký sáng chế nộp ngày 27/11/2025 có chủ sở hữu là Trường Đại học Tôn Đức Thắng và các tác giả gồm: Trần Trọng Đạo; Dương Thị Thùy Vân; Ngô Việt Đức; Đỗ Hoàng Thịnh, cụ thể như sau:
Đơn số 2-2025-01084; tên sáng chế: “Quy trình trồng cây Sâm Hàn Quốc bằng phương pháp khí canh”. Sáng chế đề cập đến quy trình trồng cây sâm Hàn Quốc (Panax ginseng C.A. Meyer) bằng phương pháp khí canh. Trong đó củ non cây sâm Hàn Quốc giống từ 12 đến 14 tháng tuổi, sạch bệnh được trồng kích thích phát sinh chồi bằng cách trồng trong giá thể gồm than mùn, cát, perlit và vermiculit trong điều kiện tối, sau đó kích thích nảy mầm trong điều kiện khí canh bằng cách duy trì ẩm với ánh sáng đỏ-xanh tỷ lệ đỏ/xanh là 1/3 để mầm phát triển.
Quá trình trồng khí canh sử dụng dịch thủy phân trùn quế kết hợp chiếu sáng từ 120 đến 150 µmol/m³s bằng nguồn sáng đỏ-xanh (red-blue) tỷ lệ đỏ xanh là 3/1. Quy trình theo sáng chế cho phép trồng bồi dưỡng cây sâm Hàn Quốc trong điều kiện khí canh cho phép thu củ sâm thành phẩm cũng như tạo nguồn cây sâm khỏe mạnh cung cấp cho vườn trồng.
Đơn số 2-2025-01085; tên sáng chế: “Quy trình trồng cây Hồng Đẳng Sâm bằng phương pháp khí canh”. Sáng chế đề cập đến quy trình trồng cây Hồng đẳng sâm (Codonopsis javanica) bằng phương pháp khí canh. Trong đó củ non cây Hồng đẳng sâm giống từ 10 đến 12 tháng tuổi, sạch bệnh được trồng kích thích phát sinh chồi bằng cách trồng trong giá thể gồm than mùn, cát, perlit và vermiculit trong điều kiện tối, sau đó kích thích nảy mầm trong điều kiện khí canh bằng cách duy trì ẩm với ánh sáng đỏ-xanh tỷ lệ đỏ/xanh là 1/3 để mầm phát triển và trồng cây trong điều kiện khí canh sử dụng dịch thuỷ phân trùn quế với cường độ chiếu sáng từ 140 đến 200µmol/m²s bằng nguồn sáng đỏ-xanh (red-blue) tỷ lệ đỏ/xanh là 3/1. Quy trình theo sáng chế cho phép cây Hồng đẳng sâm phát triển để thu củ sâm thành phẩm.
Độc giả băn khoăn về những đóng góp của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Trọng Đạo - Hiệu trưởng Trường Đại học Tôn Đức Thắng trong hai sáng chế này khi không tham gia đề tài gốc, hơn nữa chuyên môn của thầy là về Tự động hóa nhưng lại đứng tên trong hồ sơ sáng chế của đề tài về nông nghiệp.
Để đảm bảo thông tin chính xác, khách quan, phóng viên đã liên hệ với nhà trường về nội dung phản ánh nêu trên. Ngày 3/6/2026, đại diện nhà trường đã có văn bản phản hồi Tạp chí.
Theo đó, đại diện Trường Đại học Tôn Đức Thắng cho biết, đề tài “Xây dựng quy trình trồng Sâm non bằng phương pháp khí canh tại Gia Lai” là nhiệm vụ khoa học và công nghệ sử dụng ngân sách nhà nước do Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Gia Lai tài trợ đã được tổ chức nghiệm thu, bàn giao đầy đủ sản phẩm nghiên cứu theo hợp đồng, hoàn tất quyết toán và thanh lý theo đúng quy định.
Qua rà soát, nhà trường nhận thấy cần phân biệt rõ giữa kết quả của đề tài nghiên cứu nêu trên và hoạt động nghiên cứu phát triển tiếp theo được thực hiện sau khi đề tài đã kết thúc. Theo đó, các đơn đăng ký được nộp năm 2025 không phải là hồ sơ đăng ký đối với các sản phẩm đã bàn giao trong khuôn khổ đề tài, mà là kết quả của quá trình tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện và phát triển các giải pháp kỹ thuật trên cơ sở kế thừa kết quả nghiên cứu trước đó bởi nhóm nghiên cứu đề xuất và đăng ký với nhà trường.
Đối với việc Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Trọng Đạo tham gia trong hồ sơ đăng ký bảo hộ, mặc dù không phải là thành viên của nhóm nghiên cứu thực hiện đề tài ban đầu, nhưng trong quá trình triển khai nghiên cứu tại Trường Đại học Tôn Đức Thắng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Trọng Đạo đã tham gia hỗ trợ, tư vấn các giải pháp kỹ thuật và tạo điều kiện để nhóm nghiên cứu triển khai thực nghiệm, đặc biệt trong các nội dung liên quan đến hệ thống điều khiển tự động, ứng dụng IoT và tự động hóa.
Sau khi đề tài được nghiệm thu và kết thúc, trên cơ sở nhu cầu tiếp tục hoàn thiện và phát triển công nghệ, nhóm nghiên cứu đã chủ động đề nghị và mời Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Trọng Đạo tham gia cùng phát triển các giải pháp kỹ thuật mới và thực hiện đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ. Nhóm nghiên cứu xét thấy chuyên môn của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Trọng Đạo trong lĩnh vực tự động hóa, điều khiển và ứng dụng công nghệ số là phù hợp với định hướng phát triển của các giải pháp này. Việc tham gia của thầy Đạo được hình thành trên cơ sở những đóng góp chuyên môn thực tế, sự thống nhất của nhóm nghiên cứu và nhu cầu phát triển công nghệ ở giai đoạn tiếp theo.
Nhà trường cho rằng đây là hoạt động phù hợp với bản chất của nghiên cứu liên ngành, trong đó kết quả nghiên cứu sau khi nghiệm thu tiếp tục được hoàn thiện, phát triển công nghệ, mở rộng ứng dụng và đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ với sự tham gia của các nhà khoa học có chuyên môn phù hợp.
Nhà trưởng khẳng định chưa có giảng viên, viên chức bị kỷ luật vì đi học nâng cao trình độ
Bên cạnh đó, một số giảng viên và viên chức nhà trường phản ánh không được tự do đi học nâng cao chuyên môn. Khi muốn đi học phải xin phép lãnh đạo và thường không được chấp thuận, thậm chí bị kỷ luật. Trong khi đó, nhà trường vẫn quảng bá hỗ trợ học tập và đào tạo sau đại học.
Liên quan đến vấn đề này, đại diện nhà trường cho hay, sau khi rà soát các quy định hiện hành, hồ sơ quản lý nhân sự và tình hình thực tế tại trường, nhà trường nhận thấy cần làm rõ một số thông tin để tránh hiểu chưa đầy đủ về chủ trương phát triển đội ngũ của nhà trường.
Nhà trường có chủ trương nhất quán là khuyến khích, tạo điều kiện và đầu tư nguồn lực để giảng viên, viên chức học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học.
Qua rà soát, nhà trường không ghi nhận trường hợp giảng viên hoặc viên chức nào bị xử lý kỷ luật vì lý do tham gia học tập nâng cao trình độ chuyên môn. Trong một số trường hợp gần đây, nhà trường chỉ thực hiện việc nhắc nhở, phê bình đối với cá nhân tự ý tham gia khóa học trong thời gian làm việc nhưng không báo cáo, không xin phép theo quy định, dẫn đến việc vắng mặt và ảnh hưởng đến quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao.
Đối với các chương trình đào tạo, bồi dưỡng có thời gian học trùng với giờ làm việc hoặc có khả năng ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, việc báo cáo và xin ý kiến đơn vị quản lý là yêu cầu quản lý nhân sự cần thiết. Mục đích của quy định này là để nhà trường đánh giá sự phù hợp của chương trình học với vị trí việc làm, nhu cầu phát triển nguồn nhân lực; đồng thời chủ động bố trí công việc, nhân sự thay thế khi cần thiết và thực hiện các chính sách hỗ trợ học tập theo quy định.
Thực tế cho thấy công tác đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao trình độ chuyên môn luôn được nhà trường đặc biệt quan tâm. Hiện nay nhà trường có 127 giảng viên, viên chức đang được tạo điều kiện học tập trình độ tiến sĩ và 81 nhân sự đang theo học trình độ thạc sĩ. Riêng trong năm 2026, nhà trường tiếp tục quy hoạch 51 giảng viên, viên chức tham gia các chương trình đào tạo sau đại học.
Trường Đại học Tôn Đức Thắng cho rằng, những số liệu nêu trên cho thấy việc phát triển đội ngũ không chỉ là chủ trương mà đã được triển khai thường xuyên, có kế hoạch và bằng các nguồn lực cụ thể. Nhà trường luôn hướng đến việc bảo đảm hài hòa giữa nhu cầu phát triển chuyên môn của cá nhân với yêu cầu duy trì ổn định, hiệu quả hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ người học.