Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư và giao lưu văn hóa giữa Việt Nam với Trung Quốc, nhu cầu về nguồn nhân lực thành thạo ngôn ngữ này ngày càng gia tăng. Điều đó khiến ngành Ngôn ngữ Trung Quốc trở thành một trong những ngành học nhận được sự quan tâm lớn của thí sinh và phụ huynh mỗi mùa tuyển sinh.
Không chỉ đào tạo khả năng sử dụng tiếng Trung thành thạo trong giao tiếp, ngành học còn trang bị cho người học các kiến thức về văn hóa, lịch sử, kinh tế và xã hội. Đây được xem là nền tảng quan trọng giúp sinh viên thích ứng với môi trường làm việc đa văn hóa và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Chương trình đào tạo định hướng thực hành
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Đoàn Ngọc Thạch - Phó Trưởng khoa phụ trách Khoa Ngoại ngữ, Trường Đại học Thành Đông cho biết, ngành Ngôn ngữ Trung Quốc bắt đầu được triển khai đào tạo tại trường từ năm 2021.
Chương trình đào tạo ngành Ngôn ngữ Trung Quốc được xây dựng theo định hướng ứng dụng, không chỉ trang bị cho sinh viên kiến thức chuyên môn về ngôn ngữ, văn hóa và kỹ năng giao tiếp liên văn hóa mà còn hướng tới việc tạo dựng nền tảng năng lực toàn diện để người học đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Các môn học trong chương trình đào tạo trang bị cho người học những kiến thức nền tảng về ngành Ngôn ngữ Trung Quốc; những kỹ năng thực hiện công việc như kỹ năng soạn thảo văn bản, kỹ năng xử lý tình huống, kỹ năng tiếp công dân, kỹ năng tham mưu tổng hợp,...
Bên cạnh việc học tập và nghiên cứu trên lớp, người học được làm quen với môi trường công vụ trong các đợt thực tập, thực tế tại các công ty Đài Loan, Trung Quốc - đây là cơ hội để người học vận dụng những kiến thức đã được trang bị cũng như làm quen với môi trường làm việc tại các cơ quan, tổ chức sau khi tốt nghiệp. Phương pháp giảng dạy và đánh giá người học được áp dụng linh hoạt tùy theo tính chất của mỗi học phần, giúpnhà trường đánh giá được người học một cách toàn diện.
“Nhà trường mong muốn trao cho sinh viên một "chiếc chìa khóa" quan trọng ngay từ những năm đầu đại học. “Chiếc chìa khóa” đó không đơn thuần là khả năng sử dụng thành thạo tiếng Trung Quốc mà còn là tư duy nghề nghiệp, kỹ năng làm việc trong môi trường đa văn hóa, khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường và tinh thần học tập suốt đời. Từ nền tảng này, sinh viên có thể chủ động mở ra những cơ hội nghề nghiệp cho chính mình thay vì chỉ chờ đợi cơ hội tìm đến.
Bên cạnh việc đào tạo kiến thức ngôn ngữ, chương trình được thiết kế theo hướng tăng cường tính thực tiễn thông qua các học phần gắn với nhu cầu của doanh nghiệp, hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp, thực tập và kết nối với đơn vị sử dụng lao động. Điều này giúp sinh viên có cơ hội tiếp cận sớm với môi trường làm việc thực tế, rèn luyện kỹ năng chuyên môn cũng như kỹ năng mềm cần thiết trước khi tốt nghiệp”, Tiến sĩ Đoàn Ngọc Thạch cho hay.
Với lợi thế nằm ở vị trí gần các khu công nghiệp và trung tâm sản xuất lớn, Trường Đại học Thành Đông đã xây dựng mạng lưới hợp tác với nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước nhằm gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo và nhu cầu sử dụng lao động. Đây không chỉ là kênh hỗ trợ sinh viên thực hành, thực tập mà còn là cơ sở để nhà trường thường xuyên cập nhật chương trình đào tạo, bảo đảm kiến thức và kỹ năng được trang bị phù hợp với yêu cầu thực tiễn của thị trường lao động.
"Chúng tôi luôn xem doanh nghiệp là một đối tác quan trọng trong quá trình đào tạo. Những phản hồi từ phía doanh nghiệp cho thấy chất lượng sinh viên của nhà trường không chỉ đáp ứng yêu cầu công việc mà ở nhiều vị trí còn vượt kỳ vọng của đơn vị tuyển dụng. Đây cũng là động lực để nhà trường tiếp tục mở rộng quy mô liên kết và nâng cao chất lượng hợp tác với doanh nghiệp trong thời gian tới”, Tiến sĩ Đoàn Ngọc Thạch nhấn mạnh.
Theo kế hoạch đào tạo, sinh viên được tham gia các hoạt động trải nghiệm thực tế, kiến tập và thực tập tại doanh nghiệp theo từng giai đoạn học tập. Quá trình này giúp người học có cơ hội vận dụng kiến thức đã học vào môi trường làm việc thực tế, đồng thời rèn luyện tác phong nghề nghiệp, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm và khả năng thích ứng với văn hóa doanh nghiệp.
Đáng chú ý, nhiều sinh viên đã nhận được những đánh giá tích cực từ phía doanh nghiệp ngay trong thời gian thực tập. Không ít doanh nghiệp sẵn sàng chi trả mức hỗ trợ thực tập tương đối cao, đồng thời áp dụng các chế độ đãi ngộ tương tự đối với nhân sự chính thức. Đây được xem là minh chứng cho năng lực chuyên môn, khả năng làm việc và mức độ phù hợp của sinh viên với yêu cầu công việc thực tế.
Đồng thời, tỷ lệ sinh viên được doanh nghiệp đề nghị tuyển dụng ngay sau khi hoàn thành chương trình đào tạo ngày càng gia tăng. Điều này không chỉ phản ánh hiệu quả của mô hình đào tạo gắn với thực tiễn mà còn cho thấy nhu cầu lớn của thị trường đối với nguồn nhân lực được đào tạo theo hướng ứng dụng, có khả năng làm việc ngay sau khi tốt nghiệp mà không mất nhiều thời gian đào tạo lại.
Theo Tiến sĩ Đoàn Ngọc Thạch, một trong những yếu tố tạo nên chất lượng đào tạo của ngành Ngôn ngữ Trung Quốc tại Trường Đại học Thành Đông là đội ngũ giảng viên có trình độ chuyên môn cao và giàu kinh nghiệm. Hiện nay, khoảng 90% giảng viên của ngành được đào tạo tại nước ngoài, mang đến cho sinh viên cơ hội tiếp cận những kiến thức cập nhật, phương pháp giảng dạy hiện đại cũng như góc nhìn đa chiều về ngôn ngữ, văn hóa và môi trường làm việc quốc tế.
Bên cạnh nền tảng học thuật vững chắc, đội ngũ giảng viên còn được đánh giá cao bởi sự năng động, nhiệt huyết và tinh thần đổi mới trong giảng dạy. Không chỉ truyền đạt kiến thức chuyên môn, các thầy cô còn đóng vai trò là người đồng hành, hỗ trợ sinh viên trong quá trình học tập, nghiên cứu và định hướng nghề nghiệp. Với kinh nghiệm học tập, làm việc trong môi trường quốc tế, giảng viên có khả năng kết nối giữa lý thuyết và thực tiễn, giúp người học hiểu rõ hơn những yêu cầu của thị trường lao động trong bối cảnh hội nhập.
Việc xây dựng đội ngũ giảng viên vừa có năng lực chuyên môn cao, vừa am hiểu thực tiễn nghề nghiệp là một trong những chiến lược quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo. Qua đó, sinh viên không chỉ được trang bị kiến thức chuyên ngành mà còn được truyền cảm hứng học tập, tinh thần chủ động và khát vọng phát triển bản thân để sẵn sàng thích ứng với môi trường làm việc toàn cầu.
Cơ hội việc làm đa ngành nghề, đa lĩnh vực
Ngoài ra, cơ hội nghề nghiệp của sinh viên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc khá đa dạng nhờ nhu cầu ngày càng lớn về nguồn nhân lực thành thạo tiếng Trung trong bối cảnh hợp tác kinh tế, thương mại và giao lưu văn hóa giữa Việt Nam với Trung Quốc ngày càng phát triển.
Sau khi tốt nghiệp, cử nhân ngành Ngôn ngữ Trung Quốc có thể đảm nhiệm vị trí biên dịch, phiên dịch tại các doanh nghiệp, tập đoàn, tổ chức trong và ngoài nước. Đây là nhóm việc làm có nhu cầu tuyển dụng cao, đặc biệt tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoặc hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, sản xuất, logistics và thương mại quốc tế. Với kinh nghiệm tích lũy và năng lực chuyên môn được nâng cao, người lao động có cơ hội phát triển lên các vị trí quản lý, điều phối dự án, trợ lý cấp cao hoặc phụ trách đối ngoại.
Bên cạnh đó, sinh viên cũng có thể theo đuổi lĩnh vực du lịch và dịch vụ. Sau khi hoàn thành các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ theo quy định, người học có thể trở thành hướng dẫn viên du lịch phục vụ các đoàn khách sử dụng tiếng Trung hoặc làm việc tại các doanh nghiệp lữ hành có thị trường khách Trung Quốc. Đây được xem là lĩnh vực có nhiều tiềm năng phát triển khi nhu cầu giao lưu, du lịch quốc tế ngày càng gia tăng.
Đối với những sinh viên có định hướng học thuật, ngành học cũng mở ra cơ hội tham gia công tác nghiên cứu và giảng dạy tại các trường đại học, cao đẳng hoặc các viện, trung tâm nghiên cứu về ngôn ngữ, văn hóa và khu vực. Việc tiếp tục học lên các bậc đào tạo cao hơn như thạc sĩ, tiến sĩ sẽ tạo điều kiện thuận lợi để người học phát triển theo con đường nghiên cứu chuyên sâu và giảng dạy trong lĩnh vực ngôn ngữ Trung Quốc.
Chia sẻ về cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp, chị Vũ Nhật Lệ - cựu sinh viên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc, Trường Đại học Thành Đông niên khóa 2021-2025 cho biết: “Tôi hiện đang là chuyên viên CSR (chuyên viên trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp) tại một công ty nước ngoài, đồng thời là giáo viên dạy tiếng Trung tại Trung tâm Tiếng Trung Thanh Hoa tại thành phố Hải Phòng. Tôi cho rằng cơ hội việc làm của ngành Ngôn ngữ Trung Quốc hiện nay khá rộng mở do quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Trung Quốc ngày càng phát triển.
Ngoài ra, chương trình đào tạo ngành Ngôn ngữ Trung Quốc tại Trường Đại học Thành Đông tương đối cân bằng giữa lý thuyết và thực hành. Các học phần lý thuyết giúp sinh viên nắm vững kiến thức nền tảng như ngữ âm, ngữ pháp, từ vựng, văn hóa và đất nước Trung Quốc. Bên cạnh đó, các học phần thực hành như nghe, nói, đọc, viết, biên phiên dịch, thư tín thương mại giúp sinh viên vận dụng kiến thức vào các tình huống thực tế.
Tỷ lệ giữa lý thuyết và thực hành khá hợp lý, đặc biệt ở những năm cuối, thời lượng thực hành được tăng lên nhằm giúp sinh viên nâng cao khả năng sử dụng tiếng Trung trong học tập và công việc”.
Để nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường lao động, theo chị Lệ, sinh viên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc cần xây dựng nền tảng tiếng Trung vững chắc, đặc biệt là kỹ năng nghe hiểu và giao tiếp. Bên cạnh đó, việc thành thạo tin học văn phòng, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và tác phong làm việc chuyên nghiệp cũng là những yêu cầu được nhiều doanh nghiệp quan tâm.
Ngoài năng lực ngoại ngữ, sinh viên có thêm trình độ tiếng Anh hoặc kiến thức chuyên môn ở các lĩnh vực như kinh doanh, thương mại, logistics hay du lịch sẽ có nhiều lợi thế hơn trong quá trình tìm kiếm việc làm và phát triển nghề nghiệp. Ngành Ngôn ngữ Trung Quốc mang đến nhiều cơ hội việc làm, song người học cần chủ động rèn luyện kỹ năng thực tế và không ngừng nâng cao năng lực bản thân để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhà tuyển dụng.
Đồng quan điểm trên, chị Nguyễn Thị Hằng - cựu sinh viên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc, Trường Đại học Thành Đông hiện là giáo viên tiếng Trung đánh giá, chương trình đào tạo của nhà trường được xây dựng theo hướng cân bằng giữa lý thuyết và thực hành, tạo điều kiện để sinh viên phát triển toàn diện cả kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng nghề nghiệp.
Theo chị Hằng, các học phần được thiết kế và phân bổ hợp lý, giúp người học từng bước nâng cao năng lực sử dụng tiếng Trung cũng như khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Trong suốt quá trình học tập, chị được rèn luyện đầy đủ các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, đồng thời phát triển kỹ năng giao tiếp, thuyết trình và làm việc nhóm thông qua các hoạt động học tập và thực hành trên lớp.
Khối lượng kiến thức của ngành tương đối lớn, đặc biệt là hệ thống từ vựng cùng các kỹ năng nghe và nói đòi hỏi người học phải đầu tư nhiều thời gian, công sức. Tuy nhiên, với sự đồng hành, hướng dẫn tận tình của đội ngũ giảng viên cùng tinh thần tự học, tự rèn luyện, những khó khăn này hoàn toàn có thể được khắc phục.
Từ kinh nghiệm thực tế của bản thân, cựu sinh viên cho rằng bên cạnh việc nắm vững kiến thức tiếng Trung, sinh viên cần chủ động trang bị thêm các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, tin học văn phòng, khả năng tự học và thích ứng với môi trường làm việc. Đây là những yếu tố quan trọng giúp người học đáp ứng tốt yêu cầu của nhà tuyển dụng và nâng cao cơ hội phát triển nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.