Thời điểm này, khi nhu cầu mua sắm sách giáo khoa tăng cao, nguy cơ sách giáo khoa giả, in lậu len lỏi vào thị trường tiếp tục đặt ra nhiều thách thức.
Tại địa phương, chính quyền cơ sở đã chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp, tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm phòng ngừa, ngăn chặn tình trạng này. Từ đó, góp phần bảo vệ quyền lợi của học sinh, phụ huynh và bảo đảm môi trường giáo dục lành mạnh, công bằng.
Địa phương chủ động lấy phòng ngừa sách giả làm trọng tâm, phát huy vai trò giám sát tại cơ sở
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Ma Công Khâm - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thượng Lâm, tỉnh Tuyên Quang cho biết, thời điểm này, địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch và triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền nhằm phòng ngừa, ngăn chặn tình trạng kinh doanh, phát hành sách giáo khoa giả trên địa bàn.
“Để chuẩn bị cho năm học mới 2026-2027, Ủy ban nhân dân xã đã chỉ đạo các trường học xây dựng kế hoạch chi tiết, bảo đảm đầy đủ các điều kiện phục vụ khai giảng. Đồng thời, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh thông qua các hội nghị phụ huynh học sinh và hệ thống truyền thanh cơ sở, trong đó nhấn mạnh yêu cầu nghiêm cấm các tổ chức, cá nhân kinh doanh, phát hành sách giáo khoa giả”, ông Khâm thông tin.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thượng Lâm, tỉnh Tuyên Quang cho biết, người dân có thể phân biệt dựa trên chất lượng in ấn, chất liệu giấy...
Cụ thể, sách thật thường có chữ và hình ảnh sắc nét, không bị nhòe, giấy in mịn, có thể quét mã QR để kiểm tra thông tin về ngày sản xuất và cơ sở sản xuất. Ngược lại, sách giả có hình ảnh, chữ in mờ, không rõ nét, giấy thô, tem QR không truy xuất được thông tin.
Cùng chia sẻ về vấn đề này, ông Trần Công Nguyên – Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Lâm Bình (tỉnh Tuyên Quang) cho biết, địa phương xác định phòng ngừa, ngăn chặn sách giáo khoa giả, sách in lậu, sách không rõ nguồn gốc là nhiệm vụ quan trọng, gắn trực tiếp với quyền lợi học tập của học sinh và uy tín của ngành giáo dục.
Ủy ban nhân dân xã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, thôn và nhà trường đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn phụ huynh, học sinh lựa chọn mua sách tại các cơ sở phát hành uy tín, có hóa đơn, chứng từ rõ ràng; tránh mua sách trôi nổi hoặc giá rẻ bất thường, nhất là trên môi trường mạng. Hoạt động tuyên truyền được triển khai qua hệ thống truyền thanh cơ sở, các kênh trực tuyến và lồng ghép trong sinh hoạt cộng đồng, nhà trường.
Đồng thời, các trường học được yêu cầu kịp thời thông tin danh mục sách giáo khoa sử dụng trong năm học mới, định hướng địa chỉ mua sách chính thống nhằm hạn chế tình trạng mua nhầm sách giả hoặc sai chương trình.
Bên cạnh đó, địa phương tăng cường nắm tình hình thị trường, giao lực lượng công an xã phối hợp theo dõi các cơ sở kinh doanh, điểm bán nhỏ lẻ và giao dịch trên môi trường mạng. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, các lực lượng kịp thời kiểm tra, xác minh và xử lý theo quy định.
"Các thôn và nhà trường phát huy vai trò giám sát tại cơ sở, phản ánh những điểm bán có biểu hiện bất thường. Địa phương xác định kết hợp chặt chẽ giữa tuyên truyền với kiểm tra, giám sát; lấy phòng ngừa làm trọng tâm, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm khi phát hiện", ông Nguyên chia sẻ.
Đẩy mạnh tuyên truyền, thường xuyên rà soát, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Lâm Bình, khó khăn chủ yếu trong công tác phòng chống sách giáo khoa giả hiện nay đến từ việc sách giả ngày càng tinh vi, hoạt động mua bán qua mạng phát triển. Đồng thời, xã Lâm Bình có đặc thù địa bàn miền núi rộng, dân cư phân tán, nhận thức của một bộ phận người dân còn hạn chế. Do đó, địa phương tiếp tục đổi mới cách thức tuyên truyền theo hướng dễ hiểu, trực quan; tăng cường phối hợp giữa các lực lượng. Đồng thời, duy trì kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm vi phạm nhằm bảo vệ quyền lợi người học và ổn định thị trường sách giáo khoa.
Về dấu hiệu nhận biết sách giáo khoa giả, theo ông Trần Công Nguyên, người dân có thể nhận biết thông qua một số dấu hiệu cơ bản về hình thức và thông tin xuất bản. Sách in lậu thường có bìa nhòe màu, chữ và hình ảnh kém sắc nét, giấy mỏng, dễ rách, phần gáy đóng lỏng lẻo. Bên cạnh đó, sách không bảo đảm thường thiếu hoặc sai lệch các thông tin quan trọng như tên nhà xuất bản, năm xuất bản, mã ISBN hoặc dấu hiệu nhận diện của đơn vị phát hành.
Địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao kỹ năng nhận diện sách giáo khoa thật - giả. Ảnh: Ủy ban nhân dân xã Thượng Lâm, tỉnh Tuyên Quang.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Lâm Bình cũng lưu ý, phụ huynh cần thận trọng với các sản phẩm có giá bán thấp bất thường, nhất là khi được chào bán trên mạng hoặc tại các điểm kinh doanh không rõ nguồn gốc. Việc lựa chọn mua sách tại các cơ sở phát hành uy tín hoặc theo hướng dẫn của nhà trường sẽ giúp hạn chế rủi ro.
“Qua công tác tuyên truyền, nhận thức của người dân, đặc biệt là phụ huynh học sinh, từng bước được nâng lên. Nếu trước đây nhiều phụ huynh còn có tâm lý ưu tiên sách giá rẻ, chưa chú trọng nguồn gốc và chất lượng sách, thì nay nhiều phụ huynh đã thận trọng hơn khi lựa chọn.
Người dân có xu hướng mua sách tại các cơ sở uy tín, chủ động kiểm tra thông tin xuất bản và hạn chế mua sách trôi nổi trên mạng. Đồng thời, các nhà trường cũng tích cực cung cấp danh mục sách và hướng dẫn cụ thể, giúp phụ huynh tránh mua nhầm sách không đúng chương trình hoặc kém chất lượng”, ông Nguyên bày tỏ.
Còn theo ông Ma Công Khâm, trong thời gian tới, địa phương sẽ tăng cường phối hợp giữa công an xã, lực lượng quản lý thị trường với các tổ chức chính trị – xã hội và nhà trường; đẩy mạnh tuyên truyền, đồng thời thường xuyên rà soát, kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm.
Công tác tuyên truyền tiếp tục được mở rộng, gắn với yêu cầu kiểm soát chặt nguồn sách sử dụng trong nhà trường và hướng dẫn phụ huynh nhận diện sách thật.