Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng có hiệu lực từ ngày 1/10/2026 đang nhận được nhiều sự quan tâm từ đội ngũ giáo viên.
Theo quy định mới, danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” không còn gắn chặt với yêu cầu phải có sáng kiến như trước. Sự thay đổi này cho thấy hoạt động thi đua đang được điều chỉnh theo hướng coi trọng hiệu quả công việc.
Nhiều năm qua, vào thời điểm cuối năm học, không ít giáo viên vừa hoàn thành công việc chuyên môn vừa phải chạy đua với các loại hồ sơ thi đua, đặc biệt là sáng kiến.
Có giáo viên dành phần lớn thời gian cho chuyên môn và giáo dục học sinh nên gặp nhiều áp lực khi phải hoàn thiện sáng kiến để đủ điều kiện xét thi đua. Trong khi đó, ở một số nơi vẫn xuất hiện tình trạng không ít giáo viên chỉnh sửa, sử dụng lại đề tài cũ để hoàn thành hồ sơ.
Vì vậy, việc Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng năm 2026 thay đổi tiêu chí xét danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” đã nhận được nhiều sự quan tâm.
Cụ thể, Điều 23 của luật quy định:
“1. Danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” để tặng cho cá nhân đạt một trong các tiêu chuẩn sau đây (trích):
a) Được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ;
b) Đạt tiêu chuẩn danh hiệu “Lao động tiên tiến” hoặc “Chiến sĩ tiên tiến” và có sáng kiến được cơ sở công nhận;
c) Đạt tiêu chuẩn danh hiệu “Lao động tiên tiến” hoặc “Chiến sĩ tiên tiến” và có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đánh giá hiệu quả theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo”
2. Chính phủ quy định tỷ lệ xét tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” quy định tại các điểm b, c và d khoản 1 Điều này".
Điểm thay đổi đáng chú ý nằm ở tiêu chuẩn đầu tiên. Giáo viên được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đã có thể được xét danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” mà không cần thêm điều kiện về sáng kiến.
Trong nhiều năm, ở không ít trường học, sáng kiến gần như là yêu cầu quan trọng nếu giáo viên muốn đạt danh hiệu thi đua cao hơn “Lao động tiên tiến”. Vì vậy, có thời điểm hoạt động thi đua bị nặng về hồ sơ hơn hiệu quả công việc thực tế.
Thực tế cho thấy, có những giáo viên chủ nhiệm dành gần như toàn bộ thời gian cho học sinh. Họ quản lý lớp tốt, duy trì sĩ số, hỗ trợ học sinh yếu, phối hợp chặt với phụ huynh, nhiều năm liền không có học sinh vi phạm kỷ luật nghiêm trọng.
Có giáo viên bộ môn tự làm học liệu, quay video bài giảng, dạy phụ đạo miễn phí cho học sinh cuối cấp. Có người kiên trì giúp học sinh mất gốc tiến bộ từng chút một. Những đóng góp ấy rất cụ thể nhưng không phải lúc nào cũng thể hiện đầy đủ bằng một sáng kiến.
Ngược lại, cũng có thực trạng nhiều sáng kiến được làm theo kiểu đối phó. Không ít giáo viên cho rằng áp lực lớn nhất vào cuối năm học không phải dạy học mà là hoàn thiện hồ sơ thi đua. Khi sáng kiến trở thành yêu cầu gần như ai cũng phải có để xét Chiến sĩ thi đua thì không ít đề tài được làm cho đủ hồ sơ nên khó tránh khỏi tình trạng hình thức, thiếu tính mới và ít giá trị thực tiễn.
Đáng chú ý, để được đánh giá “hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” cũng không phải điều dễ dàng. Bởi vì, Điều 12 Nghị định 48/2023/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 90/2020/NĐ-CP quy định viên chức được xếp loại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ như sau:
“Hoàn thành 100% nhiệm vụ theo hợp đồng làm việc đã ký kết, theo kế hoạch đề ra hoặc theo công việc cụ thể được giao bảo đảm đúng tiến độ, chất lượng, hiệu quả cao, trong đó ít nhất 50% nhiệm vụ hoàn thành vượt mức”.
Quy định này cho thấy để được xếp loại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, giáo viên không chỉ phải hoàn thành toàn bộ công việc được giao mà còn phải có ít nhất 50% nhiệm vụ hoàn thành vượt mức.
Kết quả công việc vì vậy đã được lượng hóa khá cụ thể bằng tiến độ, chất lượng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, thay vì chủ yếu thể hiện qua một sáng kiến như trước.
Bên cạnh đó, luật sửa đổi vẫn giữ cơ chế xét danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” đối với giáo viên đạt danh hiệu “Lao động tiên tiến” và có sáng kiến được công nhận. Tuy nhiên, luật sửa đổi giao Chính phủ quy định tỷ lệ cá nhân được công nhận danh hiệu này.
Quy định này được nhiều giáo viên đánh giá là cần thiết nhằm siết lại chất lượng thi đua và hạn chế tình trạng làm sáng kiến tràn lan như trước.
Theo tìm hiểu của người viết, có giai đoạn số lượng sáng kiến ở một số trường học nhiều đến mức gần như giáo viên nào cũng có. Không ít đề tài được làm theo kiểu “đến hẹn lại viết", thiếu tính áp dụng thực tế.
Khi có quy định về tỷ lệ, việc xét danh hiệu sẽ chặt chẽ hơn. Không phải cứ có sáng kiến là đương nhiên được công nhận “Chiến sĩ thi đua cơ sở”. Nhà trường sẽ phải lựa chọn những cá nhân thật sự nổi bật, có hiệu quả công việc rõ ràng và có đóng góp thực chất.
Điều đó góp phần đưa hoạt động sáng kiến trở về đúng ý nghĩa ban đầu. Một sáng kiến được công nhận cần là giải pháp có tính mới, giải quyết được vấn đề trong dạy học hoặc quản lý giáo dục, có khả năng áp dụng hiệu quả chứ không chỉ là hồ sơ hoàn chỉnh về hình thức.
Khi không còn phải chạy theo sáng kiến để đủ điều kiện xét danh hiệu, giáo viên sẽ có thêm thời gian đầu tư cho chuyên môn, cho bài giảng và cho học sinh.
Tài liệu tham khảo:
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bo-may-hanh-chinh/Luat-Thi-dua-khen-thuong-sua-doi-2026-so-06-2026-QH16-704653.aspx
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bo-may-hanh-chinh/Nghi-dinh-48-2023-ND-CP-sua-doi-Nghi-dinh-90-2020-ND-CP-danh-gia-chat-luong-can-bo-cong-chuc-572720.aspx
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bo-may-hanh-chinh/Nghi-dinh-90-2020-ND-CP-danh-gia-xep-loai-chat-luong-can-bo-cong-chuc-vien-chuc-450113.aspx
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.