Chứng chỉ nghề, kinh nghiệm làm việc có thể làm căn cứ xét liên thông: CSGD mong có hướng dẫn cụ thể

Dự thảo Thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về liên thông giữa các trình độ trung học nghề, trung cấp, cao đẳng và đại học đang thu hút nhiều ý kiến góp ý từ các cơ sở giáo dục.

Đáng chú ý, nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là quy định tại Điều 6 về tuyển sinh đào tạo liên thông. Cụ thể, các cơ sở giáo dục được trao quyền chủ động quyết định phương thức tuyển sinh liên thông; đối với các ngành, lĩnh vực thuộc khối STEM, kỹ thuật, công nghệ và các ngành trọng điểm quốc gia, cơ sở đào tạo có thể sử dụng chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, chứng chỉ chuyên môn, kinh nghiệm nghề nghiệp hoặc kết quả đánh giá năng lực để xét tuyển, đồng thời làm cơ sở công nhận kết quả học tập hoặc xác định các học phần cần bổ sung.

Nhìn chung, quy định này được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện linh hoạt hơn trong tổ chức đào tạo liên thông, đồng thời gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo với thực tiễn nghề nghiệp.

Linh hoạt hơn trong tổ chức đào tạo liên thông

Theo tìm hiểu của phóng viên, giữa tháng 3/2026, Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh có thông báo tuyển sinh đào tạo liên thông từ trình độ cao đẳng lên trình độ đại học, đợt 1 năm 2026, đối với các ngành: Công nghệ kỹ thuật cơ khí; Công nghệ kỹ thuật điện, điện tử; Công nghệ kỹ thuật ô tô. Trong đó nêu rõ, phương thức tuyển sinh là xét tuyển dựa trên kết quả học tập của bậc cao đẳng.

Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân - Trưởng phòng Phòng Đào tạo, Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, việc dự thảo thông tư quy định các cơ sở giáo dục được chủ động quyết định phương thức tuyển sinh liên thông là phù hợp với xu hướng hiện đại.

Lâu nay, nhà trường tuyển sinh đào tạo liên thông từ trình độ cao đẳng lên trình độ đại học đều dựa vào kết quả học tập của thí sinh khi các em học ở bậc cao đẳng. Trên thực tế, nhu cầu thí sinh học liên thông từ cao đẳng lên trình độ đại học ở nhà trường không lớn. Do đó, nhà trường chưa cần điều chỉnh phương thức tuyển sinh đối với đào tạo liên thông này.

Nếu mở rộng tuyển sinh đào tạo liên thông các ngành khác, nhà trường sẽ thành lập hội đồng chuyên môn để xác định các phần cần bổ sung, bảo đảm người học đáp ứng yêu cầu đầu vào.

“Đối với quy định mới tại dự thảo, chúng ta có thể kỳ vọng sẽ tạo thêm dư địa linh hoạt cho các cơ sở giáo dục trong tổ chức đào tạo liên thông. Nhưng cách triển khai cụ thể vẫn phụ thuộc vào đặc thù từng ngành và nhu cầu thực tế của người học”, thầy Nhân chia sẻ.

Cùng bàn về nội dung này, Tiến sĩ Võ Hồng Sơn – Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Thương mại bày tỏ sự đồng tình với quy định Dự thảo cho phép cơ sở giáo dục sử dụng chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, chứng chỉ chuyên môn, kinh nghiệm nghề nghiệp hoặc kết quả đánh giá năng lực làm căn cứ xét tuyển, công nhận kết quả học tập hoặc xác định học phần bổ sung.

Cụ thể, thầy Sơn cho rằng, đây là quy định có thể tạo ra những thay đổi và chuyển biến quan trọng đối với giáo dục nghề nghiệp, đặc biệt ở các cơ sở đào tạo bậc trung cấp, cao đẳng và đại học theo định hướng ứng dụng.

Phân tích sâu hơn, theo thầy Sơn, tư duy tuyển sinh đào tạo liên thông có thể dựa trên bằng tốt nghiệp ở trình độ thấp hơn, hoặc chuyển sang/xem xét thêm các minh chứng về năng lực nghề nghiệp của người học. Điều này kéo theo yêu cầu chương trình đào tạo liên thông phải được thiết kế linh hoạt hơn. Bởi, khi người học đã được công nhận một phần năng lực đầu vào, thì cơ sở đào tạo sẽ cần phải điều tiết khối lượng và nội dung kiến thức phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Bên cạnh đó, việc đánh giá năng lực đầu vào của thí sinh cũng sẽ phải dựa trên thực chất, chứ không chỉ dừng ở kiểm tra hồ sơ hành chính của các em. Ngoài ra, quy định mới đồng thời mở ra khả năng tăng cường liên kết giữa cơ sở giáo dục và doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp trở thành một chủ thể quan trọng trong quá trình đào tạo liên thông.

“Việc cho phép cơ sở giáo dục sử dụng các loại chứng chỉ kỹ năng nghề, chứng chỉ chuyên môn, kinh nghiệm nghề nghiệp hoặc kết quả đánh giá năng lực trong xét tuyển sẽ góp phần thúc đẩy người học tham gia các kỳ thi chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia. Từ đó, tạo tác động có ý nghĩa lâu dài và mang tính chiến lược đối với hệ thống giáo dục nghề nghiệp”, thầy Sơn bày tỏ.

Cần có thêm hướng dẫn cụ thể

Trong trường hợp nội dung này được thông qua, đại diện một số cơ sở đào tạo đã có góp ý để triển khai thuận lợi.

Cụ thể, với việc Điều 6 của Dự thảo thông tư quy định cơ sở giáo dục được sử dụng chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, chứng chỉ chuyên môn, kinh nghiệm nghề nghiệp hoặc kết quả đánh giá năng lực làm căn cứ xét tuyển, công nhận kết quả học tập hoặc xác định học phần bổ sung, nếu nội dung này được thông qua, thầy Nhân cho biết nhà trường dự kiến sẽ bổ sung các tiêu chí ưu tiên trong xét tuyển, tương tự cơ chế cộng điểm trong tuyển sinh chính quy.

Tuy nhiên, chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, chứng chỉ chuyên môn, kinh nghiệm nghề nghiệp có thể chỉ nên được sử dụng như một yếu tố cộng điểm, chứ không nên được sử dụng để thay thế các học phần bổ sung.

“Đào tạo liên thông vẫn cần tập trung vào nền tảng lý thuyết và phương pháp. Người học liên thông dù đã có kỹ năng thực hành nhất định nhưng cũng không thể dùng các chứng chỉ này để thay thế các học phần cần thiết”, thầy Nhân chia sẻ.

Trong khi đó, theo thầy Sơn, nhà trường dự kiến sẽ rà soát toàn bộ chương trình đào tạo để xây dựng ma trận đối sánh giữa học phần và năng lực nghề nghiệp; xây dựng quy chế công nhận kết quả học tập, kinh nghiệm nghề nghiệp và các loại chứng chỉ nghề. Đồng thời, nhà trường sẽ thành lập hội đồng đánh giá năng lực đầu vào đối với người học liên thông.

Hơn nữa, nhà trường cũng sẽ đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp. Đặc biệt là xây dựng các chương trình đào tạo liên thông theo mô hình tín chỉ linh hoạt, hướng tới cá thể hóa lộ trình học tập cho người học.

“Có thể thấy, quy định tại Dự thảo là chủ trương tiến bộ, phù hợp với xu thế đào tạo theo năng lực và học tập suốt đời.

Quy định cũng mở ra cơ hội để các trường cao đẳng khẳng định vai trò là một mắt xích quan trọng trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, thay vì chỉ là bậc học trung gian như cách nhìn nhận trước đây”, thầy Sơn chia sẻ.

Trước một số ý kiến băn khoăn về khả năng của đội ngũ giảng viên trong việc căn cứ vào các loại chứng chỉ kỹ năng nghề, chứng chỉ chuyên môn hay kinh nghiệm nghề nghiệp để phục vụ xét tuyển và xác định học phần bổ sung, thầy Sơn cho rằng, nếu dự thảo được ban hành, chúng ta cần có các hướng dẫn cụ thể hơn, cũng như danh mục tham chiếu và cơ chế đối sánh từ cấp Bộ. Qua đó, giúp các cơ sở giáo dục thực hiện thống nhất, đồng bộ trong đánh giá và xây dựng chương trình bổ sung cho người học.