Hiện nay, tình trạng sản xuất và buôn bán sách giáo khoa giả vẫn là một vấn đề gây ảnh hưởng không nhỏ đến các đơn vị xuất bản, phát hành và cả ngành giáo dục.
Tại tỉnh Sơn La, công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cho phụ huynh, học sinh về việc sử dụng sách giáo khoa chính thống đang được ngành giáo dục đặc biệt quan tâm.
Đẩy mạnh tuyên truyền đến phụ huynh và học sinh về hệ lụy của sách giáo khoa giả
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Đoàn Lê Huy - Trưởng phòng, Phòng Giáo dục mầm non - Giáo dục phổ thông, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La cho biết, Sở luôn xác định công tác phòng ngừa sách giáo khoa giả là nhiệm vụ cần được triển khai thường xuyên, liên tục nhằm bảo đảm quyền lợi của người học, giữ gìn môi trường giáo dục lành mạnh.
Theo ông Huy, từ các báo cáo của cơ quan chức năng mà Sở tiếp nhận, đến thời điểm hiện tại trên địa bàn tỉnh Sơn La chưa phát hiện trường hợp buôn bán sách giáo khoa giả. Đây là tín hiệu tích cực, phản ánh hiệu quả bước đầu của công tác quản lý, tuyên truyền cũng như ý thức của các đơn vị giáo dục, phụ huynh và học sinh trong việc lựa chọn nguồn cung ứng sách giáo khoa bảo đảm chất lượng.
Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc ngành giáo dục địa phương chủ quan trước nguy cơ sách giả, sách lậu có thể xuất hiện trong tương lai. Thực tế cho thấy, hoạt động sản xuất, kinh doanh sách giáo khoa giả ngày càng tinh vi. Các đối tượng vi phạm thường lợi dụng nhu cầu mua sắm sách giáo khoa tăng cao vào dịp chuẩn bị năm học mới để đưa các sản phẩm kém chất lượng ra thị trường.
Nếu không được kiểm soát chặt chẽ, sách giả có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình học tập của học sinh, làm suy giảm niềm tin của người dân đối với các đơn vị xuất bản, phát hành hợp pháp và xâm phạm nghiêm trọng quyền sở hữu trí tuệ của tác giả cũng như các nhà xuất bản.
Theo Trưởng phòng, Phòng Giáo dục mầm non - Giáo dục phổ thông, trước yêu cầu bảo đảm chất lượng giáo dục và bảo vệ quyền lợi của học sinh, Sở luôn duy trì các giải pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa, trong đó đặc biệt chú trọng công tác tuyên truyền và định hướng cho phụ huynh, học sinh lựa chọn đúng nguồn sách giáo khoa được phát hành hợp pháp.
“Hằng năm, trước thời điểm năm học mới, Sở Giáo dục và Đào tạo đều ban hành các văn bản chỉ đạo cơ sở giáo dục trên địa bàn tăng cường tuyên truyền đến phụ huynh và học sinh về đơn vị được nhà xuất bản ủy quyền phát hành sách giáo khoa tại tỉnh Sơn La.
Theo đó, các nhà trường có trách nhiệm hướng dẫn phụ huynh và học sinh mua sách giáo khoa tại những địa chỉ được đơn vị phát hành chính thức giới thiệu. Đây được xem như giải pháp quan trọng nhằm giúp người dân tiếp cận đúng nguồn sách chính thống, hạn chế nguy cơ mua phải sách giả hoặc sách kém chất lượng”, ông Đoàn Lê Huy cho hay.
Trong bối cảnh công nghệ in ấn ngày càng hiện đại, việc phân biệt giữa sách thật và sách giả bằng mắt thường đang trở nên rất khó khăn. Nhiều cuốn sách giả được sao chép với hình thức gần giống sách thật, từ bìa sách, màu sắc đến cách trình bày nội dung. Chính vì vậy, việc chỉ dựa vào cảm quan để nhận biết là không đủ và tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với người tiêu dùng.
Từ thực tế đó, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La khuyến nghị phụ huynh, học sinh và người dân nên lựa chọn mua sách giáo khoa tại các nhà sách do đơn vị được ủy quyền phát hành giới thiệu.
Đây là giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất để tránh mua phải sách giả. Khi nguồn cung được kiểm soát và xác thực rõ ràng, nguy cơ tiếp cận các sản phẩm in lậu, sao chép trái phép sẽ được hạn chế đáng kể.
Đề xuất tăng cường kiểm tra, nâng chế tài xử phạt hành vi sản xuất, buôn bán sách giáo khoa giả
Trong công tác phòng, chống sách giáo khoa giả, tuyên truyền luôn là khâu then chốt. Bởi lẽ, dù các cơ quan chức năng có tăng cường kiểm tra, xử lý đến đâu thì hiệu quả vẫn sẽ không cao nếu người tiêu dùng chưa nhận thức đầy đủ về tác hại của việc sử dụng sách giả. Do đó, việc nâng cao nhận thức cho giáo viên, phụ huynh và học sinh cần được đặt ở vị trí trung tâm trong toàn bộ quá trình phòng ngừa.
Theo Trưởng phòng, Phòng Giáo dục mầm non - Giáo dục phổ thông, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La, thời gian tới Sở sẽ tiếp tục có các văn bản yêu cầu cơ sở giáo dục thực hiện việc tuyên truyền về những hệ lụy mà sách giáo khoa giả có thể gây ra.
Những tác hại đó có thể kể đến như: nội dung trong sách giả có thể bị sai lệch, hình ảnh in ấn không bảo đảm chất lượng, thậm chí có thể xuất hiện những nội dung độc hại, thông tin không phù hợp với lứa tuổi hoặc không đúng với nội dung được thẩm định, phê duyệt,...
Những sai sót này nếu không được phát hiện kịp thời sẽ ảnh hưởng đến quá trình tiếp thu kiến thức của học sinh, gây khó khăn cho giáo viên trong quá trình giảng dạy và làm giảm hiệu quả thực hiện chương trình giáo dục. Vì vậy, việc giúp phụ huynh và học sinh hiểu rõ những nguy cơ từ sách giả không chỉ là nhiệm vụ tuyên truyền đơn thuần mà còn là giải pháp góp phần bảo đảm chất lượng giáo dục.
Bên cạnh đó, đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La cho rằng cần phát huy vai trò của cộng đồng trong công tác phát hiện và tố giác các hành vi vi phạm liên quan đến sách giáo khoa giả.
“Khi người dân phát hiện dấu hiệu nghi ngờ về sách giả hoặc phát hiện các cơ sở kinh doanh có biểu hiện buôn bán sách không rõ nguồn gốc, cần nhanh chóng thông báo cho cơ quan chức năng, đặc biệt là lực lượng quản lý thị trường để kịp thời kiểm tra, xác minh và xử lý theo quy định”, ông Đoàn Lê Huy bày tỏ.
Để công tác phòng, chống sách giáo khoa giả đạt hiệu quả cao hơn trong thời gian tới, đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La kiến nghị các cơ quan chức năng tiếp tục tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra thị trường, đặc biệt vào các thời điểm cao điểm trước thềm năm học mới khi nhu cầu mua sắm sách giáo khoa tăng mạnh.
Ngoài ra, bên cạnh việc phát hiện và xử lý vi phạm, công tác công khai thông tin cũng cần được chú trọng. Sau khi xử lý các vụ việc liên quan đến sách giả, sách lậu, các cơ quan chức năng nên đăng tải thông tin trên các phương tiện truyền thông để người dân được biết. Việc công khai kết quả xử lý không chỉ góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng mà còn tạo hiệu ứng răn đe đối với các đối tượng có ý định sản xuất, kinh doanh sách giả.
Đặc biệt, Trưởng phòng, Phòng Giáo dục mầm non - Giáo dục phổ thông, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La cho rằng các chế tài xử phạt cần đủ sức răn đe để ngăn chặn hành vi vi phạm ngay từ đầu. Khi các đối tượng sản xuất, buôn bán sách giả phải đối mặt với những hình thức xử lý nghiêm khắc, lợi ích thu được từ hành vi vi phạm sẽ không còn tương xứng với rủi ro phải gánh chịu. Đây là một trong những yếu tố quan trọng để từng bước đẩy lùi tình trạng sách giáo khoa giả trên thị trường.
Trong bối cảnh sách giả ngày càng khó nhận biết bằng mắt thường, việc mua sách tại các đơn vị được nhà xuất bản ủy quyền phát hành, nâng cao nhận thức của cộng đồng và tăng cường sự vào cuộc của các cơ quan chức năng được xem là những giải pháp thiết thực, hiệu quả để bảo vệ quyền lợi của người học cũng như góp phần giữ gìn sự minh bạch, lành mạnh của thị trường sách giáo khoa.