Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành văn bản hướng dẫn tuyển sinh đại học, tuyển sinh cao đẳng năm 2026, áp dụng thống nhất trên hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung. Theo đó, thí sinh được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng và sắp xếp theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp, đối với thí sinh đăng ký xét tuyển vào các ngành đào tạo giáo viên, cơ sở đào tạo chỉ xét tuyển nguyện vọng từ 1-5. Thí sinh thực hiện đăng ký, điều chỉnh, bổ sung nguyện vọng từ ngày 2/7 đến 17h00 ngày 14/7/2026.
Theo đại diện phòng tuyển sinh và truyền thông của một số cơ sở giáo dục đại học, việc giới hạn số lượng nguyện vọng cùng những quy định mới trong xét tuyển đòi hỏi thí sinh năm nay phải có chiến lược đăng ký bài bản hơn. Không chỉ cân nhắc mức điểm của bản thân, các em cần tìm hiểu kỹ ngành học, cơ sở đào tạo, điều kiện xét tuyển, học phí cũng như triển vọng nghề nghiệp để sắp xếp nguyện vọng phù hợp.
Chiến lược đặt nguyện vọng theo nguyên tắc "kiềng ba chân", "chọn ngành trước, chọn trường sau"
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Thụy - Trưởng phòng, Phòng Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh, để nâng cao cơ hội trúng tuyển vào ngành học mong muốn, thí sinh cần xây dựng chiến lược đặt nguyện vọng theo nguyên tắc "kiềng ba chân".
Thứ nhất, thí sinh cần đánh giá đúng năng lực và thế mạnh của bản thân để lựa chọn ngành học phù hợp.
Thứ hai, nguyện vọng đầu tiên cần dành cho ngành học thí sinh mong muốn theo học nhất. Việc ưu tiên một ngành không yêu thích chỉ vì đánh giá khả năng trúng tuyển cao có thể khiến thí sinh bỏ lỡ cơ hội theo đuổi đúng định hướng của bản thân.
Thứ ba, thí sinh cần tìm hiểu kỹ môi trường học tập dự kiến sẽ gắn bó trong suốt những năm học đại học, từ cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên đến chương trình đào tạo, chính sách học phí nhằm bảo đảm điều kiện học tập phù hợp và lâu dài.
Bên cạnh đó, đối với nhóm ngành sư phạm, nếu thực sự yêu thích và có nguyện vọng theo học, thí sinh phải sắp xếp nguyện vọng theo thứ tự ưu tiên giảm dần trong phạm vi từ 1-5. Do hệ thống tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo xét tuyển theo nguyên tắc ưu tiên nguyện vọng từ trên xuống dưới, khi đã trúng tuyển ở một nguyện vọng xếp trên, các nguyện vọng phía dưới sẽ không còn được xét, kể cả khi thí sinh có mức điểm đủ hoặc vượt ngưỡng trúng tuyển.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Thụy, mỗi mùa tuyển sinh vẫn còn không ít thí sinh phân vân giữa nhiều ngành học, trường học do các em chưa có chiến lược lựa chọn rõ ràng, dẫn đến tình trạng so sánh, cân nhắc và khó đưa ra quyết định cuối cùng.
Để tránh rơi vào tình trạng này, thí sinh cần nắm vững nguyên tắc "chọn ngành trước, chọn trường sau". Trước hết, cần xác định ngành học phù hợp nhất với năng lực, sở trường và định hướng nghề nghiệp; đồng thời tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, mức độ liên ngành và khả năng đáp ứng xu hướng phát triển của thị trường lao động. Sau khi xác định được ngành học phù hợp mới tiếp tục cân nhắc, lựa chọn cơ sở đào tạo đáp ứng tốt nhất nhu cầu học tập và phát triển của bản thân.
Tiếp theo, thí sinh nên sắp xếp các nguyện vọng theo nhóm ngành thay vì theo tên trường. Sau khi xác định được 1-2 nhóm ngành thực sự yêu thích, như công nghệ thông tin, tài chính hay kinh tế, các em mới lựa chọn cơ sở đào tạo có thế mạnh ở lĩnh vực này và sắp xếp nguyện vọng theo mức độ phù hợp, từ cao xuống thấp.
Nếu chọn trường top đầu, nhưng vào một ngành học không thực sự yêu thích, các em có thể phải đối mặt với nhiều áp lực trong quá trình học tập. Điều này dễ khiến các em mất động lực, thậm chí dẫn đến quyết định bỏ học giữa chừng.
Y học cổ truyền trước cơ hội phát triển mới: Bức tranh điểm chuẩn, học phí tại một số trường đào tạo
Trong trường hợp, phân vân cùng một ngành học nhưng giữa trường danh tiếng lấy điểm cao và trường vừa tầm hơn, các em không nên chỉ lựa chọn một trong hai. Thay vào đó, các em nên đăng ký cả hai nguyện vọng và sắp xếp theo thứ tự ưu tiên, trong đó trường top đầu đặt ở trên (nguyện vọng ước mơ), trường vừa tầm đặt ngay phía dưới (nguyện vọng an toàn). Trong trường hợp không đạt nguyện vọng ở trường top đầu, cơ hội xét tuyển vào trường xếp ngay phía dưới vẫn được giữ nguyên, không làm giảm lợi thế cạnh tranh so với các thí sinh khác.
Chia sẻ thêm về việc lựa chọn ngành học, Trưởng phòng, Phòng Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, trong bối cảnh thị trường lao động và các ngành nghề liên tục thay đổi, thí sinh cần tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo của từng cơ sở giáo dục trước khi đưa ra quyết định lựa chọn ngành học. Đặc biệt, cần ưu tiên chương trình được xây dựng theo hướng kết hợp giữa chuyên môn, công nghệ và ngoại ngữ nhằm giúp bản thân vừa có nền tảng chuyên môn vững chắc, vừa có khả năng ứng dụng công nghệ trong công việc và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế. Đây chính là yếu tố liên ngành khi nhiều vị trí việc làm đòi hỏi năng lực tích hợp, thay vì chỉ tập trung vào một lĩnh vực đơn lẻ.
Cùng chia sẻ lời khuyên cho thí sinh về cách đặt nguyện vọng xét tuyển đại học trong mùa tuyển sinh năm 2026, Tiến sĩ Mai Đức Toàn - Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh - Truyền thông, Trường Đại học Gia Định cho rằng, để vừa theo đuổi ngành học mong muốn, vừa bảo đảm cơ hội trúng tuyển, thí sinh nên chia nguyện vọng thành ba nhóm.
Nhóm mục tiêu thử thách (từ nguyện vọng 1-3) nên dành cho ngành học, trường học thí sinh yêu thích nhất. Với nhóm này, các em có thể mạnh dạn lựa chọn trường có mức điểm chuẩn của năm trước cao hơn mức điểm dự kiến của bản thân khoảng 1-2 điểm để gia tăng cơ hội chinh phục nguyện vọng mong muốn.
Nhóm mục tiêu vừa sức (từ nguyện vọng 4-8) là vùng an toàn trọng tâm, đảm bảo cơ hội trúng tuyển. Với nhóm này, các em nên lựa chọn ngành học có mức điểm chuẩn năm trước tương đương hoặc thấp hơn khoảng 1 điểm so với mức điểm dự kiến của bản thân.
Nhóm mục tiêu dự phòng (từ nguyện vọng 9-15) là nhóm đóng vai trò "bảo hiểm" tuyệt đối. Các em nên lựa chọn ngành học, trường có điểm chuẩn những năm trước thấp hơn hẳn so với mức điểm dự kiến của bản thân, qua đó bảo đảm cơ hội trúng tuyển đại học.
Thí sinh cần quan tâm đến điều kiện xét tuyển bắt buộc của từng ngành đào tạo
Theo Tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân - Trưởng phòng, Phòng Đào tạo, Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, đây là năm đầu tiên số lượng nguyện vọng đăng ký được giới hạn tối đa là 15 nguyện vọng. Vì vậy, thí sinh cần cân nhắc kỹ cách sắp xếp nguyện vọng sao cho phù hợp với mức điểm của bản thân cũng như tối ưu cơ hội trúng tuyển vào ngành học, trường học mong muốn.
Năm nay cũng có quy định mới đối với nhóm ngành sư phạm. Theo đó, thí sinh chỉ được đăng ký nguyện vọng vào nhóm ngành này trong phạm vi 5 nguyện vọng đầu. Những nguyện vọng được đặt từ vị trí thứ 6 trở đi sẽ bị xem là không hợp lệ.
Bên cạnh đó, các em cần quan tâm đến điều kiện xét tuyển bắt buộc của từng ngành đào tạo để tránh bỏ lỡ cơ hội đáng tiếc. Đối với một số nhóm ngành đặc thù như sư phạm, sức khỏe, luật, công an, quân đội... ngoài điều kiện về điểm xét tuyển còn có những tiêu chí riêng thí sinh phải đáp ứng. Những năm trước, đã có trường hợp đủ điểm trúng tuyển nhưng không đáp ứng các điều kiện khác nên không được công nhận kết quả.
Đặc biệt, ngay sau khi biết điểm thi, các em nên tham khảo điểm chuẩn những năm trước và đối chiếu với kết quả của bản thân để đánh giá khả năng trúng tuyển vào từng ngành, từng trường.
Mặc dù năm nay một số trường có điều chỉnh phương thức xét tuyển, như chuyển từ xét tuyển riêng từng phương thức sang xét tuyển kết hợp, nhưng thí sinh vẫn có thể dựa vào các thành phần điểm có trọng số cao như điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông, điểm thi đánh giá năng lực/đánh giá tư duy để so sánh với mức điểm trúng tuyển của các năm trước. Từ đó, các em có thể xác định được vị trí của mình và xây dựng chiến lược đăng ký nguyện vọng phù hợp.
Với những em có mức điểm tiệm cận điểm chuẩn các năm trước, cần tính toán thận trọng, đồng thời đăng ký thêm một số nguyện vọng có điểm chuẩn thấp hơn khoảng 1-2 điểm để tăng cơ hội trúng tuyển.
Trước khi đăng ký trên hệ thống tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thí sinh nên chủ động phân tích, so sánh và dự kiến danh sách nguyện vọng trên giấy hoặc một bản kế hoạch cụ thể. Việc chuẩn bị trước sẽ giúp quá trình đăng ký chính xác, khoa học và hạn chế sai sót không đáng có.
Về lựa chọn ngành học, Tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân nhận định, năm 2026 các ngành liên quan đến công nghệ, công nghệ chiến lược, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và năng lượng xanh nhiều khả năng sẽ tiếp tục thu hút đông thí sinh đăng ký. Do đó, điểm chuẩn của những ngành này có thể tăng nhẹ so với các năm trước hoặc cao hơn một số nhóm ngành khác.
Đây đều là những lĩnh vực có nhu cầu nhân lực lớn và phù hợp với định hướng phát triển của đất nước trong thời gian tới, các em có thể cân nhắc lựa chọn nếu phù hợp với năng lực và sở thích của bản thân. Tuy nhiên, khi đăng ký vào các ngành có tính cạnh tranh cao, thí sinh cần xây dựng chiến lược nguyện vọng hợp lý để vừa theo đuổi ngành học yêu thích, vừa bảo đảm cơ hội trúng tuyển. Quan trọng nhất là các em nên lựa chọn ngành nghề bản thân thực sự yêu thích và có khả năng theo đuổi lâu dài.
Trong khi đó, Tiến sĩ Mai Đức Toàn cho rằng, trên thực tế không ít thí sinh và phụ huynh vẫn giữ quan niệm có thể trúng tuyển nhiều trường sau đó mới lựa chọn nơi nhập học, tuy nhiên đây là một quan niệm sai lầm.
Ngoài ra, nhiều trường hợp thí sinh do chưa đọc kỹ và chưa nắm rõ quy chế xét tuyển chung cũng như quy định riêng của từng trường dẫn đến hiểu sai, chưa nắm bắt đầy đủ thông tin. Vì vậy, thí sinh và phụ huynh cần đọc kỹ, hiểu đúng quy chế tuyển sinh chung, đồng thời tham khảo ý kiến chuyên gia hoặc liên hệ các kênh tư vấn chính thức của các trường đại học để được hướng dẫn cụ thể cho từng trường hợp.
Trong những năm trước, nhiều thí sinh do chưa sắp xếp nguyện vọng theo đúng mức độ ưu tiên mong muốn đã rơi vào tình huống trúng tuyển vào ngành hoặc trường không thực sự phù hợp, kéo theo nhiều hệ lụy trong quá trình học tập. Thực tế này đặt ra yêu cầu đối với thí sinh năm 2026 cần cân nhắc kỹ lưỡng, hiểu rõ năng lực, mong muốn của bản thân cũng như triển vọng đầu ra của ngành nghề trước khi sắp xếp nguyện vọng cho phù hợp.
Tiến sĩ Mai Đức Toàn chia sẻ thêm, bên cạnh việc lựa chọn ngành và trường học, thí sinh cần lưu ý đến mức học phí và cam kết đầu ra của từng cơ sở đào tạo. Hiện nay, mỗi trường, mỗi ngành sẽ có mức học phí và chính sách hỗ trợ khác nhau, do đó thí sinh nên xây dựng danh sách các trường dự kiến theo những tiêu chí cụ thể, như mức học phí có phù hợp với điều kiện gia đình hay không, chương trình đào tạo có cam kết hỗ trợ việc làm, định hướng nghề nghiệp sau tốt nghiệp hay không, cũng như mức độ đồng hành của giảng viên trong quá trình học tập.
Riêng về học phí, thí sinh cần có sự so sánh một cách rõ ràng và khách quan, trong đó nên tính theo số tín chỉ và tổng học phí toàn khóa để đảm bảo công bằng, bởi hiện nay chương trình đào tạo giữa các trường không giống nhau về cấu trúc và thời lượng đào tạo.