Khi thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018, có lẽ nhân lực ngành giáo dục thiếu nhiều là giáo viên Âm nhạc, Mỹ thuật bởi chương trình 2006 trước đây, 2 môn học này kết thúc ở học kỳ I ở lớp 9.
Trong khi đó, ở chương trình 2018, 2 môn học: Âm nhạc, Mỹ thuật được dạy xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 12. Ngoài ra, 2 môn học này còn là 2 phân môn ở môn Nội dung giáo dục địa phương ở cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông. Điều này có nghĩa khi chuyển sang chương trình giáo dục phổ thông 2018 cấp trung học phổ thông thiếu hoàn toàn giáo viên Âm nhạc, Mỹ thuật.
Nhưng thực tế, đã mấy năm thực hiện chương trình 2018, đa phần các trường trung học phổ thông vẫn không có giáo viên Âm nhạc, Mỹ thuật vì nhiều lý do khác nhau.
Một phần là do chỉ tiêu định mức giáo viên/ lớp thừa thiếu cục bộ; một phần có ít trường đào tạo 2 chuyên ngành này. Thêm vào đó, việc học sinh phổ thông muốn theo đuổi 2 ngành học này cũng gặp khá nhiều khó khăn khi học tập, ôn thi.
Những khó khăn khi học sinh ôn thi các môn năng khiếu
Thông thường, học sinh hiện nay muốn xét tuyển vào các trường đại học thì ngoài việc học chính khóa tại nhà trường, các em còn phải học thêm ở trung tâm, ở nhà thầy cô giáo đối với các môn thi thi tốt nghiệp bắt buộc và tổ hợp xét tuyển đại học.
Những môn học, như: Toán, Lý, Hóa, Sinh, Văn, Sử, Địa…không chỉ được dạy chính khóa tại trường mà học sinh cũng rất dễ tìm thầy cô dạy thêm. Học phí học thêm cũng thường thấp hơn các môn năng khiếu vì tính cạnh tranh giữa các giáo viên, trung tâm dạy thêm và hiệu quả giảng dạy.
Nhưng, đối với những học sinh có ý định thi, xét tuyển vào các ngành năng khiếu phải đối mặt với nhiều khó khăn hơn.
Chẳng hạn, những thí sinh muốn thi vào sư phạm Âm nhạc, các em vẫn phải học đầy đủ các môn học ở trường, vẫn phải ôn thi 4 môn tốt nghiệp như các bạn bè khác.
Ngoài ra, các em phải tìm thầy, cô dạy năng khiếu cho riêng mình thường là ở các trung tâm, giáo viên bên ngoài.
Các em phải học thêm nhạc cụ, thanh nhạc, thẩm âm, xướng âm và tất nhiên phải học thêm ở vài nơi. Học nhạc cụ ở trung tâm và tìm thầy dạy thanh nhạc, thẩm âm, tiết tấu riêng. Trong khi đó, phần lớn là học “một thầy, một trò”. Tất nhiên, chi phí học thêm cao hơn rất nhiều so với các môn học thông thường khác.
Không chỉ áp lực trong học tập, ôn luyện mà khi thi cũng khá gian nan, vất vả. Trong khi, đa số các ngành học khác, học sinh lớp 12 sau khi dự thi tốt nghiệp trung học phổ thông là nghỉ ngơi, chờ kết quả để xét tuyển đại học.
Các em thi năng khiếu phải đăng ký thi riêng tại các trường đại học và tham dự thi các môn năng khiếu độc lập. Vì thế, hành trình thi năng khiếu kéo theo nhiều chuyến di chuyển đến các trường đại học. Mỗi chuyến đi như vậy, gia đình thí sinh phải chi lệ phí thi, tiền xe, tiền nhà nghỉ, chi phí ăn uống dọc đường…
Trường đào tạo môn năng khiếu hiện nay khá khiêm tốn so với các ngành học khác
Các trường đại học sư phạm đào tạo các chuyên ngành, như: Toán, Lý, Hóa, Sinh, Văn, Sử, Địa, Khoa học tự nhiên, Lịch sử và Địa lý, Thể chất, Tin học hiện nay khá nhiều. Gần như trường sư phạm nào cũng đào tạo các chuyên ngành này.
Tuy nhiên, các trường đào tạo ngành sư phạm các môn năng khiếu: Âm nhạc, Mỹ thuật hiện nay lại rất ít. Chẳng hạn, ở phía Nam, chỉ có 2 trường đào tạo ngành sư phạm Âm nhạc.
Trong khi, chỉ tiêu năm 2026 để đào tạo 2 chuyên ngành này ở cả 2 trường là 215 chỉ tiêu. Vì thế, tính cạnh tranh rất cao. Trong khi số thí sinh dự thi đông, chỉ tiêu tuyển đầu vào ít, cơ hội cũng khá mong manh. Bởi, nhiều em có học lực (môn Ngữ văn hoặc Toán) tốt nhưng năng khiếu chưa đáp ứng yêu cầu; ngược lại, có em năng khiếu tốt nhưng điểm văn hóa khiêm tốn, thậm chí dưới điểm sàn quy định.
Điều này cũng đồng nghĩa, thí sinh phải học tốt cả các môn năng khiếu và kiến thức văn hóa.
Với sư phạm Âm nhạc, thí sinh thường phải thi hát, thẩm âm, tiết tấu, trình diễn nhạc cụ. Ngành sư phạm Mỹ thuật, thí sinh phải thi hình họa, trang trí màu hoặc các môn vẽ chuyên ngành.
Khó khăn nhiều hơn nhưng đổi lại, hiện nay nhu cầu giáo viên Âm nhạc và Mỹ thuật ở nhiều địa phương vẫn khá lớn do yêu cầu triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới. Vì vậy, những thí sinh có năng khiếu, đam mê và được chuẩn bị tốt vẫn có nhiều cơ hội trúng tuyển và tìm được việc làm phù hợp sau khi tốt nghiệp dễ hơn một số ngành học khác.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.