Ngày 18/6, Trường Đại học Gia Định (GDU) đã tổ chức Hội thảo khoa học Quốc gia với chủ đề “Chuyển dịch sang kinh tế tuần hoàn: Hoàn thiện thể chế pháp lý và mô hình kinh tế đột phá”.
Hội thảo là nơi các đại biểu trao đổi, thảo luận, chia sẻ các kết quả nghiên cứu khoa học, kinh nghiệm thực tiễn và sáng kiến chính sách, qua đó thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam, trên cơ sở hoàn thiện thể chế pháp lý và phát triển các mô hình kinh tế đột phá. Đồng thời tăng cường kết nối, đối thoại giữa giới học thuật, nhà hoạch định chính sách và cộng đồng doanh nghiệp.
Phân tích xu hướng phát triển kinh tế tuần hoàn, các mô hình kinh tế tiên tiến trên thế giới; đánh giá thực trạng hệ thống pháp luật, chính sách của Việt Nam liên quan đến kinh tế tuần hoàn, quản lý tài nguyên và chất thải, qua đó làm rõ những kết quả đạt được, những hạn chế, bất cập và các vấn đề đặt ra trong quá trình thực thi.
Trên cơ sở tham chiếu kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn trong nước, đề xuất các mô hình kinh doanh, mô hình tài chính và cơ chế thử nghiệm chính sách phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, nhằm thúc đẩy chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn một cách khả thi, hiệu quả và bền vững.
Phát biểu tại hội thảo, Thạc sĩ, Luật sư Trịnh Hữu Chung - Phó Hiệu trưởng Trường GDU đánh giá, để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn thì cần những đột phá về thể chế, những chính sách đủ mạnh để giải phóng nguồn lực xã hội, khuyến khích đổi mới sáng tạo và tạo động lực cho doanh nghiệp hành động.
Thạc sĩ, Luật sư Trịnh Hữu Chung cho rằng, lịch sử phát triển của các quốc gia cho thấy, mọi cuộc chuyển đổi lớn đều bắt đầu từ những thay đổi trong tư duy được hiện thực hóa bằng những cải cách thể chế. Chính vì vậy, hoàn thiện pháp luật cho kinh tế tuần hoàn không chỉ sửa đổi một số quy định, mà còn kiến tạo hệ sinh thái phát triển cho tương lai.
“Với vai trò là cơ sở giáo dục đại học, chúng tôi xác định không chỉ đào tạo nguồn nhân lực, mà còn tham gia kiến tạo tri thức, đóng góp chính sách và kết nối nguồn lực phục vụ cho sự phát triển bền vững của đất nước. Các trao đổi tại hội thảo không chỉ dừng lại ở các kết quả nghiên cứu học thuật, mà còn là những đề xuất chính sách có khả năng ứng dụng, tạo ra sự thay đổi thực chất”, Thạc sĩ Trịnh Hữu Chung khẳng định.
Tại hội thảo này, các chuyên gia, giảng viên trong lĩnh vực luật đã có những đóng góp để hoàn thiện thể chế, nhằm giúp Việt Nam chuyển đổi mô hình tăng trưởng truyền thống sang kinh tế tuần hoàn, nhằm giúp đất nước phát triển bền vững.
Tiến sĩ Nguyễn Trung Tín - Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất, cần hoàn thiện quy định của Hiến pháp về môi trường ở Việt Nam, theo hướng mọi người đều có quyền được sống trong môi trường trong lành, an toàn và bền vững, bên cạnh nghĩa vụ phải bảo vệ môi trường.
Nhà nước có trách nhiệm bảo vệ, cải thiện môi trường, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, chống biến đổi khí hậu…
Theo Tiến sĩ Nguyễn Trung Tín, ở nhiều quốc gia trên thế giới, quyền được sống trong môi trường trong lành được hiến định nhằm đảm bảo quyền con người, nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, bảo vệ lợi ích của thế hệ tương lai.
Đề xuất chính sách thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Bình - Khoa Luật, Trường Đại học Sài Gòn nhấn mạnh, pháp luật về tái chế cần được tiếp tục hoàn thiện.
Cụ thể: Hoạt động tái chế an toàn và tái chế có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cần được phân loại theo mức độ rủi ro, kiểm soát chúng. Quy trình tái chế cần thiết lập cơ chế kiểm soát vòng đời vật liệu, truy xuất dòng chất thải trong toàn bộ hoạt động tái chế.
“Đây là yêu cầu quan trọng, nhằm đảm bảo hoạt động tái chế được kiểm soát thực chất, hạn chế những nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. Ngoài ra, pháp luật cần bổ sung cơ chế truy xuất nguồn gốc vật liệu tái chế như một nghĩa vụ pháp lý bắt buộc đối với người thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải”, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Bình phân tích.
Song song đó, chuyên gia đề xuất cơ chế phân bổ trách nhiệm pháp lý trong toàn bộ chuỗi tái chế, nâng cao hoạt động kiểm tra, giám sát, xác định rõ trách nhiệm các bên trong tái chế rác thải.