Mỗi kỳ thi lớp 10 đi qua, khi các địa phương công bố điểm chuẩn luôn có nhiều cung bậc cảm xúc của phụ huynh, học sinh dự thi. Nhiều em trượt trường chuyên, trường điểm buồn chán, thất vọng, nghi ngờ năng lực cá nhân mình. Không ít phụ huynh có những so sánh, trách móc con em mình.
Nhưng thực tế, học sinh trượt ở trường chuyên, trường điểm không phải là các em có năng lực học tập không tốt bởi dù rớt nhưng điểm đạt được vẫn cao chót vót. Có những học sinh đạt 8,5 điểm/ môn vẫn rớt như thường.
Mức điểm đó đủ sức vào các nguyện vọng kế tiếp ở các trường không chuyên. Cánh cửa này đóng lại, cánh cửa khác mở ra, mỗi trường học đều có những ưu điểm, hạn chế riêng. Điều quan trọng là học sinh sẽ học tập như thế nào trong môi trường học tập mới mà thôi.
Đừng nghi ngờ bản thân khi rớt trường chuyên, trường điểm
Thực tế cho thấy, nếu đậu vào được các trường chuyên, trường điểm, các em học sinh sẽ có một môi trường học tập tốt bên cạnh những thầy cô và bạn bè đều giỏi. Môi trường học tập ấy sẽ tạo bệ phóng cho các em sau này.
Hơn nữa, khi đậu vào trường chuyên, trường điểm sẽ giúp cho thí sinh có được trạng thái tâm lý tốt nhất để hòa vào môi trường học tập mới. Các em có trọn được niềm vui và không phải suy nghĩ, chờ đợi khi xét tuyển các nguyện vọng tiếp theo.
Tuy nhiên, kỳ thi tuyển sinh 10 hiện nay đang khá khốc liệt ở những trường chuyên, trường điểm. Tỉ lệ chọi cao, tỉ lệ tuyển đầu vào ở các lớp chuyên thường rất ít, đa phần chỉ 1 lớp với 35 học sinh. Rất ít môn lấy 2 lớp chuyên (70) học sinh.
Trong khi, những học sinh dự thi đều là những em có năng lực học đều xếp ở mức Tốt (giỏi) nên việc cạnh tranh càng trở nên khốc liệt.
Chuyện thi cử, nhất là với kỳ thi lớp 10 thì chuyện đậu hay rớt là rất bình thường. Bởi, “thi” để cạnh tranh, để chọn lựa những thí sinh tốt nhất để tuyển đầu vào. Vì thế, những thí sinh đậu thường là những em có năng lực, có tâm lý tốt khi vượt qua các bạn để có được 1 suất vào các ngôi trường này.
Những em rớt- dù điểm thi rất cao, có em đạt đến 8-8,5 điểm/ môn vẫn không có cơ hội trúng tuyển. Khi không được may mắn, tất nhiên các em sẽ rất buồn, phụ huynh cũng buồn theo con là điều dễ thấy.
Nhưng, buồn cũng chẳng giải quyết được việc gì, nhất là phụ huynh học sinh. Những lúc này, phụ huynh cần là người bản lĩnh, vực dậy tinh thần của con em mình. Điều quan trọng nhất là phụ huynh đừng trách móc, bóng gió xa xôi với con em mình bởi lúc này tâm lý nhiều em rất nhạy cảm.
Hãy động viên và khích lệ con em mình đứng dậy để chủ động hướng đến nguyện vọng thứ 2, thứ 3. Điểm rớt ở trường chuyên, trường điểm vẫn có những em trở thành điểm tốp đầu ở những ngôi trường nguyện vọng 2, nguyện vọng 3.
Không học được trường chuyên, trường điểm thì học ở trường không chuyên. Nhiều nhân tài, nhiều thủ khoa đầu vào ở mỗi mùa tuyển sinh đại học đến từ những trường không chuyên là một minh chứng rõ nhất trong những năm vừa qua.
Ba năm học ở trường trung học phổ thông là quãng thời gian định hướng nghề nghiệp, ngoài những môn học bắt buộc, học sinh lựa chọn những môn học phù hợp cho tổ hợp lựa chọn sẽ phát huy tốt khả năng của mình.
Đậu nguyện vọng 2, nguyện vọng 3 cũng không phải là bước đường cùng
Tâm lý của nhiều học sinh là phải đậu vào những ngôi trường danh giá, uy tín để phát huy khả năng của mình- điều này cũng hoàn toàn chính đáng đối với mục tiêu của mỗi em học sinh.
Tuy nhiên, giữa mong muốn, mục đích không phải em nào cũng đạt được bởi các trường tốp lại càng có nhiều học sinh giỏi hướng đến. Vì thế, không đạt được mục tiêu cao nhất sẽ hướng đến những mục tiêu thấp hơn trong kỳ thi tuyển sinh 10.
Càng trường tốp cao khi học tập càng phải cạnh tranh nhiều hơn. Việc cạnh tranh cũng có những cạnh tranh lành mạnh và cạnh tranh chưa lành mạnh. Không ít học sinh thời trung học cơ sở phải gồng mình để học, để thi, khi đậu được vào trường chuyên, trường điểm đã quá sức và đuối dần ở các năm trung học phổ thông.
Đặc biệt ở môi trường trường chuyên, việc học sinh cạnh tranh nhau để có học bổng không phải lúc nào cũng bằng phẳng. Một số trường chuyên không cho học sinh lựa chọn nhóm môn tổ hợp mà đã xếp sẵn cho từng lớp chuyên. Nhiều học sinh khi gặp nhiều môn không phải sở trường sẽ vất vả trong 3 năm học tập ở đây.
Đối với môi trường những trường không chuyên bình thường, nếu học sinh có năng lực học tập tốt, phấn đấu để đứng vị trí ở tốp đầu lớp không khó. Hơn nữa, không có học bổng nên tính cạnh tranh cũng nhẹ nhàng, học sinh có nhiều cơ hội để tham gia các hoạt động ngoại khóa, tập thể.
Những hoạt động này rất cần thiết trong việc hình thành các kĩ năng sau này cho mỗi học sinh. Một khi học sinh có môi trường học tập ít áp lực sẽ giúp các em không quá căng thẳng trong học tập cũng là điều rất cần thiết để luôn có trạng thái tốt nhất.
Bản thân người viết bài cũng có con vừa thi lớp 12 năm nay học tập tại một trường chuyên. Suốt 3 năm học tập ở trường chuyên, con luôn trong trạng thái căng thẳng để học chính, học thêm và các hoạt động học tập.
Học ở trường chuyên, chỉ có môn chuyên là được học nhiều tiết hơn nhưng cũng đều phải học tập các môn học khác như tất cả học sinh trung học phổ thông khác. Cuối cấp cũng tham gia thi, xét tuyển đại học như tất cả học sinh các trường trung học phổ thông không chuyên, học sinh học ở trung tâm giáo dục thường xuyên.
Vì vậy, nếu con em mình đậu vào trường chuyên, trường điểm cũng tốt mà không đậu được cũng chẳng sao. Học ở trường không chuyên, học ở trung tâm giáo dục thường xuyên mà cố gắng, có môi trường học tập thân thiện đều tốt cho các em sau này.
Suy cho cùng, học phổ thông cũng chỉ là bệ phóng để học sinh lựa chọn vào một ngành ở một trường đại học, hoặc học một nghề để sau này làm việc, kiếm tiền nên thí sinh, phụ huynh cũng không nên quá buồn nếu con mình không đậu vào trường chuyên, trường điểm.
Môi trường học tập nào cũng có những ưu điểm, hạn chế, trường học nào cũng có thầy giỏi, bạn giỏi để con em mình học tập, phấn đấu. Kỳ thi tuyển sinh 10 chỉ là một lát cắt nhỏ trong hành trang vào đời của mỗi con người.
Điều quan trọng nhất là ý chí, nghị lực của mỗi học sinh học tập, phấn đấu, cống hiến như thế nào trong tương lai chứ không phải cứ trường chuyên, trường điểm là mặc định cho sự thành công, vị thế của con người.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.