Nhiều địa phương hiện đang khẩn trương hoàn thành việc xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp giáo viên theo các đề án, kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt trước ngày 30/6/2026.
Theo khoản 1 Điều 25 Nghị định số 93/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Nhà giáo, các đề án, kế hoạch xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp nhà giáo đã được phê duyệt trước ngày 30/6/2026 được tiếp tục thực hiện đến hết ngày 31/12/2026.
Vì vậy, nhiều giáo viên xem đây là đợt xét thăng hạng có ý nghĩa đặc biệt trong giai đoạn chuyển tiếp hiện nay.
Tuy nhiên, tại nhiều cơ sở giáo dục đang xuất hiện một thực tế đáng chú ý. Không ít giáo viên hạng III đã đáp ứng các tiêu chuẩn của hạng II, có nhiều năm công tác, đạt thành tích chuyên môn tốt và đang đảm nhiệm các nhiệm vụ như tổ trưởng chuyên môn, hướng dẫn đồng nghiệp hoặc tham gia các hoạt động chuyên môn cấp trường, cấp huyện. Dù vậy, họ vẫn chưa có cơ hội được xét thăng hạng do đơn vị đã hết chỉ tiêu hạng II.
Trong bối cảnh đó, Công văn số 64/BNV-CCVC ngày 05/01/2024 của Bộ Nội vụ đang được nhiều giáo viên quan tâm bởi có liên quan trực tiếp đến việc xác định cơ cấu chức danh nghề nghiệp viên chức.
Theo đó, tại điểm 3 Mục III Công văn số 64/BNV-CCVC, Bộ Nội vụ hướng dẫn:
"Trường hợp chưa đủ số lượng theo tỷ lệ ở mỗi hạng chức danh nghề nghiệp viên chức thì số còn thiếu được cộng vào hạng thấp hơn liền kề và có thể lớn hơn tỷ lệ theo quy định."
Quy định này được xem là một căn cứ quan trọng trong quá trình xác định cơ cấu chức danh nghề nghiệp của viên chức.
Hiểu một cách đơn giản, nếu số lượng viên chức ở hạng cao hơn chưa đạt tỷ lệ theo cơ cấu được xác định thì phần còn thiếu có thể được cộng xuống hạng thấp hơn liền kề thay vì để trống.
Khi hạng I còn thiếu, cơ cấu hạng II có thể thay đổi. Giả sử một trường học có 40 giáo viên. Theo cơ cấu được xác định: Hạng I tối đa 10% (4 người); Hạng II tối đa 50% (20 người); Hạng III là số còn lại.
Nếu thực tế đơn vị chưa có giáo viên đáp ứng điều kiện của hạng I thì 4 vị trí còn thiếu của hạng I có thể được cộng xuống hạng II theo hướng dẫn tại Công văn 64. Khi đó, số lượng giáo viên hạng II có thể cao hơn tỷ lệ 50% thông thường.
Đây cũng là lý do nhiều giáo viên hạng III cho rằng trong những trường mà tỷ lệ viên chức hạng I chưa đạt tỷ lệ theo cơ cấu, việc xác định cơ cấu hạng II cần được rà soát kỹ lưỡng trước khi hết cơ hội thăng hạng.
Thực tế tại các cơ sở giáo dục cho thấy, việc tỷ lệ cơ cấu hạng II đã đủ đang khiến không ít giáo viên có nhiều năm cống hiến đứng trước nguy cơ bỏ lỡ cơ hội thăng hạng.
Một giáo viên tiểu học chia sẻ, trường của cô hiện có 4 giáo viên mầm non hạng III đều có trên 10 năm công tác. Trong đó, 3 giáo viên là tổ trưởng chuyên môn, 1 giáo viên là cốt cán chuyên môn cấp tỉnh. Cả 4 người đều nhiều năm đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh, được nhận bằng khen của Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc của Ủy ban nhân dân tỉnh, liên tục được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Tuy nhiên, theo cơ cấu hiện có, nhà trường chỉ còn 2 chỉ tiêu hạng II. Điều đó đồng nghĩa chỉ một nửa số giáo viên đủ điều kiện có cơ hội được xét thăng hạng trong đợt này.
Theo giáo viên trên, nếu cơ cấu chức danh nghề nghiệp được rà soát và vận dụng theo tinh thần hướng dẫn tại Công văn 64 của Bộ Nội vụ trong trường hợp hạng trên còn thiếu, cả 4 giáo viên đều có thể được xem xét thăng hạng tương xứng với năng lực, thành tích và quá trình cống hiến.
"Việc lựa chọn 2 người trong số 4 giáo viên đều có thành tích nổi bật là điều không dễ dàng. Nếu 2 người được thăng hạng, 2 người còn lại tiếp tục phải chờ đợi chỉ vì giới hạn cơ cấu thì đó cũng là điều rất đáng tiếc", giáo viên này bày tỏ.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa cơ cấu chức danh nghề nghiệp và chỉ tiêu thăng hạng.
Công văn 64 quy định nguyên tắc xác định cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp viên chức, nhưng không đồng nghĩa với việc phần còn thiếu của hạng I sẽ tự động trở thành chỉ tiêu thăng hạng hạng II.
Việc xét thăng hạng vẫn phải căn cứ vào vị trí việc làm, cơ cấu chức danh nghề nghiệp đã được phê duyệt và chỉ tiêu thăng hạng do cơ quan có thẩm quyền quyết định theo quy định của Nghị định số 115/2020/NĐ-CP và Nghị định số 85/2023/NĐ-CP.
Do đó, Công văn 64 không trực tiếp tạo thêm chỉ tiêu thăng hạng nhưng có thể là căn cứ để các địa phương xem xét, rà soát lại cơ cấu chức danh nghề nghiệp trong những trường hợp phù hợp.
Trong bối cảnh các địa phương đang hoàn thành các đợt xét thăng hạng theo quy định chuyển tiếp của Nghị định 93/2026/NĐ-CP, việc nghiên cứu và vận dụng đầy đủ các hướng dẫn hiện hành, trong đó có Công văn 64 của Bộ Nội vụ sẽ góp phần bảo đảm việc xác định cơ cấu chức danh nghề nghiệp được thực hiện thống nhất, khách quan và phù hợp với thực tiễn sử dụng đội ngũ nhà giáo.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.