Người viết là giáo viên nhận thấy, so với Công văn số 5555/BGDĐT-GDTrH hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá; tổ chức và quản lý các hoạt động chuyên môn của trường trung học/trung tâm giáo dục thường xuyên qua mạng ban hành từ năm 2014, Công văn số 4069/BGDĐT-GDPT có nhiều điểm thay đổi quan trọng, phản ánh yêu cầu đổi mới quản trị nhà trường, chuyển đổi số và phát triển năng lực nghề nghiệp của giáo viên trong bối cảnh hiện nay.
Dưới đây là 3 nội dung chính của Công văn số 4069/BGDĐT-GDPT hướng dẫn tổ chức sinh hoạt chuyên môn trong cơ sở giáo dục phổ thông và sinh hoạt cụm chuyên môn.
Sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
Căn cứ kế hoạch giáo dục nhà trường, nhiệm vụ năm học, nhu cầu phát triển chuyên môn của đội ngũ và yêu cầu thực tiễn để xây dựng kế hoạch sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học (bài học hoặc chuyên đề); khuyến khích mỗi môn học xây dựng 02 bài học nghiên cứu trong năm học.
Bài học nghiên cứu tập trung vào những vấn đề mới, khó, nội dung cần phối hợp liên môn, tích hợp hoặc các vấn đề phát sinh trong thực tiễn dạy học, giáo dục; bảo đảm phù hợp với mục tiêu giáo dục, đặc điểm học sinh và yêu cầu thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông.
Tổ chuyên môn tổ chức xây dựng phương án dạy học cho bài học nghiên cứu, chuẩn bị học liệu, thiết bị và các điều kiện cần thiết; thực hiện dạy học hoặc hoạt động giáo dục minh họa, quan sát hoạt động học tập và sự tiến bộ của học sinh.
Trên cơ sở các minh chứng thu được từ hoạt động học tập của học sinh, giáo viên phân tích, trao đổi, rút kinh nghiệm, đề xuất giải pháp điều chỉnh, hoàn thiện nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, giáo dục; vận dụng kết quả nghiên cứu bài học vào thực tiễn dạy học và giáo dục.
Kết quả sinh hoạt nghiên cứu bài học được lưu trữ, chia sẻ và khai thác trong hoạt động chuyên môn của nhà trường; không xếp loại giờ dạy, khuyến khích giáo viên trao đổi trên tinh thần hỗ trợ, học tập lẫn nhau và cùng phát triển nghề nghiệp.
Sinh hoạt tổ chuyên môn
Tổ chuyên môn trong cơ sở giáo dục phổ thông tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo quy định tại Thông tư số 15/2026/TT-BGDĐT ngày 24/3/2026 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Điều lệ trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học.
Căn cứ vào các nội dung gợi ý tại mục II và tham khảo nội dung chi tiết theo cấp học tại phụ lục đính kèm Công văn này, tổ chuyên môn chủ động lựa chọn nội dung sinh hoạt bảo đảm được các mục đích, yêu cầu nêu trên.
Sinh hoạt chuyên môn được tổ chức trong tổ chuyên môn, nhóm chuyên môn hoặc theo hình thức phù hợp với điều kiện thực tế của cơ sở giáo dục; được thực hiện trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp nhằm tăng cường trao đổi, hỗ trợ chuyên môn thường xuyên.
Sinh hoạt cụm chuyên môn
Dựa trên mục tiêu, yêu cầu và nguyên tắc nêu trên, đảm bảo tính phù hợp với địa phương, mỗi cụm chuyên môn có thể lựa chọn các nội dung sinh hoạt cụm chuyên môn theo gợi ý tại mục II và tham khảo nội dung chi tiết theo cấp học tại phụ lục đính kèm Công văn này. Khuyến khích tổ chức dự giờ, nghiên cứu bài học; xây dựng, triển khai các chuyên đề và các hoạt động chuyên môn dùng chung nhằm tăng cường trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau, nâng cao chất lượng giáo dục.
Mỗi môn học, hoạt động giáo dục hoặc nhóm môn học trong cụm tổ chức sinh hoạt chuyên môn ít nhất 02 lần/năm học; đối với các địa bàn có điều kiện khó khăn, Sở GDĐT căn cứ điều kiện thực tiễn quy định số lần sinh hoạt cụm chuyên môn cho phù hợp; đơn vị được giao làm đầu mối chuẩn bị cơ sở vật chất và các điều kiện để tổ chức sinh hoạt chuyên môn. Thời lượng sinh hoạt cụm chuyên môn là một phần của thời lượng bồi dưỡng thường xuyên giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông theo quy định hiện hành.
Sinh hoạt cụm chuyên môn được tổ chức trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp phù hợp với điều kiện thực tiễn; nội dung sinh hoạt phải được chuẩn bị trước để giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục nghiên cứu, trao đổi và tham gia hiệu quả.
Cụm chuyên môn có trách nhiệm xây dựng, quản lý, phát triển và khai thác hiệu quả kho học liệu, kho sản phẩm chuyên môn dùng chung; định kỳ rà soát, cập nhật, chia sẻ các chuyên đề, kế hoạch bài dạy, học liệu số, ngân hàng câu hỏi, công cụ đánh giá, bài giảng số, video bài học và các sản phẩm chuyên môn khác phục vụ hoạt động dạy học, giáo dục, bồi dưỡng giáo viên và công tác kiểm tra, đánh giá.
Khuyến khích xây dựng, chia sẻ, lưu trữ và khai thác các sản phẩm chuyên môn dùng chung trên môi trường số; mỗi năm học, cụm chuyên môn phấn đấu xây dựng ít nhất 01 chuyên đề hoặc 01 sản phẩm chuyên môn phù hợp với thực tế của địa phương, dùng chung phục vụ các cơ sở giáo dục trong cụm.
Công văn số 4069/BGDĐT-GDPT yêu cầu Sở Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra việc tổ chức sinh hoạt chuyên môn; xây dựng, phát huy hiệu quả cụm chuyên môn và thúc đẩy chia sẻ học liệu, chuyển đổi số trong toàn ngành.
Cùng với đó, cơ sở giáo dục phổ thông xây dựng kế hoạch sinh hoạt chuyên môn gắn với kế hoạch giáo dục của nhà trường, bảo đảm điều kiện tổ chức và đánh giá hiệu quả hoạt động theo hướng thực chất.
Bên cạnh đó, tổ chuyên môn và giáo viên chủ động tổ chức, tham gia sinh hoạt chuyên môn; chia sẻ kinh nghiệm, học liệu, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo phù hợp và vận dụng kết quả sinh hoạt vào nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục.
Ý nghĩa của việc sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
Người viết nhận thấy, sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học là một trong những hình thức bồi dưỡng giáo viên hiệu quả nhất bởi xuất phát từ thực tiễn lớp học và lấy việc nâng cao chất lượng học tập của học sinh làm mục tiêu.
Khác với cách sinh hoạt chuyên môn truyền thống thiên về nhận xét, đánh giá giáo viên, nghiên cứu bài học tập trung vào việc cùng xây dựng kế hoạch bài dạy, dự giờ để quan sát hoạt động học của học sinh, phân tích những điểm phù hợp và chưa phù hợp, từ đó điều chỉnh phương pháp, nội dung và hình thức tổ chức dạy học.
Quá trình này giúp giáo viên học hỏi lẫn nhau, thống nhất cách hiểu về chương trình, đồng thời phát triển năng lực chuyên môn thông qua những tình huống sư phạm cụ thể thay vì những trao đổi mang tính lý thuyết.
Chẳng hạn, khi tổ Ngữ văn sinh hoạt chuyên môn về bài học phạm vi kiến thức cấu tứ trong thơ (bậc trung học phổ thông), giáo viên có thể cùng nghiên cứu cách hướng dẫn học sinh nhận diện mạch vận động của cảm xúc, tư tưởng và hình tượng trong bài thơ, lựa chọn ngữ liệu phù hợp, thiết kế câu hỏi để học sinh tự phát hiện vai trò của cấu tứ thay vì chỉ tiếp nhận khái niệm một chiều.
Tương tự, tri thức về yếu tố tượng trưng và siêu thực trong thơ, đây là nội dung mới và có tính trừu tượng nên việc nghiên cứu bài học càng phát huy hiệu quả.
Giáo viên có thể cùng trao đổi cách lựa chọn văn bản, phân biệt đặc điểm của yếu tố tượng trưng và siêu thực, xây dựng hệ thống câu hỏi giúp học sinh khám phá ý nghĩa nghệ thuật của hình ảnh thơ thay vì áp đặt cách hiểu.
Thông qua việc quan sát phản ứng, sản phẩm học tập và mức độ tham gia của học sinh trong giờ học, tổ chuyên môn sẽ có thêm căn cứ để điều chỉnh phương pháp, góp phần nâng cao hiệu quả dạy học.
Có thể thấy, sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học không chỉ giúp giáo viên hoàn thiện bài dạy mà còn tạo dựng văn hóa học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm trong nhà trường, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay.
Bạn đọc có thể xem toàn văn Công văn số 4069/BGDĐT-GDPT TẠI ĐÂY.
Tài liệu tham khảo:
https://thuvienphapluat.vn/cong-van/Giao-duc/Cong-van-5555-BGDDT-GDTrH-2014-huong-dan-sinh-hoat-chuyen-mon-doi-moi-phuong-phap-day-hoc-255443.aspx
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.