Với bề dày hơn 20 năm tham dự cuộc thi sáng tạo Robot Việt Nam (Robocon Việt Nam), Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên nhiều lần góp mặt tại vòng chung kết toàn quốc và giành nhiều thành tích cao trong nước, quốc tế. Gần đây nhất, tại cuộc thi Robocon Việt Nam 2026, đội thi của trường giành giải Á quân và giải Ba, tiếp tục nối dài bảng thành tích trên sân chơi công nghệ lớn nhất dành cho sinh viên khối kỹ thuật. Điều làm nên những thành tích đó không chỉ là sự đầu tư cho cuộc thi, mà còn đến từ mô hình đào tạo theo định hướng ứng dụng, nơi sinh viên được học thông qua các dự án thực tế và trực tiếp tham gia nghiên cứu, thiết kế, chế tạo robot.
Nhằm tìm hiểu sâu hơn về hoạt động đào tạo đối với sinh viên nhà trường gắn với việc thiết kế, chế tạo robot ra sao, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có buổi trao đổi với Tiến sĩ Hoàng Quốc Tuân - Trưởng ban kỹ thuật Robocon 2026, phụ trách bộ môn Cơ điện tử, khoa Cơ khí, Trường Đại học Sư phạm kỹ thuật Hưng Yên.
Hành trình gần 6 tháng chế tạo robot
Theo Tiến sĩ Hoàng Quốc Tuân, Robocon không đơn thuần là một cuộc thi mà còn là môi trường để sinh viên vận dụng toàn diện kiến thức đã học. Năm 2026, thể lệ cuộc thi có nhiều thay đổi khi robot không còn di chuyển trên mặt phẳng như các năm trước mà phải vượt qua các bậc cao từ 40 cm đến 60 cm, đòi hỏi kết cấu cơ khí, hệ thống điều khiển và thuật toán vận hành chính xác hơn. Mỗi trường chỉ được hai đội tham dự cuộc thi và tổng số đội tham gia là 36.
"Mỗi robot tham dự cuộc thi là kết quả của sinh viên su gần 6 tháng nghiên cứu, thiết kế và chế tạo. Hai đội tuyển của nhà trường gồm hơn 20 sinh viên đến từ Khoa Cơ khí và Khoa Điện - Điện tử. Trong đó, sinh viên Khoa Cơ khí phụ trách thiết kế, chế tạo phần cứng; sinh viên Khoa Điện - Điện tử đảm nhiệm phần điện tử, lập trình và điều khiển robot", thầy Tuân chia sẻ.
Chia sẻ về trải nghiệm tham gia cuộc thi Robocon, anh Phạm Khắc Thuận, tân cử nhân ngành Cơ điện tử, cho biết nhóm của anh bắt đầu lên ý tưởng chế tạo robot từ tháng 11/2025.
"Dựa trên những kiến thức được học về thiết kế cơ khí 2D, 3D, chúng em xây dựng bản thiết kế robot rồi từng bước chế tạo, thử nghiệm và hoàn thiện. Có những giai đoạn cả nhóm gần như ăn, ngủ tại khu vực chế tạo robot để kịp tiến độ cuộc thi", anh Thuận nhớ lại.
Sau khi tham gia Robocon, anh Thuận cùng nhiều thành viên trong đội tuyển đã được các doanh nghiệp chủ động liên hệ tuyển dụng. Hiện nay, anh đang làm việc đúng chuyên ngành tại một doanh nghiệp sản xuất.
"Ngành Cơ điện tử giúp em có kiến thức cả về cơ khí, điện và điều khiển, vì vậy khi làm việc tại doanh nghiệp em có thể đảm nhiệm nhiều công việc khác nhau và có nhiều cơ hội phát triển hơn", anh Thuận chia sẻ.
Quá trình đào tạo những kỹ sư chế tạo robot
Để lựa chọn đội tuyển tham dự Robocon Việt Nam, hằng năm nhà trường tổ chức cuộc thi Robocon cấp trường với quy trình tuyển chọn bài bản. Các đội thi được hỗ trợ kinh phí nghiên cứu từ nguồn kinh phí của nhà trường và các đơn vị tài trợ. Sau khi vượt qua các vòng thi ý tưởng, sinh viên bắt đầu quá trình thiết kế mô hình 3D, lựa chọn vật liệu, gia công cơ khí bằng công nghệ CNC, lắp ráp hệ thống điện tử, tích hợp cảm biến và lập trình điều khiển trước khi robot được đưa vào thử nghiệm.
Theo Tiến sĩ Hoàng Quốc Tuân, toàn bộ quá trình này chính là mô hình thu nhỏ của quy trình nghiên cứu, thiết kế và sản xuất trong các doanh nghiệp công nghiệp hiện đại. Từ Robocon đến nhà máy thông minh không chỉ hướng tới mục tiêu đạt thành tích tại Robocon, chương trình đào tạo của Khoa Cơ khí còn tập trung phát triển các công nghệ đang được doanh nghiệp sử dụng rộng rãi như robot công nghiệp và Vision AI.
Vision AI cho phép robot nhận diện hình ảnh, phát hiện lỗi sản phẩm, kiểm tra chất lượng, đọc mã QR và phân loại sản phẩm trên dây chuyền sản xuất tự động. Đây cũng là công nghệ đang được nhiều doanh nghiệp sản xuất điện tử, ô tô và cơ khí chính xác ứng dụng trong các dây chuyền sản xuất thông minh.
"Để nâng cao năng lực nghiên cứu và chế tạo robot, nhà trường đã ứng dụng Vision AI vào quá trình thiết kế robot thi đấu. Đồng thời, nhiều thiết bị phục vụ đào tạo robot và Vision AI đã được các đối tác đến từ Mỹ và Trung Quốc tài trợ, tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận công nghệ mới ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường", Tiến sĩ Hoàng Quốc Tuân cho biết.
Học qua dự án, doanh nghiệp đánh giá cao
Theo Trưởng ban Kỹ thuật Robocon 2026, điều sinh viên nhận được sau mỗi mùa Robocon không chỉ là giải thưởng mà còn là năng lực giải quyết các bài toán kỹ thuật trong thực tế. Toàn bộ quá trình từ thiết kế, chế tạo đến vận hành robot giúp sinh viên tích lũy kinh nghiệm về cơ khí, điện - điện tử, lập trình điều khiển, làm việc nhóm, quản lý tiến độ và xử lý sự cố. Đây cũng là những kỹ năng mà doanh nghiệp sản xuất hiện đại yêu cầu đối với kỹ sư mới tốt nghiệp. Chính vì vậy, sinh viên từng tham gia Robocon thường được nhiều doanh nghiệp ưu tiên tuyển dụng.
Theo Tiến sĩ Hoàng Quốc Tuân, sinh viên tốt nghiệp Khoa Cơ khí có tỷ lệ việc làm đúng chuyên ngành cao, với mức lương khởi điểm phổ biến từ 12–15 triệu đồng/tháng.
Năm 2026, bên cạnh các ngành đào tạo hiện có như Công nghệ kỹ thuật cơ khí, Công nghệ chế tạo máy, Công nghệ kỹ thuật cơ điện tử, Kỹ thuật Robot và Kỹ thuật hệ thống công nghiệp, Khoa Cơ khí mở thêm hai ngành mới là Kỹ thuật cơ khí và Công nghệ vật liệu, từng bước hoàn thiện hệ thống chương trình đào tạo theo định hướng ứng dụng và đáp ứng nhu cầu phát triển của nền công nghiệp hiện đại.
Các chương trình đào tạo được xây dựng theo hướng liên ngành, trang bị cho sinh viên kiến thức và kỹ năng để có thể tham gia hầu hết các khâu trong doanh nghiệp và nhà máy, từ nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, lắp đặt, vận hành, bảo trì, quản lý sản xuất đến tự động hóa, chuyển đổi số và phát triển các hệ thống sản xuất thông minh.
Những thành tích tại Robocon không chỉ là kết quả của một cuộc thi mà còn phản ánh hiệu quả của mô hình đào tạo theo định hướng ứng dụng tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên. Thông qua các dự án nghiên cứu và chế tạo robot, sinh viên được rèn luyện năng lực chuyên môn, tư duy đổi mới sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề trong môi trường thực tế. Đây cũng là nền tảng để người học nhanh chóng thích nghi với doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển công nghiệp thông minh.