Tại buổi họp báo của Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Tuyên Quang tổ chức (ngày 9/7) nhằm cung cấp thông tin liên quan đến Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 tại tỉnh Tuyên Quang, thông tin Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo cho tổ chức thi lại môn Toán đối với các thí sinh tại điểm thi Trường Trung học phổ thông Chuyên Tuyên Quang đang tiếp tục nhận được sự quan tâm của dư luận.
Theo Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông, thí sinh phải chấp hành nghiêm quy chế trong suốt thời gian dự thi, không được thực hiện bất kỳ hành vi gian lận nào. Trong thời gian làm bài, thí sinh không được trao đổi, chép bài, sử dụng tài liệu trái quy định hoặc thực hiện các hành vi gian lận dưới bất kỳ hình thức nào. Đồng thời, có trách nhiệm báo ngay cho giám thị khi phát hiện người khác chép bài hoặc can thiệp vào bài làm của mình.
Chiếu theo quy chế thi này, thì việc thí sinh được hướng dẫn, nhắc bài trong thời gian làm bài cũng là tình huống cần được xem xét theo quy chế thi.
Nhiều ý kiến cho rằng, chỉ nên cho các thí sinh tại điểm thi này dự thi lại ở kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm sau, sau khi cơ quan chức năng làm rõ bản chất vụ việc và trách nhiệm của các bên liên quan.
Không vì bảo vệ quyền lợi học sinh mà làm nhẹ đi hành vi gian lận
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa XIV, XV Nguyễn Thị Việt Nga - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng nhận định, những thông tin ban đầu được cơ quan chức năng công bố cho thấy có dấu hiệu can thiệp trực tiếp vào quá trình làm bài thi ngay tại một kỳ thi quốc gia.
“Hành vi của những cá nhân vi phạm đã làm ảnh hưởng đến kết quả bài thi, tác động đến quyền lợi của những em học thật, thi thật, làm suy giảm niềm tin của xã hội đối với kỳ thi.
Tuy nhiên, việc xử lý vụ việc cần dựa trên chứng cứ và quy định của pháp luật, bảo đảm nguyên tắc công bằng, khách quan. Không vì yêu cầu xử lý nghiêm mà quy kết trách nhiệm tập thể, nhưng cũng không vì bảo vệ quyền lợi học sinh mà làm nhẹ đi hành vi gian lận", đại biểu nhấn mạnh.
Cũng theo Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, quyền được thi lại không nên áp dụng một cách đồng loạt cho tất cả thí sinh mà cần gắn với kết quả xác minh cụ thể. Cơ quan chức năng phải phân biệt rõ giữa những thí sinh có hành vi vi phạm, những em không vi phạm và những trường hợp chưa đủ căn cứ kết luận để có phương án xử lý phù hợp.
Đại biểu cũng cho rằng không nên mặc nhiên tổ chức thi lại cho toàn bộ thí sinh của điểm thi nếu sai phạm chỉ xảy ra tại một số phòng hoặc một số nhóm thí sinh. Phạm vi thi lại cần được xác định trên cơ sở kết quả điều tra và các chứng cứ liên quan như biên bản thi, lời khai, dữ liệu camera (nếu có), diễn biến tại phòng thi và phân tích bài làm. Những kết quả thực sự bị tác động hoặc không còn bảo đảm độ tin cậy mới cần được thay thế bằng kết quả thi lại.
“Việc thi lại chỉ nên áp dụng đối với những thí sinh có kết quả thi bị mất độ tin cậy nhưng chưa được chứng minh có hành vi gian lận. Trong khi những thí sinh và cán bộ được xác định có vi phạm phải bị xử lý nghiêm theo quy định.
Công bằng không phải là giữ nguyên một kết quả đã bị can thiệp, cũng không phải xử lý thật nặng tất cả những người có mặt tại nơi xảy ra vi phạm.
Công bằng là xác định đúng sự thật, đúng người, đúng trách nhiệm, bảo vệ người học thật, thi thật và không để bất kỳ ai hưởng lợi từ gian lận", Đại biểu Nga nhấn mạnh.
Phương án xử lý cuối cùng cần đồng thời bảo đảm ba yêu cầu: nghiêm minh với sai phạm, nhân văn với người không có lỗi và đủ sức khôi phục niềm tin của xã hội đối với Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông.
Có gần 20 năm đảm nhiệm vị trí thư ký hội đồng thi, thầy Hoàng Trung Thuấn - Thư ký Hội đồng thi Trường Trung học phổ thông Phan Huy Chú - Đống Đa (Hà Nội) tại Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 bày tỏ, vụ việc tại Tuyên Quang không phải là một sự cố ngoài ý muốn mà xuất phát từ chính sự yếu kém về bản lĩnh và trách nhiệm của cán bộ làm công tác thi.
“Nhiệm vụ của thư ký hội đồng thi là tạo điều kiện để thí sinh hoàn thành bài thi tốt nhất trong khuôn khổ quy chế, tuyệt đối không được can thiệp vào quá trình làm bài. Việc cán bộ làm nhiệm vụ thi hướng dẫn, nhắc bài là hành vi vi phạm quy chế của người làm công tác thi, khiến các thí sinh tiếp nhận sự hỗ trợ rơi vào tình huống vi phạm quy chế.
Cần nhấn mạnh, kết quả bài thi môn Toán tại điểm thi đã không còn bảo đảm tính công bằng để sử dụng trong xét tốt nghiệp và xét tuyển đại học. Nếu có thể thì nên tổ chức cho các thí sinh thi lại môn Toán vào kỳ thi năm sau và bảo lưu kết quả các môn thi còn lại nếu không phát hiện dấu hiệu bất thường. Đây cũng là một cách để thí sinh chịu trách nhiệm trước hành vi gian lận của bản thân”, thầy Thuấn chia sẻ.
Tổ chức thi lại cho thí sinh có hành vi gian lận là không công bằng
Chia sẻ góc nhìn pháp lý, Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội), cho rằng vụ việc xảy ra tại điểm thi Trường Trung học phổ thông Chuyên Tuyên Quang là hành vi vi phạm nghiêm trọng Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông, ảnh hưởng đến tính khách quan, công bằng của kỳ thi.
Liên quan đến đề xuất tổ chức thi lại môn Toán của Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang, luật sư Đặng Văn Cường cho rằng việc có tổ chức thi lại hay không không chỉ phụ thuộc vào đề xuất của địa phương mà còn phải căn cứ vào kết quả điều tra, mức độ sai phạm và các quy định của pháp luật.
Theo vị luật sư, việc thi lại hoặc thi bổ sung chỉ được xem xét trong những trường hợp đặc biệt như thiên tai, dịch bệnh, sự cố nghiêm trọng, lộ đề hoặc các tình huống bất khả kháng khác làm ảnh hưởng đến kỳ thi mà không xuất phát từ lỗi của thí sinh.
"Trong vụ việc này, trước hết cần làm rõ có bao nhiêu thí sinh gian lận, bao nhiêu thí sinh làm bài bằng năng lực thực tế. Khi cơ quan điều tra chưa có kết luận thì chưa có đủ căn cứ để quyết định tổ chức thi lại", luật sư nêu quan điểm.
Theo luật sư Cường, cơ quan điều tra sẽ phải phân loại từng trường hợp để xác định thí sinh nào có hành vi gian lận, thí sinh nào không vi phạm quy chế thi. Những thí sinh làm bài trung thực, không có hành vi vi phạm sẽ được xem xét công nhận kết quả theo quy định.
Đối với các trường hợp được xác định có hành vi gian lận, luật sư cho rằng việc tổ chức thi lại sẽ không bảo đảm tính công bằng và không có cơ sở pháp lý.
"Theo Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông 2026, thí sinh vi phạm quy chế thi sẽ bị xử lý kỷ luật tùy theo tính chất, mức độ vi phạm. Nếu xác định có hành vi gian lận dẫn đến bị hủy kết quả thi thì đây là hình thức xử lý kỷ luật theo quy định, không đặt ra việc tổ chức thi lại đối với những trường hợp có lỗi", luật sư Đặng Văn Cường nhấn mạnh.
Từ đó, luật sư Đặng Văn Cường cho rằng việc tổ chức thi lại đối với những thí sinh đã có hành vi gian lận là không công bằng và không thể hiện được tính nghiêm minh của pháp luật.
Bộ máy tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT được quy định như thế nào?
Theo Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông ban hành kèm văn bản hợp nhất số 02/VBHN-BGDĐT ngày 17/04/2026, việc tổ chức kỳ thi được triển khai theo nhiều cấp, từ Ban Chỉ đạo thi đến các Điểm thi và phòng thi.
Cấp quản lý kỳ thi
Bộ máy tổ chức kỳ thi gồm: Ban Chỉ đạo thi cấp quốc gia; Ban Chỉ đạo thi cấp tỉnh; Hội đồng ra đề thi; Hội đồng thi; Ban Thư ký; Ban In sao đề thi; Ban Coi thi; Điểm thi; Ban Vận chuyển và bàn giao đề thi tại Hội đồng thi; Ban Làm phách; Ban Chấm thi và Ban Phúc khảo.
Mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thành lập một Hội đồng thi do Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì để tổ chức kỳ thi cho toàn bộ thí sinh đăng ký dự thi trên địa bàn.
Hội đồng thi do Chủ tịch Hội đồng thi đứng đầu, cùng các Phó Chủ tịch và các Ủy viên. Trên cơ sở số lượng thí sinh và điều kiện thực tế, Chủ tịch Hội đồng thi quyết định thành lập các Điểm thi.
Tổ chức tại Điểm thi
Mỗi Điểm thi có Trưởng Điểm thi, các Phó Trưởng Điểm thi, Thư ký, Giám thị, lực lượng giám sát, trật tự viên, nhân viên phục vụ, cán bộ y tế và lực lượng công an (hoặc kiểm soát viên quân sự trong trường hợp đặc biệt).
Quy chế quy định Trưởng Điểm thi và Phó Trưởng Điểm thi không được cùng thuộc một trường. Đồng thời, Trưởng Điểm thi, Phó Trưởng Điểm thi (trừ người phụ trách cơ sở vật chất) và Giám thị không được làm nhiệm vụ tại Điểm thi có học sinh lớp 12 của chính trường mình dự thi trong năm đó.
Tổ chức trong phòng thi
Mỗi phòng thi được bố trí 02 Giám thị (Giám thị 1 và Giám thị 2) trực tiếp thực hiện nhiệm vụ coi thi.
Ngoài hai Giám thị trong phòng, Điểm thi còn bố trí lực lượng Giám sát phòng thi để theo dõi việc thực hiện quy chế của Giám thị và thí sinh. Mỗi Giám sát phòng thi được phân công giám sát không quá 03 phòng thi liền nhau trên cùng một tầng của cùng một tòa nhà.
Theo Quy chế thi, Giám thị có trách nhiệm kiểm tra điều kiện phòng thi, đối chiếu thông tin thí sinh, phát đề, giám sát quá trình làm bài, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm quy chế; không được làm việc riêng hoặc có bất kỳ hành vi nào hỗ trợ, can thiệp vào việc làm bài của thí sinh.