Ngày 20/7, Thủ tướng Chính phủ có văn bản gửi Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ Nội vụ; Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thành ủy các tỉnh, thành phố; Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố về việc sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập cấp tỉnh, cấp xã.
Văn bản nêu rõ, tiếp theo công văn số 777/TTg-TCCV ngày 10/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập cấp tỉnh, cấp xã, trên cơ sở đề nghị của Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo tại văn bản số 157-BC/ĐU ngày 18/7/2026, Thủ tướng Chính phủ có ý kiến chỉ đạo. Cụ thể:
Các địa phương tập trung rà soát, thực hiện sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập trên địa bàn theo hướng: mỗi đơn vị hành chính cấp xã phải đảm bảo tối thiểu 1 cơ sở giáo dục mầm non, 1 cơ sở giáo dục phổ thông cung ứng đủ cấp tiểu học, trung học cơ sở, bảo đảm linh hoạt, theo lộ trình, phù hợp với tình hình thực tế địa phương nhằm thực hiện mục tiêu giảm tối thiểu 30% đầu mối, nơi có điều kiện thuận lợi giảm khoảng 50% đầu mối so với thời điểm ngày 1/7/2025, hoàn thành trước ngày 30/8/2026.
Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan, các địa phương tiếp tục rà soát, hướng dẫn cụ thể việc triển khai thực hiện; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những vấn đề vượt thẩm quyền; tổng hợp, báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tình hình, kết quả thực hiện trước ngày 6/9/2026 [1].
Việc sắp xếp cơ sở giáo dục tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, giảm đầu mối quản lý, đổi mới quản trị nhà trường, cơ cấu lại đội ngũ theo hướng "giảm biên chế quản lý giáo dục, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy".
Trong bối cảnh đó, đội ngũ tổ trưởng chuyên môn giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Không chỉ là người điều hành hoạt động chuyên môn của tổ, tổ trưởng còn là cầu nối giữa Ban giám hiệu với giáo viên, góp phần quyết định sự ổn định, đoàn kết và chất lượng chuyên môn của nhà trường sau khi thực hiện sắp xếp.
Việc sinh hoạt tổ chuyên môn sẽ thay đổi khi vận hành mô hình trường học sau khi sáp nhập
Theo nội dung Công văn 777/TTg-TCCV, các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông công lập, thực hiện sắp xếp các cơ sở giáo dục để hình thành các cơ sở giáo dục có quy mô lớn theo 2 mô hình:
“Mô hình 1: Trường một cấp học quy mô lớn (hoặc trung tâm giáo dục thường xuyên) có các phân hiệu. Cấu trúc gồm 1 trường chính có các phân hiệu, điểm trường. Cơ cấu nhân sự gồm: 1 hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, 1 bộ phận hành chính - nhân sự (kế toán, thủ quỹ, văn thư) dùng chung; các nhân sự hỗ trợ giáo dục theo chuyên môn đặc thù; các tổ chuyên môn được tổ chức phù hợp với phân hiệu, điểm trường để nâng cao hiệu quả hoạt động sinh hoạt chuyên môn và tổ chức dạy học.
Tùy theo tình hình thực tế về quy mô lớp, học sinh, khoảng cách địa lí đến trường chính, bố trí mỗi phân hiệu có 1 phó hiệu trưởng phụ trách trong tổng số định mức biên chế được giao để bảo đảm chất lượng giáo dục.
Mô hình 2: Trường phổ thông nhiều cấp học quy mô lớn. Mô hình này được thực hiện tại 1 địa điểm hoặc các địa điểm khác nhau, cấu trúc gồm 1 trường chính, có các phân hiệu, điểm trường với nhiều cấp học.
Cơ cấu nhân sự gồm: 1 hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, bộ phận hành chính - nhân sự (kế toán, thủ quỹ, văn thư) dùng chung; các nhân sự hỗ trợ giáo dục theo chuyên môn đặc thù; các tổ chuyên môn được tổ chức phù hợp với cấp học, phân hiệu, điểm trường để nâng cao hiệu quả hoạt động sinh hoạt chuyên môn và tổ chức dạy học. [1]
Tùy theo tình hình thực tế về cấp học, quy mô lớp, học sinh, khoảng cách địa lí đến trường chính, bố trí mỗi phân hiệu có 1 phó hiệu trưởng phụ trách trong tổng số định mức biên chế được giao để đảm bảo chất lượng giáo dục”.
Như vậy, cho dù được hình thành theo mô hình nào thì từ năm học tới đây, việc sinh hoạt tổ chuyên môn cũng sẽ có nhiều thay đổi.
Theo quan điểm người viết bài, tổ trưởng chuyên môn không còn đơn thuần kiêm nhiệm công việc ở một tổ chuyên môn/ 1 trường như trước đây mà có thể là theo cấu trúc mô hình trường học mới.
Điều này đã được hướng dẫn cụ thể tại Nghị định 232/2026/NĐ-CP quy định về vị trí việc làm viên chức, từ ngày 01/7/2026, tổ trưởng, tổ phó chuyên môn được xác định là viên chức quản lý chứ không còn kiêm nhiệm công việc đơn thuần về chuyên môn như những năm học vừa qua.
Chính từ những thay đổi này đặt ra yêu cầu phải tổ chức lại các tổ chuyên môn theo hướng tinh gọn nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý. Vì thế, không chỉ hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các nhà trường thay đổi mà ngay đội ngũ tổ trưởng, tổ phó chuyên môn cũng sẽ có những thay đổi trong thời gian tới đây.
Thực tế cho thấy, bất kỳ sự thay đổi nào về tổ chức cũng dễ tạo tâm lý băn khoăn trong đội ngũ giáo viên. Khi thực hiện sáp nhập hoặc tổ chức lại các cơ sở giáo dục, giáo viên thường quan tâm đến việc phân công nhiệm vụ, môi trường làm việc, vị trí công tác, điều kiện đi lại và cơ hội phát triển nghề nghiệp.
Tổ trưởng chuyên môn cần có những phẩm chất, năng lực gì?
Trong bối cảnh có thể diễn ra việc sáp nhập trường, bố trí lại đội ngũ và đổi mới phương thức quản trị, tổ trưởng chuyên môn cần hội tụ cả phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp và năng lực quản lý chuyên môn.
Thứ nhất: tổ trưởng chuyên môn phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần trách nhiệm cao, gương mẫu trong thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước và các quy định của ngành giáo dục. Đây là yếu tố quan trọng để tạo sự đồng thuận, ổn định tư tưởng trong tập thể giáo viên.
Những thầy cô được phân công, bổ nhiệm làm tổ trưởng chuyên môn cần chủ động nghiên cứu các chủ trương, quy định của ngành, địa phương; giải thích đầy đủ mục tiêu, ý nghĩa của việc sắp xếp; lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của giáo viên để kịp thời phản ánh, đề xuất với ban giám hiệu và cấp quản lý.
Thứ hai: tổ trưởng cần có năng lực lãnh đạo, điều hành và tổ chức hoạt động chuyên môn một cách linh hoạt, khoa học. Khi quy mô trường học thay đổi, giáo viên đến từ nhiều đơn vị khác nhau, tổ trưởng phải biết kết nối, phân công công việc hợp lý, phát huy thế mạnh của từng thành viên, đồng thời xây dựng môi trường làm việc đoàn kết, dân chủ và chia sẻ.
Thực tế sẽ phát sinh sau khi sáp nhập, giáo viên đến từ nhiều đơn vị (trước sáp nhập) khác nhau sẽ có sự khác biệt về phong cách làm việc, nề nếp chuyên môn và văn hóa tổ chức. Nếu không được kết nối tốt, rất dễ phát sinh tâm lý so sánh hoặc chia thành từng nhóm.
Vai trò của tổ trưởng là tạo môi trường làm việc dân chủ, công bằng và tôn trọng lẫn nhau; khuyến khích giáo viên chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ đồng nghiệp; xây dựng tinh thần “một tổ chuyên môn - một mục tiêu - một chất lượng”.
Sự đoàn kết của tổ chuyên môn chính là nền tảng để xây dựng văn hóa nhà trường trong mô hình mới.
Thứ ba: năng lực chuyển đổi số, khả năng thích ứng với đổi mới, kỹ năng giao tiếp, giải quyết mâu thuẫn và tư duy đổi mới sáng tạo cũng là những yêu cầu không thể thiếu. Tổ trưởng chuyên môn cần trở thành cầu nối giữa ban giám hiệu với giáo viên, góp phần triển khai hiệu quả các chủ trương đổi mới giáo dục.
Bởi lẽ, trường có nhiều điểm trường hoặc phân hiệu sẽ khó tổ chức các hoạt động chuyên môn theo phương thức truyền thống. Vì vậy, tổ trưởng cần đi đầu trong chuyển đổi số khi tổ chức họp tổ chuyên môn trực tuyến; sử dụng học bạ số, hồ sơ điện tử; chia sẻ kế hoạch bài dạy trên kho học liệu chung; quản lý tiến độ thực hiện chương trình qua phần mềm; xây dựng ngân hàng đề và học liệu số dùng chung.
Nếu làm tốt, khoảng cách địa lý không còn là rào cản đối với công tác quản lý chuyên môn.
Tài liệu tham khảo:
[1]https://giaoduc.net.vn/thu-tuong-chinh-phu-yeu-cau-ra-soat-thuc-hien-sap-xep-co-so-giao-duc-hoan-thanh-truoc-308-post261553.gd
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.