Văn phòng Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành văn bản, truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường như sau:
Giao Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính, Sở Nội vụ, Ủy ban Nhân dân các phường, xã, đặc khu khẩn trương tham mưu Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh triển khai thực hiện thí điểm sáp nhập đầu mối quản lý các cơ sở giáo dục công lập trên cùng địa bàn, để hình thành các mô hình trường học quy mô lớn, có các phân hiệu, điểm trường, thiết lập mô hình quản trị trường học. Thời gian trình là trước ngày 20/7/2026.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam về vấn đề này, nêu lên quan điểm của Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, ông Hồ Tấn Minh – Chánh Văn phòng Sở cho biết, nguyên tắc của việc sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục công lập sẽ là “Lấy người học làm trung tâm, bảo đảm quyền học tập và cơ hội tiếp cận giáo dục, tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh đến trường, không làm phát sinh rào cản địa lý và chi phí, không làm ảnh hưởng đến việc huy động trẻ đến trường, duy trì và nâng cao kết quả phổ cập giáo dục”.
Định hướng phù hợp với xu thế phát triển nền hành chính hiện đại
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam về nội dung nói trên, lãnh đạo của một trường học có quy mô hơn 100 lớp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh nói rằng, trước yêu cầu đổi mới căn bản quản trị giáo dục trong kỷ nguyên số, chủ trương sáp nhập một số cơ sở giáo dục không chỉ đơn thuần là tổ chức bộ máy, mà là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản trị.
Theo vị lãnh đạo này, mục tiêu của chủ trương này không phải là giảm cơ học số lượng đơn vị trường học, mà hướng đến việc xây dựng hệ thống giáo dục tinh gọn, hiệu quả, sử dụng tối ưu nguồn lực cũng như là nâng cao chất lượng để phục vụ người học.
Đây là một định hướng phù hợp với xu thế phát triển của nền hành chính hiện đại, đồng thời tạo ra nền tảng để các trường thích ứng với những yêu cầu mới về chuyển đổi số, tự chủ và quản trị theo dữ liệu.
“Trên thực tế, hiện nay, tại Thành phố Hồ Chí Minh cũng như một số địa phương, vẫn tồn tại những trường học có quy mô rất nhỏ, chỉ có vài trăm học sinh hay số lớp không nhiều, nhưng cơ cấu tổ chức, bộ máy quản lý vẫn phải được vận hành tương đương với các trường có quy mô lớn. Việc này sẽ làm cho nguồn lực bị phân tán, hiệu quả đầu tư cho giáo dục chưa tương xứng, nhưng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục ngày càng cao”, vị lãnh đạo nói trên nhấn mạnh.
Trong bối cảnh ngân sách nhà nước cần được sử dụng hiệu quả hơn, việc sáp nhập, tổ chức lại mạng lưới trường học là một giải pháp hợp lý, nhằm giảm đầu mối quản lý, tập trung nguồn nhân lực cho nhiệm vụ cốt lõi của ngành giáo dục là nâng cao chất lượng dạy và học.
Vị lãnh đạo này cũng cho biết thêm, việc sáp nhập chắc chắn sẽ phát huy hiệu quả rõ nét đối với những trường có số lớp chưa nhiều, cơ sở vật chất còn hạn chế. Nếu hình thành các trường nhiều cấp học, nguồn lực sẽ được đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, đội ngũ và ứng dụng công nghệ. Người học sẽ được tiếp cận với môi trường giáo dục tốt hơn, trong khi đó thì việc quản trị giáo dục cũng sẽ thuận lợi hơn nhờ giảm sự phân tán và nguồn nhân lực, tài chính.
Đồng thời, sự sáp nhập này còn sẽ mang đến một lợi ích khác, đó là tạo sự liên thông giữa các cấp học. Học sinh sẽ có điều kiện học tập trong một hệ thống thống nhất, thuận lợi hơn trong quá trình chuyển cấp, giảm áp lực ở một số khâu tuyển sinh và tạo sự gắn kết xuyên suốt trong giáo dục. Đây cũng sẽ là điều kiện để xây dựng văn hóa nhà trường bền vững, giúp cho giáo viên có nhiều cơ hội phối hợp chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm và phát triển định hướng giáo dục theo định hướng dài hạn.
Song song đó, việc những trường nằm gần nhau trong cùng một phường, xã sáp nhập cũng là một sự lựa chọn hợp lý. Khi khoảng cách địa lý không phải là rào cản, việc thống nhất đầu mối quản lý sẽ góp phần làm giảm chi phí vận hành, tăng hiệu quả phối hợp và tạo thêm nhiều điều kiện thuận lợi cho công tác vận hành. Quan trọng hơn, nguồn lực được tập trung sẽ giúp địa phương có điều kiện đầu tư mạnh hơn cho một đơn vị giáo dục, thay vì dàn trải cho nhiều đơn vị giáo dục nhưng quy mô nhỏ.
Dù vậy, đại diện cho một trường học của Thành phố Hồ Chí Minh cũng đề xuất, nên chăng không phải tất cả các trường đều áp dụng cùng một mô hình sáp nhập, nhất là đối với những trường có quy mô lớp, số lớp nhiều hoặc trường thuộc diện hàng đầu ở địa phương.
Về bản chất, quy mô của những trường này đã tương đương với quy mô của nhiều trường cộng lại. Những trường này đã hình thành hệ thống quản trị hoàn chỉnh, thương hiệu giáo dục đã được khẳng định, có sức lan tỏa tích cực. Nếu giữ ổn định những mô hình hoạt động hiệu quả này sẽ góp phần duy trì chất lượng, bảo đảm tính kế thừa để phát triển.
Tuy nhiên, việc sáp nhập cũng sẽ đặt ra những thách thức cần được tính toán, xem xét kỹ lưỡng. Đó là quy mô học sinh, giáo viên cũng như khối lượng công việc sẽ tăng, mà số cán bộ quản lý trường học giảm, áp lực điều hành chắc chắn sẽ lớn. Nếu không có cơ chế hỗ trợ phù hợp, nguy cơ quá tải về mặt quản trị là điều dễ xảy ra.
Cùng lúc, sự sáp nhập giữa các trường cùng cấp (nếu thực hiện) mà có sự chênh lệch đáng kể về mặt chất lượng đào tạo, thì cũng cần có lộ trình phù hợp để tạo sự đồng thuận, phát huy thế mạnh của từng đơn vị, bảo đảm sự phát triển hài hòa cho tất cả các bên.
Để chủ trương thí điểm sáp nhập này đạt được hiệu quả cao nhất, cần tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho các cơ sở giáo dục. Trường học cần được trao quyền chủ động hơn về chuyên môn, nhân sự và quản trị thì ban lãnh đạo trường sẽ có điều kiện tập trung vào nhiệm vụ nâng cao chất lượng giáo dục. Khi đó, sáp nhập chắc chắn không phải chỉ là sự thay đổi về mô hình tổ chức, mà còn sẽ là động lực để thúc đẩy đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng giáo dục, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển trong kỷ nguyên số.
Muốn đổi mới quản trị trường học cần phát huy tối đa vai trò của tổ trưởng chuyên môn
Là một trong những trường có đông học sinh nhất Thành phố Hồ Chí Minh, tính đến hết năm học 2025-2026, Trường tiểu học Lê Văn Thọ (phường Tân Thới Hiệp) có gần 4.200 học sinh (86 lớp) học 1 buổi/ngày từ thứ 2 đến thứ 7 hàng tuần.
Dù là trường có đông học sinh như vậy, nhưng đã từ nhiều năm nay, trường cũng chỉ có một hiệu trưởng, hai phó hiệu trưởng như những trường học khác trên cùng địa bàn.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Huỳnh Thị Tuyết Hoa – Hiệu trưởng nhà trường cho biết, để thực hiện chủ trương sáp nhập, tinh gọn một số cơ sở giáo dục công lập, cần thực hiện mô hình quản trị nhà trường là phát huy tối đa vai trò của các tổ trưởng chuyên môn.
Theo cô Huỳnh Thị Tuyết Hoa, đây chính là những hạt nhân nòng cốt, giỏi chuyên môn để có thể tư vấn cho ban giám hiệu khi cần thiết, thực hiện những công việc như kiểm soát các hoạt động chuyên môn của giáo viên trong tổ.
“Hiệu trưởng chỉ cần xem xét lại chuyên môn của những trường hợp giáo viên cần lưu ý trong các cuộc họp về chuyên môn, cuộc họp của liên tịch nhà trường”, cô Huỳnh Thị Tuyết Hoa khẳng định.
Đồng thời, cần phát huy tối đa hiệu quả của chuyển đổi số. Trường tiểu học Lê Văn Thọ phân công giáo viên trẻ hỗ trợ cho giáo viên lớn tuổi công tác chuyển đổi số giúp việc quản trị trường học sẽ hiệu quả hơn trong bối cảnh nhân sự quản lý có thể bị cắt giảm.
“Trong bối cảnh thí điểm sáp nhập, vị trí việc làm quản lý sẽ bị thu hẹp lại, công việc sẽ bị dồn lại cho những người còn ở lại rất nhiều, mà số học sinh nếu gộp lại là rất lớn, nên cũng cần phải được cơ quan chức năng tính toán sao cho hợp lý”, cô Huỳnh Thị Tuyết Hoa nêu quan điểm.