Người viết là giáo viên cho rằng, để tránh những băn khoăn không cần thiết, thầy cô giáo cần hiểu rõ bản chất của sự thay đổi này.
Bộ Nội vụ bãi bỏ thủ tục xét thăng hạng viên chức
Từ ngày 22/7/2026, Quyết định số 874/QĐ-BNV về việc công bố thủ tục hành chính nội bộ giữa các cơ quan hành chính Nhà nước mới ban hành, được sửa đổi, bổ sung và bãi bỏ lĩnh vực viên chức thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ Nội vụ chính thức có hiệu lực [1].
Theo quyết định này, Bộ Nội vụ bãi bỏ ba thủ tục hành chính liên quan đến chức danh nghề nghiệp viên chức trên cơ sở Luật Viên chức năm 2025 và Nghị định số 259/2026/NĐ-CP về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức.
Ba thủ tục bị bãi bỏ gồm:
- Bổ nhiệm vào chức danh nghề nghiệp viên chức, xếp lương đối với người hoàn thành chế độ tập sự;
- Xét chuyển chức danh nghề nghiệp viên chức;
- Xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp viên chức.
Trong đó, việc bãi bỏ thủ tục xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp viên chức nhận được nhiều sự quan tâm của đội ngũ giáo viên bởi đây từng là con đường để giáo viên từ hạng thấp lên hạng cao hơn theo quy định trước đây.
Như vậy, Bộ Nội vụ không xóa bỏ cơ hội phát triển nghề nghiệp của viên chức mà xóa bỏ cơ chế quản lý theo hạng chức danh nghề nghiệp để chuyển sang cơ chế quản lý mới phù hợp với Luật Viên chức năm 2025.
Viên chức giáo viên chịu tác động như thế nào?
Là giáo viên đang công tác trong trường công lập, người viết nhận thấy nhiều đồng nghiệp băn khoăn liệu từ nay còn được "thăng hạng" hay không.
Câu trả lời là không còn xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp như trước đây, bởi hệ thống quản lý viên chức đã có sự thay đổi căn bản.
Theo Nghị định số 232/2026/NĐ-CP[2], viên chức không còn được quản lý theo các hạng chức danh nghề nghiệp mà chuyển sang quản lý theo bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm.
Cụ thể, Điều 7 Nghị định số 232/2026/NĐ-CP quy định:
Điều 7. Bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm
a) Bậc 1 áp dụng lương viên chức loại B;
b) Bậc 2 áp dụng lương viên chức loại A0;
c) Bậc 3 áp dụng lương viên chức loại A1;
d) Bậc 4 áp dụng lương viên chức loại A2, nhóm 1 (A2.1);
đ) Bậc 5 áp dụng lương viên chức loại A3, nhóm 1 (A3.1).
Từ quy định trên có thể hiểu rằng thay vì giáo viên được gọi là hạng III, hạng II hay hạng I như trước đây, việc quản lý sẽ chuyển sang các bậc nghề nghiệp tương ứng với từng vị trí việc làm và thang lương áp dụng.
Đối với giáo viên phổ thông, giáo viên hạng I và hạng II sẽ được chuyển sang bậc nghề nghiệp 4; giáo viên hạng III được chuyển sang bậc nghề nghiệp 3. Điều này đồng nghĩa với việc khái niệm "thăng hạng giáo viên" sẽ không còn được sử dụng trong quản lý viên chức.
Đây là thay đổi lớn bởi nhiều năm qua giáo viên đã quen với việc chuẩn bị hồ sơ, minh chứng, chứng chỉ, tham gia các kỳ xét hoặc thi thăng hạng. Từ nay, quá trình đó sẽ chấm dứt và thay bằng cơ chế đánh giá gắn với yêu cầu của vị trí việc làm.
Điều đáng chú ý là Nghị định số 259/2026/NĐ-CP[3] đã quy định rất rõ điều kiện để viên chức được xem xét thay đổi bậc nghề nghiệp.
Khoản 4 Điều 25 Nghị định số 259/2026/NĐ-CP quy định:
Viên chức được xem xét thay đổi bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm từ thấp lên cao khi đáp ứng đủ các điều kiện sau:
a) Đơn vị sự nghiệp công lập có nhu cầu sử dụng viên chức ở bậc nghề nghiệp cao hơn;
b) Còn số lượng theo tỷ lệ viên chức bố trí theo bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt;
c) Được xếp loại chất lượng ở mức hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên trong năm công tác liền kề trước năm thay đổi bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm;
d) Không đang trong thời hạn xử lý kỷ luật; không đang trong thời gian chấp hành quyết định kỷ luật; không đang trong thời gian bị khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử; không đang trong thời gian thực hiện các quy định liên quan đến kỷ luật theo quy định của Đảng và của pháp luật;
đ) Có kết quả thực hiện nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu của bậc nghề nghiệp dự kiến bố trí theo tiêu chí đánh giá khi thay đổi bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm quy định tại khoản 8 Điều này.
Việc được bố trí ở bậc nghề nghiệp cao hơn sẽ không phụ thuộc vào một kỳ xét thăng hạng như trước mà căn cứ vào nhu cầu sử dụng của đơn vị, cơ cấu bậc nghề nghiệp đã được phê duyệt và đặc biệt là kết quả thực hiện nhiệm vụ của viên chức.
Nếu trước đây giáo viên quan tâm nhiều đến việc hoàn thiện hồ sơ để đủ điều kiện dự xét thì nay trọng tâm chuyển sang chất lượng công việc, hiệu quả giảng dạy và mức độ đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm.
Bên cạnh đó, Nghị định số 259/2026/NĐ-CP cũng quy định trường hợp viên chức có thể bị thay đổi xuống bậc nghề nghiệp thấp hơn.
Khoản 5 Điều 25 Nghị định số 259/2026/NĐ-CP quy định:
Viên chức thay đổi bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm từ cao xuống thấp được thực hiện trong các trường hợp sau đây:
a) Viên chức không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ theo yêu cầu của bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm theo kết quả đánh giá, xếp loại hằng năm và theo kết quả theo dõi, đánh giá thường xuyên.
Trường hợp không có bậc nghề nghiệp thấp hơn phù hợp với năng lực, trình độ của viên chức thì người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập xem xét thực hiện giải quyết chế độ thôi việc hoặc tinh giản biên chế.
b) Theo nguyện vọng cá nhân và được cấp có thẩm quyền đồng ý.
Quy định này cho thấy việc quản lý viên chức trong thời gian tới sẽ mang tính động hơn trước. Việc bố trí bậc nghề nghiệp không còn mang tính ổn định mà gắn với năng lực thực hiện nhiệm vụ và nhu cầu thực tế của đơn vị sự nghiệp công lập.
Đối với đội ngũ giáo viên, đây vừa là áp lực, vừa là động lực để không ngừng nâng cao chuyên môn, đổi mới phương pháp giảng dạy, ứng dụng công nghệ và nâng cao chất lượng giáo dục.
Những giáo viên có năng lực nổi bật, hoàn thành tốt nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm sẽ có cơ hội được xem xét bố trí ở bậc nghề nghiệp cao hơn khi đơn vị có nhu cầu và còn chỉ tiêu.
Ngược lại, cơ chế mới cũng đòi hỏi mỗi giáo viên phải duy trì chất lượng công tác, bởi việc đánh giá hằng năm sẽ có ý nghĩa quan trọng hơn đối với quá trình phát triển nghề nghiệp.
Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, cơ chế thay đổi bậc nghề nghiệp được kỳ vọng sẽ góp phần sử dụng đúng người, đúng năng lực và đúng vị trí.
Đây cũng là hướng đi phù hợp với mục tiêu xây dựng đội ngũ viên chức chuyên nghiệp, tinh gọn và lấy hiệu quả công việc làm thước đo trong giai đoạn mới.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://luatvietnam.vn/hanh-chinh/quyet-dinh-874-qd-bnv-2026-cong-bo-thu-tuc-hanh-chinh-noi-bo-giua-cac-co-quan-hanh-chinh-nha-nuoc-441190-d1.html
[2] https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bo-may-hanh-chinh/Nghi-dinh-232-2026-ND-CP-vi-tri-viec-lam-vien-chuc-712592.aspx
[3]https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bo-may-hanh-chinh/Nghi-dinh-259-2026-ND-CP-tuyen-dung-su-dung-va-quan-ly-vien-chuc-713417.aspx
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.