Theo thông tin được Bộ Giáo dục và Đào tạo chia sẻ, việc sắp xếp mạng lưới trường học và điều chuyển và sắp xếp lại hơn 20.000 cán bộ quản lý, trong đó có khoảng 11.000 người được bố trí làm giáo viên trực tiếp đứng lớp, sẽ góp phần giảm tình trạng thừa - thiếu giáo viên cục bộ.
Trong bối cảnh cả nước tính đến tháng 6/206 thiếu hơn 104.000 giáo viên biên chế so với định mức [1], việc bổ sung thêm lực lượng đứng lớp là điều cần thiết. Tuy nhiên, từ góc nhìn của một giáo viên đã nhiều năm trực tiếp giảng dạy ở tiểu học, tôi cho rằng điều đáng quan tâm không chỉ là có thêm 11.000 người đứng lớp, mà là làm thế nào để những người trở lại bục giảng có thể dạy tốt.
Chắc chắn, trong khoảng 11.000 cán bộ trên, sẽ có nhiều cán bộ quản lý vẫn giữ được chuyên môn rất vững. Nhiều hiệu trưởng, phó hiệu trưởng dù đảm nhiệm công tác quản lý nhưng vẫn duy trì việc giảng dạy, cập nhật phương pháp mới và hoàn toàn có thể trở lại lớp học mà không gặp nhiều khó khăn. Nhưng, cũng sẽ có một bộ phận không nhỏ phải đối mặt với những thách thức khi quay lại làm giáo viên.
Khoảng cách giữa quản lý và trực tiếp giảng dạy không hề nhỏ
Người viết từng chứng kiến một trường hợp như vậy ngay tại ngôi trường tôi từng công tác. Năm đó, một hiệu trưởng sau khi thôi giữ chức vụ được phân công trở lại làm giáo viên. Thầy phụ trách dạy thay từ lớp 2 đến lớp 5.
Một lần, tôi bước vào lớp 2 sau tiết dạy của thầy. Tôi giật mình khi thấy trên bảng là một bài toán lớp 5. Học sinh nhìn thấy tôi liền nói:
"Cô ơi, thầy ra bài khó quá, tụi em làm không được. Thầy giải rồi viết lên bảng cho tụi em chép lại.
Tôi khá bất ngờ nên sau giờ học có hỏi lại thầy. Thầy cười ngượng: "Thầy vừa dạy lớp 5 xong, sang lớp 2 nên nhầm". Một sự nhầm lẫn khiến tôi suy nghĩ rất nhiều, không phải vì thầy thiếu năng lực. Trước đó, thầy là một cán bộ quản lý tận tâm, trách nhiệm, thường xuyên đi dự giờ thăm lớp để góp ý cho giáo viên cải tiến phương pháp dạy học đạt hiệu quả cao hơn.
Nhưng sau nhiều năm chủ yếu làm công tác quản lý, việc phải liên tục đứng lớp ở nhiều khối, chuẩn bị bài, tổ chức hoạt động học tập cho học sinh... rõ ràng không còn là công việc mà thầy thực hiện hằng ngày.
Tôi cũng còn nhớ, trong những tiết thao giảng sau đó, thầy nhận khá nhiều góp ý từ đồng nghiệp. Không phải kiến thức sai, mà cách triển khai bài học, tổ chức hoạt động, dẫn dắt học sinh hay xử lý các tình huống sư phạm chưa thật sự linh hoạt và hiệu quả
Lúc ấy, tôi mới nhận ra một điều rất đơn giản. Quản lý giỏi chưa chắc đã có thể ngay lập tức trở lại là một giáo viên giỏi sau nhiều năm rời xa bục giảng.
Dạy học là nghề phải được rèn luyện mỗi ngày
Nhiều người vẫn cho rằng, cán bộ quản lý mỗi tuần đều dạy từ 2 đến 4 tiết nên sẽ không gặp khó khăn khi trở lại làm giáo viên. Theo tôi, điều đó chưa hẳn đúng.
Hai đến bốn tiết mỗi tuần chủ yếu nhằm bảo đảm định mức theo quy định. Trong khi đó, giáo viên đứng lớp hằng ngày phải soạn bài, chấm bài, dự giờ, sinh hoạt chuyên môn, cập nhật phương pháp mới, ứng dụng công nghệ, xử lý hàng chục tình huống phát sinh trong từng tiết học.
Đó là những kỹ năng chỉ có thể được duy trì khi được thực hành thường xuyên. Trong giáo dục cũng như nhiều lĩnh vực khác, nói về chuyên môn và trực tiếp thực hiện chuyên môn là hai câu chuyện khác nhau.
Phân tích một tiết dạy hay góp ý cho đồng nghiệp đôi khi không quá khó. Nhưng, giáo viên để biến những điều đó thành một tiết học cuốn hút, giúp học sinh hiểu bài, hào hứng tham gia và đạt mục tiêu bài học lại đòi hỏi sự rèn luyện liên tục.
Một thực tế khác cũng cần được tính đến là trong số khoảng 11.000 cán bộ quản lý trở lại giảng dạy sẽ có không ít thầy cô chỉ còn vài năm nữa là nghỉ hưu.
Sau hàng chục năm đảm nhiệm vai trò quản lý, nay trở lại làm giáo viên với đầy đủ công việc của một người đứng lớp sẽ là sự thay đổi rất lớn.
Thực tế, nhiều thầy cô cũng bày tỏ mong muốn được nghỉ hưu trước tuổi để việc sắp xếp nhân sự diễn ra thuận lợi hơn. Tuy nhiên, điều khiến họ còn băn khoăn là chế độ, chính sách hiện hành chưa thật sự tạo động lực để lựa chọn phương án này.
Theo tôi, bên cạnh việc bố trí lại đội ngũ, cơ quan quản lý cũng nên nghiên cứu những chính sách đủ hấp dẫn đối với cán bộ quản lý còn ít năm công tác nhưng có nguyện vọng nghỉ hưu trước tuổi.
Đây không chỉ là sự ghi nhận những đóng góp của họ sau nhiều năm cống hiến mà còn góp phần giúp quá trình tinh gọn bộ máy diễn ra thuận lợi, đích đến cuối cùng là nâng cao hiệu lực quản trị, tập trung nguồn lực vật chất, nhân sự để tăng chất lượng giáo dục.
Tài liệu tham khảo:
[1]https://giaoduc.net.vn/tinh-den-thang-62026-ca-nuoc-con-thieu-104516-giao-vien-bien-che-so-voi-dinh-muc-post261626.gd
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.