Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT ngày 15/7/2026 quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng có hiệu lực từ 01/9/2026.
Một số thông tin quan trọng liên quan quy định thỉnh giảng tại các cơ sở giáo dục phổ thông giáo viên có thể tham khảo để làm đúng trách nhiệm và bảo vệ quyền lợi nếu tham gia thỉnh giảng.
Thứ nhất, giáo viên thỉnh giảng phải được sự đồng ý của hiệu trưởng nơi đang công tác
Tại khoản 2 Điều 8 Nguyên tắc thực hiện hoạt động thỉnh giảng như sau:
Tuân thủ pháp luật về hợp đồng được giao kết;
Không làm ảnh hưởng đến tiến độ, chất lượng giảng dạy và nhiệm vụ chuyên môn tại cơ quan, đơn vị;
Tuân thủ quy định về tự chủ đối với cơ sở giáo dục công lập; tuân thủ quy chế tổ chức và hoạt động đối với cơ sở giáo dục ngoài công lập và cơ sở giáo dục khác;
Hoạt động thỉnh giảng tại cơ sở giáo dục đại học phải gắn với nâng cao chất lượng đào tạo, tăng cường liên kết doanh nghiệp, viện nghiên cứu và hợp tác quốc tế;
Trường hợp cán bộ, công chức, viên chức hoặc người lao động sử dụng thời gian làm việc của cơ quan, tổ chức, đơn vị nơi công tác để tham gia hoạt động thỉnh giảng thì phải được sự đồng ý bằng văn bản của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị đó trước khi ký kết hợp đồng.
Nhà giáo thỉnh giảng là người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài thực hiện theo quy định tại Thông tư này, các quy định của pháp luật lao động và các quy định khác của pháp luật có liên quan.
Một điểm đáng chú ý là trường hợp cán bộ, công chức, viên chức hoặc người lao động sử dụng thời gian làm việc của cơ quan, tổ chức, đơn vị nơi đang công tác để tham gia hoạt động thỉnh giảng thì bắt buộc phải được người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị đó chấp thuận bằng văn bản trước khi ký kết hợp đồng thỉnh giảng. Quy định này nhằm bảo đảm việc thỉnh giảng không ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ chính, đồng thời giúp cơ quan quản lý kiểm soát, bố trí thời gian làm việc hợp lý, tránh phát sinh xung đột về trách nhiệm, quyền lợi hoặc làm gián đoạn hoạt động của đơn vị.
Thứ hai, thời gian làm việc của giáo viên và giờ thỉnh giảng không vượt quá định mức giờ làm việc, giờ làm thêm
Tại Điều 10. Định mức giờ thỉnh giảng
1. Tổng số giờ thỉnh giảng của một nhà giáo thỉnh giảng trong một năm học không vượt quá định mức giờ giảng dạy và giờ làm thêm theo quy định đối với nhà giáo cơ hữu thực hiện cùng nhiệm vụ.
2. Nhà giáo thỉnh giảng là cán bộ, công chức, viên chức hoặc người lao động tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị phải đảm bảo tổng thời gian làm việc và thời gian thỉnh giảng không vượt quá định mức giờ làm việc, giờ làm thêm theo quy định của pháp luật lao động và quy định của pháp luật có liên quan.
3. Căn cứ vào điều kiện thực tế, yêu cầu chất lượng giáo dục và đào tạo, người đứng đầu cơ sở giáo dục quyết định định mức giờ thỉnh giảng cụ thể đối với từng đối tượng trong hợp đồng thỉnh giảng, đảm bảo không vượt quá giới hạn quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này.
Quy định này nhằm bảo đảm việc tham gia giảng dạy theo hình thức thỉnh giảng không làm ảnh hưởng đến nhiệm vụ chính của cán bộ, công chức, viên chức hoặc người lao động tại cơ quan, đơn vị đang công tác. Theo đó, khi tham gia thỉnh giảng, tổng thời gian thực hiện công việc chính và thời gian giảng dạy thêm không được vượt quá định mức giờ làm việc, giờ làm thêm theo quy định của pháp luật lao động và các quy định pháp luật có liên quan. Đây là cơ sở để các đơn vị quản lý, sử dụng nhà giáo thỉnh giảng bố trí thời gian giảng dạy phù hợp, tránh tình trạng quá tải hoặc ảnh hưởng đến chất lượng công việc.
Đối với đội ngũ giáo viên, giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục tham gia thỉnh giảng, quy định này cũng góp phần bảo đảm quyền lợi và sức khỏe của người lao động, đồng thời nâng cao chất lượng các giờ giảng. Việc thỉnh giảng vẫn được khuyến khích để phát huy chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm giữa các cơ sở giáo dục, nhưng phải thực hiện trong giới hạn thời gian cho phép và tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật. Điều này giúp cân bằng giữa việc hoàn thành nhiệm vụ tại cơ quan, đơn vị công tác với hoạt động thỉnh giảng, bảo đảm hiệu quả và tính bền vững trong công tác giáo dục.
Thứ ba, hợp đồng thỉnh giảng bao gồm hợp đồng lao động và hợp đồng dịch vụ
Tại Điều 11. Hợp đồng thỉnh giảng
1. Quy định về hợp đồng
a) Hợp đồng lao động: Được ký kết theo quy định của pháp luật lao động khi việc thỉnh giảng có đầy đủ các yếu tố về việc làm, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của cơ sở giáo dục;
b) Hợp đồng dịch vụ: Được ký kết theo quy định của pháp luật dân sự khi người thỉnh giảng thực hiện nhiệm vụ độc lập, tự chịu trách nhiệm về kết quả, sản phẩm công việc và không chịu sự quản lý, điều hành trực tiếp của cơ sở giáo dục;
c) Đối với đơn vị sự nghiệp công lập, việc ký kết hợp đồng phải bảo đảm tuân thủ quy định tại Nghị định số 235/2026/NĐ-CP.
Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT quy định rõ hình thức hợp đồng đối với nhà giáo thỉnh giảng tùy theo tính chất của mối quan hệ công việc. Cụ thể, nếu hoạt động thỉnh giảng có đầy đủ các yếu tố về việc làm, tiền lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của cơ sở giáo dục thì phải ký hợp đồng lao động theo quy định của pháp luật lao động. Trường hợp người thỉnh giảng thực hiện công việc một cách độc lập, tự chịu trách nhiệm về kết quả, sản phẩm và không chịu sự quản lý trực tiếp của cơ sở giáo dục thì được ký hợp đồng dịch vụ theo quy định của pháp luật dân sự. Riêng đối với các đơn vị sự nghiệp công lập, việc ký kết hợp đồng thỉnh giảng còn phải bảo đảm tuân thủ các quy định tại Nghị định số 235/2026/NĐ-CP về hợp đồng công việc trong đơn vị sự nghiệp công lập.
Thứ tư, các đối tượng hợp đồng
Tại khoản 2,3,4 Điều 11 quy định về đối tượng hợp đồng thỉnh giảng như sau:
2. Quy trình thực hiện hợp đồng thỉnh giảng bao gồm việc xác định nhu cầu, thỏa thuận tiền lương hoặc thù lao, soạn thảo, giao kết và thanh lý hợp đồng. Căn cứ loại hình hợp đồng được giao kết, cơ sở giáo dục và người thỉnh giảng có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ về thuế, bảo hiểm, chuẩn bị hồ sơ và các chế độ chính sách khác; việc thực hiện, sửa đổi, bổ sung hoặc chấm dứt hợp đồng tuân thủ các quy định của pháp luật lao động hoặc pháp luật dân sự tương ứng với loại hình hợp đồng đã giao kết.
3. Đối với nhà giáo thỉnh giảng là cán bộ, công chức: Hoạt động thỉnh giảng được thực hiện thông qua hợp đồng dịch vụ theo quy định của pháp luật dân sự. Không thực hiện hợp đồng lao động theo quy định của pháp luật lao động đối với đối tượng này.
4. Đối với nhà giáo thỉnh giảng là viên chức, người lao động đang làm việc tại các đơn vị sự nghiệp, tổ chức hoặc doanh nghiệp: Việc giao kết hợp đồng thỉnh giảng được thực hiện theo quy định của pháp luật lao động hoặc pháp luật dân sự.
Thứ năm, tiền lương hoặc thù lao giờ thỉnh giảng theo thỏa thuận
Tại khoản 1 Điều 12. Tiền lương hoặc thù lao, quyền và trách nhiệm của nhà giáo thỉnh giảng như sau:
1. Tiền lương hoặc thù lao và các quyền lợi khác
a) Tiền lương hoặc thù lao và các quyền lợi khác thực hiện theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động và theo quy định của pháp luật;
b) Việc chi trả tiền lương hoặc thù lao, thực hiện nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân và các nghĩa vụ tài chính khác có liên quan được thực hiện theo quy định của pháp luật về tài chính, thuế.
Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT quy định tiền lương hoặc thù lao của nhà giáo thỉnh giảng và các quyền lợi khác được thực hiện theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ, đồng thời phải tuân thủ các quy định của pháp luật hiện hành. Bên cạnh đó, việc chi trả tiền lương hoặc thù lao, kê khai, khấu trừ và nộp thuế thu nhập cá nhân cũng như thực hiện các nghĩa vụ tài chính khác có liên quan phải bảo đảm đúng quy định của pháp luật về tài chính và thuế. Quy định này góp phần bảo đảm tính minh bạch, rõ ràng trong quan hệ thỉnh giảng, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cả cơ sở giáo dục và nhà giáo thỉnh giảng.
Thứ sáu, các trường hợp không được thỉnh giảng
Theo quy định tại Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT quy định: Không chấp thuận cho cán bộ, công chức, viên chức và người lao động ký hợp đồng để thực hiện hoạt động thỉnh giảng trong các trường hợp sau:
Đang trong thời hạn xử lý kỷ luật;
Đang trong thời gian thi hành kỷ luật theo quy định của pháp luật;
Có xung đột lợi ích theo quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng;
Có kết quả đánh giá, xếp loại chất lượng ở mức không hoàn thành nhiệm vụ trong năm đánh giá hoặc năm trước liền kề.
Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT quy định rõ các trường hợp không được chấp thuận ký hợp đồng thực hiện hoạt động thỉnh giảng nhằm bảo đảm chất lượng đội ngũ nhà giáo và tăng cường tính minh bạch trong hoạt động giáo dục. Theo đó, cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đang trong thời hạn xử lý kỷ luật, đang trong thời gian thi hành kỷ luật hoặc thuộc trường hợp có xung đột lợi ích theo quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng sẽ không được phép tham gia hoạt động thỉnh giảng.
Bên cạnh đó, những người có kết quả đánh giá, xếp loại chất lượng ở mức không hoàn thành nhiệm vụ trong năm đánh giá hoặc năm liền kề trước đó cũng không được chấp thuận ký hợp đồng thỉnh giảng. Quy định này nhằm bảo đảm chỉ những người có phẩm chất, năng lực và kết quả thực hiện nhiệm vụ tốt mới được tham gia giảng dạy theo hình thức thỉnh giảng, qua đó góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đồng thời hạn chế các nguy cơ phát sinh tiêu cực, xung đột lợi ích trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.