Là doanh nghiệp khởi nghiệp từ kết quả nghiên cứu khoa học, Công ty Cổ phần Công nghệ Sinh học Bioheal (phường Khương Đình, Hà Nội) đang hoàn thiện những công đoạn cuối cùng trước khi đưa sản phẩm đầu tiên ra thị trường. Từ thực tế khởi nghiệp, ông Vũ Xuân Hiếu - Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Sinh học Bioheal cho rằng, nếu hệ sinh thái hỗ trợ được hoàn thiện đồng bộ, các startup sẽ có thêm điều kiện rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường, qua đó thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt.
Hành trình khởi nghiệp chưa bao giờ bằng phẳng
Là người từng nhiều năm làm việc trong hệ sinh thái khởi nghiệp của Đại học Quốc gia Hà Nội, ông Vũ Xuân Hiếu có cơ hội đồng hành cùng nhiều nhóm nghiên cứu và chứng kiến không ít đề tài khoa học gặp khó khăn trong quá trình thương mại hóa. Những trải nghiệm đó đã thôi thúc ông cùng các cộng sự thành lập doanh nghiệp để hiện thực hóa các kết quả nghiên cứu có tiềm năng ứng dụng.
Theo ông Hiếu, hành trình khởi nghiệp thường không diễn ra theo đúng kế hoạch ban đầu. Nhóm sáng lập từng dành nhiều thời gian phát triển một sản phẩm khác, song sau quá trình thử nghiệm đã quyết định dừng dự án vì nhận thấy hiệu quả thương mại chưa đạt kỳ vọng. Sau khi đánh giá lại nhu cầu thị trường, doanh nghiệp chuyển hướng nghiên cứu và phát triển dung dịch vệ sinh đồ da.
Đến nay, sản phẩm đã cơ bản hoàn thành quá trình nghiên cứu, kiểm nghiệm và đang bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng trước khi thương mại hóa. Doanh nghiệp tập trung hoàn thiện thiết kế bao bì, xây dựng đội ngũ, khảo sát người dùng và tìm kiếm đối tác phân phối để đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử.
"Khác với các dòng tẩy rửa thông thường chỉ dựa vào một chất tẩy đơn lẻ, sản phẩm vệ sinh đồ da của đơn vị được xây dựng trên một hệ nhũ hóa đa tầng, kết hợp giữa chất hoạt động bề mặt anionic mạnh và các chất không ion, lưỡng tính, giúp tối ưu hóa hiệu quả làm sạch cho các bề mặt nội thất phức tạp.
Việc ứng dụng các thành phần có nguồn gốc sinh học và chất hoạt động bề mặt, giúp tăng khả năng phân hủy sinh học trong môi trường tự nhiên. Bên cạnh đó, nước thải sau làm sạch mang tính trung tính giúp hạn chế gây biến đổi đột ngột pH nguồn nước, giảm thiểu ảnh hưởng lên hệ sinh thái thủy sinh so với các dung dịch tẩy rửa công nghiệp gốc acid hay kiềm nặng", ông Hiếu cho biết.
Theo ông Hiếu, Bioheal lựa chọn phát triển sản phẩm trên nền tảng khoa học thay vì cạnh tranh chủ yếu bằng giá thành. Doanh nghiệp chú trọng nghiên cứu thành phần, lựa chọn nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng, hướng tới yếu tố an toàn và chất lượng nhằm tạo sự khác biệt so với nhiều sản phẩm cùng phân khúc trên thị trường.
Trong quá trình hoàn thiện sản phẩm, doanh nghiệp đã thực hiện khảo sát nội bộ với khoảng 50 người dùng thử. Theo kết quả ghi nhận từ doanh nghiệp, khoảng 70% người tham gia đánh giá tích cực về sản phẩm. Đối với nhóm người dùng có kinh nghiệm trong lĩnh vực chăm sóc đồ da và xe hơi, Bioheal tiếp tục tiếp nhận các góp ý để điều chỉnh, hoàn thiện trước khi chính thức đưa sản phẩm ra thị trường.
Startup mong dễ dàng tiếp cận chính sách hỗ trợ
Bên cạnh những thách thức trong quá trình nghiên cứu và phát triển sản phẩm, theo ông Hiếu, nhiều startup hiện nay vẫn gặp không ít khó khăn khi tiếp cận các chính sách hỗ trợ của nhà nước.
Ông cho biết, doanh nghiệp đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hầu hết các hoạt động vận hành như nghiên cứu, xây dựng nội dung, quản trị và truyền thông. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu sử dụng, doanh nghiệp phải tự chi trả các gói dịch vụ trả phí và chưa tiếp cận được những chương trình hỗ trợ chuyển đổi số hoặc đổi mới sáng tạo một cách rõ ràng, thuận lợi.
Theo vị giám đốc, một trong những vướng mắc lớn nhất hiện nay là chưa có cơ chế cụ thể để công nhận doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Đây là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận các chính sách ưu đãi về thuế, nâng cao khả năng thu hút đầu tư cũng như mở rộng cơ hội phát triển.
"Hiện nay, Đà Nẵng đã triển khai việc công nhận doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trong khi Hà Nội mới dừng ở chủ trương nên doanh nghiệp vẫn gặp khó khi tiếp cận các chính sách ưu đãi," ông Hiếu chia sẻ góc nhìn cá nhân.
Ngoài ra, theo ông Hiếu, những thay đổi liên tục về quy định thuế, kế toán cũng tạo thêm áp lực đối với các doanh nghiệp quy mô nhỏ. Phần lớn startup phải thuê dịch vụ kế toán bên ngoài nên việc cập nhật các quy định mới không phải lúc nào cũng kịp thời, trong khi chế tài xử lý đối với các sai sót về thuế ngày càng chặt chẽ.
"Tôi cho rằng nếu có một đầu mối chuyên trách hỗ trợ startup về thủ tục pháp lý, thuế, kế toán thì doanh nghiệp sẽ giảm được rất nhiều thời gian cho các công việc hành chính, từ đó tập trung nhiều hơn cho nghiên cứu và phát triển sản phẩm", ông Hiếu bày tỏ.
Ở góc độ phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, ông Hiếu cho rằng điều các startup cần không chỉ là nguồn lực tài chính mà còn là cơ hội tiếp cận thị trường. Theo đó, thành phố có thể phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp khởi nghiệp với các nhà đầu tư, doanh nghiệp và người tiêu dùng thông qua các chương trình giới thiệu sản phẩm khoa học công nghệ, sự kiện kết nối cung - cầu công nghệ hoặc các kênh truyền thông chính thống.
Bên cạnh đó, ông cũng đề xuất xây dựng một cổng thông tin hoặc đầu mối tiếp nhận ý kiến của cộng đồng startup để doanh nghiệp có nơi phản ánh những khó khăn trong quá trình hoạt động, góp ý hoàn thiện chính sách cũng như được tư vấn, hướng dẫn khi cần thiết.
Theo ông Hiếu, nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp hiện nay không thiếu ý tưởng hay kết quả nghiên cứu, nhưng vẫn gặp khoảng trống trong giai đoạn chuyển đổi từ nghiên cứu sang thương mại hóa sản phẩm. Khi các cơ chế hỗ trợ được triển khai đồng bộ, từ công nhận doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tư vấn pháp lý, hỗ trợ chuyển đổi số đến kết nối thị trường, các startup sẽ có thêm động lực đầu tư cho nghiên cứu, phát triển sản phẩm và từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây cũng là tiền đề để Hà Nội xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực chất, hình thành nhiều doanh nghiệp khoa học công nghệ có khả năng phát triển bền vững trong thời gian tới.