Theo Kế hoạch số 06-KH/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương thực hiện Kết luận Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương hai cấp, một trong những nội dung Bộ Chính trị giao Đảng ủy Chính phủ là chỉ đạo sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục đại học công lập.
Cụ thể, các cơ sở giáo dục đại học đa ngành, đa lĩnh vực sẽ được chuyển về Bộ Giáo dục và Đào tạo hoặc địa phương quản lý; đồng thời thực hiện sáp nhập, hợp nhất các cơ sở giáo dục trên cùng địa bàn, ngoại trừ các cơ sở thuộc lĩnh vực đặc thù. Mục tiêu đặt ra là giảm tối thiểu 20% đầu mối cơ sở giáo dục đại học công lập.
Tính đến tháng 9/2025, cả nước có 238 cơ sở giáo dục đại học, trong đó 171 cơ sở giáo dục đại học công lập (bao gồm 26 cơ sở trực thuộc các địa phương), 67 cơ sở giáo dục đại học tư thục.
Theo Quyết định số 1723/QĐ-TTg ngày 12/8/2025 về danh sách đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ hiện quản lý 65 đơn vị sự nghiệp công lập, trong đó có 41 cơ sở giáo dục đại học (gồm đại học, trường đại học và học viện) như sau:
Trong 41 đầu mối cơ sở giáo dục đại học công lập trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, hiện có 09 đại học, 31 trường đại học và 1 học viện.
Trong 09 đại học, có 02 đại học quốc gia (Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), 03 đại học vùng (Đại học Thái Nguyên, Đại học Đà Nẵng, Đại học Huế) và một số đại học được thành lập theo Luật 34/2018/QH14 (Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Cần Thơ, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh).
Có thể thấy, hệ thống các cơ sở giáo dục đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện bao gồm cả một số cơ sở giáo dục đại học thuộc lĩnh vực đặc thù (Trường Đại học Nghệ thuật (Đại học Huế), Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp...) và cơ sở đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực.
Xét theo phân bố địa lý, các cơ sở giáo dục đại học công lập trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện tập trung chủ yếu tại khu vực miền Bắc, với 21/41 đầu mối cơ sở, chiếm hơn một nửa tổng số. Trong đó có nhiều đầu mối quy mô lớn như: Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Thái Nguyên, Trường Đại học Giao thông vận tải, Trường Đại học Hà Nội, Trường Đại học Mỏ - Địa chất, Trường Đại học Mở Hà Nội, Trường Đại học Ngoại thương, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2...
Khu vực miền Nam có 12 đầu mối cơ sở giáo dục đại học công lập trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, gồm: Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Cần Thơ, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Sư phạm Thể dục Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh và Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh...
Còn khu vực miền Trung có 8 đầu mối cơ sở giáo dục đại học trực thuộc Bộ, gồm: Đại học Đà Nẵng, Đại học Huế, Trường Đại học Đà Lạt, Trường Đại học Quy Nhơn, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh, Trường Đại học Tây Nguyên, Trường Đại học Vinh và Trường Đại học Nha Trang.
Theo Kế hoạch số 06-KH/TW ngày 28/7/2026, Bộ Chính trị yêu cầu giảm tối thiểu 20% đầu mối cơ sở giáo dục đại học công lập, trong đó sáp nhập các trường cùng địa bàn, trừ nhóm trường thuộc lĩnh vực đặc thù, hoàn thành trước ngày 1/4/2027.