Ngày 26/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 232/2026/NĐ-CP quy định về vị trí việc làm viên chức, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Viên chức (đã được sửa đổi, bổ sung), đồng thời tạo cơ sở thống nhất trong việc quản lý, sử dụng, bố trí, bổ nhiệm, đánh giá và trả lương đối với đội ngũ viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập.
Đối với ngành giáo dục, Nghị định 232/2026/NĐ-CP có nhiều nội dung tác động trực tiếp đến giáo viên, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, nhân viên trường học cũng như công tác tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức tại các cơ sở giáo dục công lập. Dưới đây là tổng hợp những điểm mới và những nội dung đáng chú ý về vị trí việc làm viên chức trong các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông công lập mà đội ngũ nhà giáo cần quan tâm.
Một là, lần đầu tiên ban hành danh mục vị trí việc làm thống nhất đối với các cơ sở giáo dục công lập
Điểm đáng chú ý nhất của Nghị định 232/2026/NĐ-CP là lần đầu tiên Chính phủ ban hành danh mục vị trí việc làm thống nhất áp dụng đối với viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập trên phạm vi cả nước, trong đó có các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông.
Trước đây, việc xác định vị trí việc làm trong ngành giáo dục chủ yếu được thực hiện trên cơ sở các thông tư hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Nội vụ. Sau nhiều lần điều chỉnh, hệ thống vị trí việc làm giữa các địa phương vẫn còn những cách hiểu và cách áp dụng khác nhau. Có địa phương bố trí đầy đủ các vị trí, trong khi có nơi lại kiêm nhiệm hoặc chưa bố trí đúng theo quy định.
Nghị định 232/2026/NĐ-CP đã khắc phục tình trạng này bằng việc quy định cụ thể danh mục vị trí việc làm của từng nhóm viên chức. Đây sẽ là căn cứ pháp lý quan trọng để các địa phương xây dựng đề án vị trí việc làm, xác định biên chế, tuyển dụng, bổ nhiệm, điều động và sử dụng viên chức thống nhất trên toàn quốc.
Đối với giáo viên, việc chuẩn hóa vị trí việc làm cũng góp phần bảo đảm quyền lợi nghề nghiệp, hạn chế tình trạng bố trí công việc không đúng chuyên môn đào tạo hoặc giao kiêm nhiệm quá nhiều nhiệm vụ ngoài chức năng.
Hai là, xác định rõ các nhóm vị trí việc làm trong trường học
Một điểm mới được nhiều cán bộ quản lý và giáo viên quan tâm là Nghị định 232 đã phân loại khá rõ các nhóm vị trí việc làm trong các cơ sở giáo dục công lập.
Theo đó, các vị trí việc làm được chia thành nhiều nhóm như: vị trí viên chức quản lý; vị trí viên chức chuyên môn, nghiệp vụ; vị trí hỗ trợ, phục vụ và một số nhóm vị trí khác theo quy định.
Việc phân loại này không chỉ giúp xác định đúng chức năng, nhiệm vụ của từng vị trí mà còn là căn cứ để xây dựng tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm, xác định bậc nghề nghiệp, tiền lương, chế độ đào tạo, bồi dưỡng cũng như đánh giá, xếp loại viên chức hằng năm.
Đây cũng là cơ sở để các cơ sở giáo dục bố trí nhân sự phù hợp với quy mô trường học, tránh tình trạng nơi thiếu giáo viên nhưng thừa nhân viên hoặc ngược lại.
Ba là, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn và tổ phó chuyên môn đều được xác định là vị trí viên chức quản lý
Một điểm mới rất đáng chú ý tại các Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định 232/2026/NĐ-CP là các vị trí hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn và tổ phó chuyên môn trong các trường công lập đều được xếp vào nhóm vị trí viên chức quản lý.
Điều này phản ánh đúng vai trò thực tế của đội ngũ này trong hoạt động của nhà trường. Ngoài hiệu trưởng, phó hiệu trưởng thì tổ trưởng, tổ phó chuyên môn cũng là viên chức quản lý.
Thực tế cho thấy tổ trưởng, tổ phó chuyên môn không chỉ thực hiện nhiệm vụ giảng dạy mà còn đảm nhận nhiều công việc quản lý như xây dựng kế hoạch giáo dục của tổ, tổ chức sinh hoạt chuyên môn, kiểm tra hồ sơ, dự giờ, hỗ trợ giáo viên mới, triển khai các chương trình đổi mới giáo dục, tham mưu cho Ban giám hiệu về công tác chuyên môn và chịu trách nhiệm về chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn.
Trong bối cảnh nhiều địa phương đang thực hiện sắp xếp mạng lưới trường lớp, quy mô trường học ngày càng lớn, số lượng giáo viên trong mỗi tổ chuyên môn tăng lên thì vai trò quản lý của tổ trưởng và tổ phó chuyên môn càng trở nên quan trọng hơn. Việc xác định đây là vị trí lãnh đạo, quản lý sẽ tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho công tác bổ nhiệm, miễn nhiệm, đánh giá và thực hiện các chế độ, chính sách liên quan.
Bốn là, vị trí việc làm sẽ là căn cứ để xác định bậc nghề nghiệp của viên chức
Nếu như trước đây viên chức được quản lý chủ yếu theo chức danh nghề nghiệp thì từ khi Luật Viên chức sửa đổi và Nghị định 232/2026/NĐ-CP có hiệu lực, vị trí việc làm trở thành căn cứ quan trọng để xác định bậc nghề nghiệp.
Điều này có ý nghĩa rất lớn bởi viên chức được bổ nhiệm vào vị trí quản lý sẽ được xác định bậc nghề nghiệp tương ứng với vị trí đó. Ngược lại, khi thôi giữ chức vụ quản lý hoặc được điều động sang vị trí khác thì bậc nghề nghiệp cũng được xem xét điều chỉnh theo quy định hiện hành.
Quy định này giúp việc quản lý đội ngũ viên chức gắn chặt hơn với công việc thực tế đang đảm nhận thay vì chỉ căn cứ vào chức danh nghề nghiệp như trước đây.
Năm là, việc thay đổi vị trí việc làm có thể kéo theo thay đổi bậc nghề nghiệp
Một trong những nội dung được nhiều giáo viên quan tâm là việc thay đổi vị trí việc làm sẽ ảnh hưởng như thế nào đến bậc nghề nghiệp và chế độ tiền lương.
Theo các quy định hiện hành, khi viên chức được bổ nhiệm vào vị trí quản lý, được điều động sang vị trí việc làm khác hoặc thôi giữ chức vụ quản lý thì cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét việc xác định lại bậc nghề nghiệp phù hợp với vị trí mới.
Điều này đồng nghĩa với việc vị trí việc làm không còn mang tính hình thức mà sẽ gắn trực tiếp với quyền lợi của viên chức trong suốt quá trình công tác.
Đối với giáo viên, đây là nội dung cần đặc biệt quan tâm khi tham gia quy hoạch, bổ nhiệm hoặc luân chuyển công tác trong thời gian tới.
Sáu là, tạo cơ sở pháp lý cho việc sắp xếp nhân sự sau sáp nhập trường học
Trong thời gian tới, nhiều địa phương sẽ tiếp tục thực hiện sắp xếp mạng lưới trường học theo chủ trương tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động.
Quá trình này sẽ dẫn đến việc dôi dư một số vị trí quản lý như hiệu trưởng, phó hiệu trưởng cũng như có sự điều chỉnh về số lượng tổ chuyên môn và nhân viên trường học.
Nghị định 232/2026/NĐ-CP sẽ là căn cứ quan trọng để các địa phương rà soát, bố trí lại đội ngũ viên chức theo đúng vị trí việc làm đã được quy định. Đây cũng là cơ sở để thực hiện việc điều động, bổ nhiệm, miễn nhiệm hoặc bố trí công tác khác đối với đội ngũ viên chức sau sắp xếp, bảo đảm đúng quy định pháp luật và phù hợp với nhu cầu thực tế của từng đơn vị.
Bảy là, giúp việc tuyển dụng viên chức sát với nhu cầu thực tế của từng trường
Việc tuyển dụng viên chức trong thời gian tới sẽ không còn chỉ căn cứ vào chỉ tiêu biên chế được giao mà còn phải xuất phát từ nhu cầu vị trí việc làm của từng cơ sở giáo dục.
Điều này giúp hạn chế tình trạng tuyển dụng không phù hợp với cơ cấu đội ngũ, đồng thời ưu tiên bổ sung những vị trí còn thiếu, nhất là giáo viên ở các môn học đặc thù, nhân viên thư viện, thiết bị, công nghệ thông tin, tư vấn học đường hoặc các vị trí phục vụ chuyển đổi số trong giáo dục.
Tám là, tạo cơ sở để hoàn thiện công tác đánh giá, sử dụng và đào tạo viên chức
Một trong những mục tiêu quan trọng của Nghị định là nâng cao hiệu quả quản lý đội ngũ viên chức thông qua việc đánh giá theo vị trí việc làm.
Mỗi vị trí đều có tiêu chuẩn, nhiệm vụ và yêu cầu năng lực cụ thể. Do đó, việc đánh giá viên chức sẽ khách quan hơn, gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ thay vì mang tính định tính như trước đây.
Đồng thời, đây cũng là căn cứ để xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch và bổ nhiệm cán bộ, góp phần xây dựng đội ngũ nhà giáo đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn mới.
Chín là, góp phần thực hiện cải cách tiền lương và quản trị nhân sự hiện đại
Nghị định 232/2026/NĐ-CP không chỉ là văn bản quy định về vị trí việc làm mà còn là một mắt xích quan trọng trong lộ trình cải cách chế độ công vụ, công chức và viên chức.
Khi vị trí việc làm được xác định rõ ràng, việc trả lương, bổ nhiệm, đánh giá, quy hoạch và đào tạo sẽ từng bước chuyển từ quản lý theo con người sang quản lý theo vị trí, nhiệm vụ và hiệu quả công việc.
Đây cũng là xu hướng quản trị nhân lực hiện đại đang được áp dụng ở nhiều quốc gia và phù hợp với chủ trương cải cách hành chính của Việt Nam.
Mười là, quy định tỷ lệ viên chức bố trí theo bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm
Một điểm mới đáng chú ý tại Điều 10 Nghị định 232/2026/NĐ-CP là Chính phủ đã quy định nguyên tắc xác định tỷ lệ viên chức bố trí theo bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm. Tỷ lệ này được tính bao gồm cả viên chức quản lý và viên chức không giữ chức vụ quản lý, là căn cứ để các cơ quan, đơn vị xây dựng cơ cấu đội ngũ viên chức theo từng vị trí việc làm.
Đối với các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập, vị trí giáo viên được quy định có bậc nghề nghiệp sử dụng cao nhất là bậc 4. Theo điểm b khoản 2 Điều 10 Nghị định 232/2026/NĐ-CP, tỷ lệ viên chức ở bậc 4 không được vượt quá 40% tổng số biên chế viên chức được cấp có thẩm quyền giao cho vị trí việc làm đó, còn tỷ lệ ở các bậc thấp hơn sẽ là phần còn lại do đơn vị xác định theo quy định.
Riêng đối với các cơ sở giáo dục tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông (chỉ có 2 bậc nghề nghiệp bậc 3 và 4) tỷ lệ viên chức bậc 4 tối đa không quá 50%.
Quy định này cho thấy, việc thay đổi bậc nghề nghiệp của giáo viên trong thời gian tới không chỉ căn cứ vào việc đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện của cá nhân mà còn phải phù hợp với cơ cấu bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm theo quy định. Đây là cơ sở để bảo đảm sự cân đối trong đội ngũ viên chức, đồng thời góp phần thực hiện quản lý, sử dụng viên chức theo vị trí việc làm thay vì chỉ dựa trên chức danh nghề nghiệp như trước đây.
Nghị định 232/2026/NĐ-CP là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc đổi mới công tác quản lý viên chức trong ngành giáo dục. Những quy định mới về phân loại vị trí việc làm, xác định vị trí lãnh đạo, quản lý, gắn vị trí việc làm với bậc nghề nghiệp, tuyển dụng, bổ nhiệm, đánh giá và sử dụng viên chức sẽ tác động trực tiếp đến mọi giáo viên, cán bộ quản lý và nhân viên trường học.
Trong thời gian tới, khi các địa phương tiếp tục triển khai sắp xếp mạng lưới trường lớp, tinh gọn bộ máy và thực hiện cải cách tiền lương, việc nắm vững các quy định của Nghị định 232/2026/NĐ-CP sẽ giúp đội ngũ nhà giáo chủ động hơn trong quá trình công tác, đồng thời bảo đảm thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ và các chế độ chính sách liên quan. Đây cũng là tiền đề để xây dựng đội ngũ viên chức giáo dục tinh gọn, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong giai đoạn mới.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.