Theo định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong thời gian tới, giáo dục mầm non sẽ chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển và bảo đảm chất lượng; tăng cường quản trị dựa trên dữ liệu và chuyển đổi số toàn diện, thực hiện nguyên tắc "dữ liệu nhập một lần, sử dụng nhiều lần"; triển khai đồng bộ việc rà soát, cắt giảm tối đa hồ sơ, sổ sách, báo cáo, hội thi, phong trào không đúng quy định.
Nội dung này đang nhận được sự quan tâm lớn từ các giáo viên, đại diện cơ sở giáo dục mầm non trực tiếp tham gia công tác quản lý, chăm sóc và giáo dục trẻ.
Nhiều loại hồ sơ, sổ sách có nội dung trùng lặp, cần quản lý thống nhất trên nền tảng số
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Trần Kim Ngọc - Giáo viên Trường Mầm non Tháng Tám (phường Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội) cho biết, bên cạnh nhiệm vụ chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ, giáo viên mầm non hiện nay còn phải thực hiện nhiều hồ sơ, sổ sách và các loại báo cáo.
Theo cô Ngọc, ngoài kế hoạch giáo dục theo năm học, tháng, tuần và ngày, giáo viên còn phải quản lý hồ sơ theo dõi sự phát triển của trẻ, hồ sơ phối hợp với cha mẹ, sổ theo dõi chuyên cần, nhật ký hằng ngày, sổ tài sản của nhóm lớp, các báo cáo định kỳ và đột xuất, hồ sơ minh chứng phục vụ công tác kiểm tra, kiểm định chất lượng cũng như cập nhật dữ liệu trên các phần mềm quản lý.
Đáng chú ý, nhiều nội dung vẫn phải thực hiện đồng thời trên cả hồ sơ giấy và hồ sơ điện tử, làm gia tăng đáng kể khối lượng công việc hành chính.
“Để giáo viên có thêm thời gian đầu tư cho chuyên môn và trực tiếp chăm sóc, giáo dục trẻ, cần rà soát, tinh giản các loại hồ sơ, sổ sách theo hướng giảm tối đa sự trùng lặp giữa hồ sơ giấy và hồ sơ điện tử, tiến tới chỉ duy trì một hình thức quản lý thống nhất.
Bên cạnh đó, các loại báo cáo định kỳ có nội dung tương đồng cần được đơn giản hóa, tránh tình trạng phải tổng hợp cùng một số liệu nhiều lần. Theo tôi, chỉ nên yêu cầu lưu giữ những hồ sơ thực sự phục vụ công tác quản lý, chăm sóc và giáo dục trẻ; mạnh dạn bãi bỏ các loại sổ sách mang tính hình thức hoặc có ít giá trị sử dụng, đồng thời hạn chế các báo cáo đột xuất khi không thật sự cần thiết để không ảnh hưởng đến thời gian tổ chức các hoạt động cho trẻ”, giáo viên Trường Mầm non Tháng Tám bày tỏ.
Cô Ngọc cũng cho rằng việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và số hóa hồ sơ là hướng đi cần thiết, có thể giúp giáo viên giảm đáng kể khối lượng công việc nếu được triển khai đồng bộ, thống nhất và thuận tiện trong quá trình sử dụng.
Theo đó, khi chuyển đổi số được thực hiện một cách thực chất, giáo viên sẽ tiết kiệm được nhiều thời gian dành cho các thủ tục hành chính để tập trung hơn vào nhiệm vụ chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non.
Để việc cắt giảm hồ sơ, sổ sách đạt hiệu quả, giáo viên hoàn toàn đồng tình triển khai nguyên tắc "nhập dữ liệu một lần, sử dụng nhiều lần", bảo đảm các phần mềm quản lý được kết nối liên thông nhằm hạn chế tình trạng nhập liệu lặp lại.
Ngoài ra, cần thống nhất sử dụng hồ sơ điện tử thay cho hồ sơ giấy đối với những nội dung đã được số hóa; rà soát, bãi bỏ các loại sổ sách và biểu mẫu có nội dung trùng lặp; chuẩn hóa hệ thống báo cáo, đồng thời tăng cường tập huấn để giáo viên sử dụng thành thạo các phần mềm quản lý.
“Chỉ khi quá trình chuyển đổi số được triển khai đồng bộ và gắn với yêu cầu thực tiễn thì mới có thể giảm tải hiệu quả công việc hành chính cho giáo viên và tạo điều kiện để họ tập trung cho chuyên môn”, vị giáo viên này nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, cô Võ Thị Bình - Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non 1 Thị trấn Thạch Hà (xã Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh) khẳng định, cần rà soát, tinh gọn hệ thống phần mềm đang được sử dụng trong các cơ sở giáo dục, loại bỏ những phần mềm có chức năng trùng lặp để tránh tình trạng phải nhập liệu nhiều lần.
Cô Bình đề xuất xây dựng một nền tảng quản lý thống nhất, tích hợp toàn bộ dữ liệu về cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh. Việc đồng bộ dữ liệu trên một phần mềm không chỉ bảo đảm tính thống nhất, chính xác của số liệu mà còn giúp giảm đáng kể thời gian, công sức thực hiện các nhiệm vụ hành chính, tạo điều kiện để nhà trường tập trung nhiều hơn cho công tác chuyên môn.
“Nhiệm vụ quan trọng nhất của giáo viên mầm non là dành trọn thời gian và tâm sức cho công tác nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ. Vì vậy, việc phải tham gia quá nhiều hội thi, hội diễn hay đảm nhận thêm các công việc ngoài chuyên môn sẽ làm phân tán thời gian, áp lực và nguồn lực của giáo viên, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng thực hiện nhiệm vụ cốt lõi trên lớp.
Khi giảm bớt những hoạt động mang tính hình thức và các công việc phát sinh không cần thiết, giáo viên sẽ có điều kiện tập trung tốt hơn vào việc chăm sóc, giáo dục trẻ, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non”, Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non 1 Thị trấn Thạch Hà cho hay.
Còn nhiều hội thi, phong trào nặng hình thức, giáo viên mong cắt giảm để tập trung chăm sóc trẻ
Đề cập đến các hội thi và phong trào trong trường học, cô Trần Kim Ngọc cho rằng hầu hết các hoạt động đều có ý nghĩa nếu được tổ chức đúng mục đích, thiết thực và góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn một số hội thi và phong trào nặng về hình thức, đòi hỏi giáo viên phải dành nhiều thời gian chuẩn bị hồ sơ, minh chứng và các khâu dàn dựng nhưng giá trị chuyên môn mang lại chưa tương xứng.
“Cần xem xét giảm tải đối với những hội thi yêu cầu quá nhiều hồ sơ, sản phẩm minh chứng hoặc đầu tư công phu vào hình thức nhưng khả năng ứng dụng trong thực tiễn không cao.
Bên cạnh đó, các phong trào có nội dung trùng lặp, được tổ chức nhiều đợt trong năm học hoặc cùng đánh giá một tiêu chí dưới nhiều hình thức khác nhau như thi tìm hiểu, thi tuyên truyền hay những cuộc thi chủ yếu hướng đến số lượng người tham gia, lượt truy cập cũng cần được rà soát.
Đặc biệt, những cuộc thi mang tính trình diễn, đòi hỏi nhiều thời gian chuẩn bị nhưng chưa phản ánh đúng chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ hằng ngày cũng nên được điều chỉnh hoặc cắt giảm để giáo viên tập trung hơn vào nhiệm vụ chuyên môn cốt lõi", giáo viên kiến nghị.
Cô Ngọc chia sẻ thêm, trong bối cảnh nhiều cơ sở giáo dục mầm non còn thiếu giáo viên, ngoài nhiệm vụ chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ, giáo viên còn phải đảm nhận nhiều công việc khác đã gây ra áp lực không nhỏ cho đội ngũ nhà giáo.
Bên cạnh việc hỗ trợ quản lý lớp khi thiếu nhân sự, dạy thay đồng nghiệp nghỉ phép hoặc nghỉ chế độ, nhiều giáo viên còn phải trực lớp một mình trong một số khung giờ, đồng thời kiêm nhiệm hàng loạt công việc như bán trú, y tế học đường, văn thư, công nghệ thông tin, công đoàn, đoàn thể, công tác kiểm tra nội bộ và tham gia các ban chỉ đạo theo phân công của nhà trường.
Ngoài thời gian đứng lớp, giáo viên còn phải chuẩn bị môi trường giáo dục, làm đồ dùng, đồ chơi, trang trí lớp học, tổ chức các ngày hội, ngày lễ, hoạt động ngoại khóa, thực hiện hồ sơ, sổ sách, báo cáo, phối hợp thường xuyên với phụ huynh, thậm chí đảm nhận cả những công việc phục vụ như trực cổng đón trẻ, vệ sinh khu vực lớp học, lau hành lang, cầu thang, chăm sóc cây xanh và khuôn viên trường.
Theo cô Ngọc, việc phải kiêm nhiệm quá nhiều nhiệm vụ khiến giáo viên chịu áp lực lớn về thời gian và cường độ làm việc. Khi số lượng giáo viên không đáp ứng định mức theo quy định, giáo viên khó có điều kiện quan tâm, chăm sóc từng trẻ, đặc biệt là những trẻ cần được hỗ trợ riêng.
Đồng thời, quỹ thời gian dành cho nghiên cứu chuyên môn, đổi mới phương pháp giáo dục, chuẩn bị bài giảng và tự bồi dưỡng chuyên môn cũng bị thu hẹp, ảnh hưởng nhất định đến chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ.
Trong khi đó, một giáo viên mầm non cũng bày tỏ mong muốn Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét giảm việc huy động giáo viên mầm non tham gia hỗ trợ các hoạt động văn hóa, văn nghệ của địa phương.
Theo giáo viên này, hằng năm, giáo viên mầm non vẫn phải tham gia tập luyện và phục vụ các chương trình văn nghệ, hội nghị của địa phương đến hết nửa cuối tháng 7, thậm chí sang cả tháng 8. Nhiều hội nghị của địa phương, kể cả hội nghị của lực lượng không chuyên trách, cũng huy động giáo viên mầm non tham gia. Điều này không chỉ làm tăng áp lực cho những giáo viên mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho trẻ khi lực lượng chăm sóc bị thiếu hụt.
Giáo viên kiến nghị giảm bớt các hội thi, phong trào để đội ngũ giáo viên có thêm thời gian, điều kiện tập trung vào nhiệm vụ cốt lõi là chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ.
Tương tự, vị giáo viên này cũng mong muốn cắt giảm bớt các loại sổ sách hành chính, đặc biệt là việc ghi chép sổ họp hội đồng, sổ chuyên môn. Theo đó, các loại sổ này chỉ nên ghi những nội dung thực sự cần lưu ý, tránh ghi chép dàn trải gây tốn nhiều thời gian.
Nữ giáo viên nhấn mạnh, giáo viên mầm non không mong được ưu tiên hơn các cấp học khác mà chỉ mong có sự công bằng trong cách nhìn nhận và chế độ đãi ngộ.
“Công việc của giáo viên mầm non có nhiều đặc thù mà các cấp học khác không có. Ngoài nhiệm vụ chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ, giáo viên còn trực tiếp vệ sinh lớp học, vệ sinh cá nhân cho trẻ, tham gia lao động, chăm sóc vườn rau, vườn cây của nhà trường và làm việc đủ cả tuần. Trong khi đó, hệ số lương của giáo viên mầm non lại đang ở mức thấp nhất so với các cấp học khác”, giáo viên này bày tỏ.