Việc áp dụng công nghệ số trong giáo dục không chỉ giúp nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn tạo ra môi trường học tập linh hoạt và hiệu quả hơn. Đồng hành cùng quá trình đổi mới giáo dục, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tiên phong triển khai nhiều sản phẩm học liệu số, góp phần tạo nên hệ sinh thái giáo dục số toàn diện.
Sách giáo khoa điện tử và học liệu số giúp giáo viên và học sinh thuận tiện hơn trong dạy và học
Trong bối cảnh tri thức liên tục được cập nhật, phương thức dạy và học truyền thống dựa hoàn toàn vào sách giấy đang bộc lộ nhiều hạn chế, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã sớm bắt nhịp và tiên phong triển khai nhiều sản phẩm học liệu số, trong đó nổi bật là sách giáo khoa điện tử và nền tảng học tập số tương tác, góp phần tạo nên hệ sinh thái giáo dục số toàn diện.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Đỗ Quyết Thắng - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Nguyễn Du (phường Võ Cường, tỉnh Bắc Ninh) đánh giá cao những nỗ lực của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam trong việc phát triển sách giáo khoa điện tử và các phần mềm hỗ trợ dạy học. Đây là những giải pháp cần thiết, góp phần giúp ngành giáo dục bắt kịp xu thế chuyển đổi số trong giáo dục và tạo thêm công cụ hỗ trợ hiệu quả cho hoạt động dạy học.
Theo thầy Thắng, các nền tảng số mà nhà trường đang sử dụng bước đầu phát huy hiệu quả trong việc khuyến khích học sinh, đặc biệt là những em có nền tảng học tập tốt, chủ động tư duy, tự tìm tòi và phát triển năng lực thay vì tiếp thu kiến thức một cách thụ động.
Ngoài ra, việc sử dụng sách giáo khoa điện tử và học liệu số, nếu được triển khai đồng bộ sẽ giúp giảm đáng kể chi phí in ấn. Đây cũng là định hướng mà các giải pháp chuyển đổi số cần hướng tới, đó là lấy người học làm trung tâm và phát triển năng lực tự học.
“Về việc ứng dụng công nghệ số trong hoạt động dạy và học, nhà trường hiện yêu cầu giáo viên giao bài tập trên các nền tảng trực tuyến để học sinh hoàn thành ở nhà, đồng thời giáo viên theo dõi, kiểm soát quá trình làm bài, đánh giá cách giải và mức độ sáng tạo của từng học sinh.
Dù vậy, việc chuyển đổi số cần được thực hiện từng bước, phù hợp với điều kiện thực tế và khả năng thích ứng của học sinh, thay vì triển khai quá nhanh hoặc đại trà”, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Nguyễn Du cho hay.
Còn theo cô Nguyễn Thị Thu Hà - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Trưng Vương (phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội), sách giáo khoa điện tử của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam hiện đã trở thành nguồn học liệu được giáo viên khai thác thường xuyên trong quá trình thiết kế bài giảng, tham khảo nội dung cũng như minh họa cho các tiết học trực tiếp và trực tuyến.
Cô Hà cho biết, nguồn học liệu số này giúp giáo viên thuận tiện trong việc tìm kiếm, trích xuất hình ảnh, video và các dữ liệu minh họa, qua đó góp phần làm cho bài giảng trực quan, sinh động và hấp dẫn hơn.
Từ thực tế triển khai tại nhà trường, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Trưng Vương đánh giá việc sử dụng sách điện tử của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam kết hợp với các phần mềm học tập trực tuyến đã mang lại nhiều hiệu quả tích cực đối với giáo viên, học sinh.
Đối với giáo viên, sách điện tử hỗ trợ rút ngắn thời gian chuẩn bị bài, giảm công sức tìm kiếm tài liệu và hình ảnh minh họa, đồng thời dễ dàng tích hợp vào các bài giảng điện tử như PowerPoint hoặc E-learning.
Với học sinh, việc ứng dụng công nghệ tạo điều kiện để các em chủ động hơn trong học tập. Thông qua sách điện tử của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và các nền tảng số học sinh có thể ôn luyện, làm bài tập mọi lúc, mọi nơi.
Đồng thời, việc tích hợp hình ảnh, video trong sách điện tử giúp nội dung bài học trở nên trực quan, dễ tiếp cận hơn, tạo hứng thú học tập và góp phần nâng cao kết quả học tập thông qua quá trình ôn luyện.
Theo cô Nguyễn Thị Thu Hà, những kết quả đạt được cho thấy việc ứng dụng sách điện tử và hệ thống học liệu số của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam không chỉ đáp ứng yêu cầu của quá trình chuyển đổi số, mà còn là giải pháp thiết thực góp phần nâng cao chất lượng dạy và học, đồng thời tăng cường sự kết nối giữa giáo viên, học sinh và phụ huynh trong hệ sinh thái giáo dục hiện đại.
Học liệu số phải tạo được sức hấp dẫn, tính cuốn hút và sự gần gũi với thực tiễn
Với hệ thống sách giáo khoa điện tử của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, học sinh có thể tương tác trực tiếp với nội dung bài học qua các bài tập trắc nghiệm, câu hỏi tư duy, trò chơi học tập; Nghe, xem các đoạn phim minh họa hoặc hình ảnh thực tế gắn liền với bài học; Ghi chú, đánh dấu, lưu trữ nội dung cần ôn tập; Dễ dàng truy cập học liệu mọi lúc, mọi nơi.
Hệ thống hình ảnh sinh động, thiết kế trực quan, âm thanh phát rõ ràng, sản phẩm không chỉ khơi gợi hứng thú, tăng cường sự tương tác, mà còn góp phần hình thành thói quen tự học và rèn luyện kỹ năng một cách bền vững. Đây được xem là một giải pháp giáo dục hiện đại, đồng hành cùng học sinh trên con đường chinh phục tri thức và phát triển năng lực cá nhân.
Từ thực tiễn trong công tác giảng dạy, thầy Đỗ Quyết Thắng cho rằng để tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong chuyển đổi số ngành xuất bản và giáo dục, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cần tiếp tục phát triển và hoàn thiện học liệu số theo hướng phù hợp với từng cấp học.
“Để các sản phẩm số thực sự phát huy hiệu quả trong nhà trường, yếu tố quan trọng nhất là phải tạo được sức hấp dẫn, tính cuốn hút và sự gần gũi với thực tiễn. Khi học liệu số đáp ứng được những yêu cầu đó, học sinh sẽ có thêm động lực học tập, hứng thú khám phá và từng bước hình thành năng lực tư duy, tự học trong môi trường giáo dục số.
Tuy nhiên, việc để học sinh sử dụng hoàn toàn tài liệu số cũng cần đặt trong sự quản lý chặt chẽ của giáo viên, đề phòng trường hợp học sinh thiếu ý thức tự giác có thể sử dụng các thiết bị thông minh vào mục đích khác, làm giảm sự tập trung trong giờ học”, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Nguyễn Du bày tỏ
Để sách giáo khoa điện tử và các sản phẩm số của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phát huy hiệu quả hơn nữa, thầy Trần Trọng Nghĩa - Phó Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Đoàn Kết - Hai Bà Trưng (phường Bạch Mai, thành phố Hà Nội) cho rằng cần chú trọng hai yếu tố then chốt.
Trước hết, các sản phẩm phải luôn bám sát nội dung sách giáo khoa để đảm bảo tính chuẩn mực. Đồng thời, việc biên soạn cần tập trung vào định hướng phát triển năng lực, tạo điều kiện để học sinh học tập chủ động, sáng tạo và đa hướng.
Bài giảng điện tử không chỉ dừng lại ở việc mô phỏng, truyền đạt lại kiến thức trong sách, mà quan trọng hơn là phải khơi gợi, phát huy tối đa tiềm năng và khả năng tư duy của học sinh, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục trong bối cảnh xã hội hiện nay.