Trong bối cảnh các tiêu chuẩn về môi trường và phát triển bền vững ngày càng trở thành yêu cầu khách quan của thị trường, chuyển đổi xanh không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng các quy định và tiêu chuẩn quốc tế mà còn tạo cơ hội tối ưu hóa hoạt động sản xuất, tiết kiệm chi phí và nâng cao năng lực quản trị. Vì vậy, nhu cầu tư vấn, xây dựng lộ trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp cũng ngày càng lớn.
Trước cơ hội đó, Công ty Tư vấn và Dịch vụ Đổi mới khí hậu KLINOVA (KLINOVA - phường Vĩnh Tuy, Hà Nội) được thành lập năm 2021 đã tập trung tư vấn về chuyển đổi xanh với định hướng tạo lợi thế cạnh tranh.
Đồng hành cùng doanh nghiệp trên hành trình chuyển đổi xanh
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Nguyễn Phương Nam - Nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Công ty Tư vấn và Dịch vụ Đổi mới khí hậu KLINOVA cho biết, KLINOVA hướng tới đồng hành cùng các tổ chức, doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi xanh và phát triển bền vững thông qua nhiều dịch vụ chuyên sâu như đào tạo, tập huấn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG); tư vấn xây dựng chiến lược ESG và phát triển bền vững; kiểm kê khí nhà kính; đánh giá vòng đời sản phẩm; thẩm định kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tư vấn tài chính bền vững.
Thông qua các giải pháp này, doanh nghiệp hỗ trợ khách hàng nâng cao năng lực quản trị, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, tối ưu hóa hoạt động sản xuất, kinh doanh theo hướng xanh và gia tăng năng lực cạnh tranh trong bối cảnh phát triển bền vững ngày càng trở thành yêu cầu của thị trường.
Ông Nam cho biết, trước đây, khái niệm chuyển đổi xanh vẫn còn khá mới tại Việt Nam. Các chính sách môi trường khi đó chủ yếu tập trung vào thích ứng với biến đổi khí hậu như phòng, chống thiên tai, giảm thiểu rủi ro do bão lũ, trong khi các nội dung về giảm phát thải khí nhà kính hay phát triển nền kinh tế carbon thấp chưa được quan tâm rộng rãi.
Sau khi Việt Nam tham gia Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu và từng bước đưa ra các cam kết mạnh mẽ về mục tiêu Net Zero (phát thải ròng bằng 0), nhu cầu chuyển đổi xanh của doanh nghiệp cũng ngày càng rõ nét.
Theo ông Nam, ESG là khung đánh giá các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị của doanh nghiệp đối với môi trường và xã hội, đang trở thành xu hướng tất yếu trên thế giới.
Để duy trì lợi thế tại các thị trường có yêu cầu cao như châu Âu, doanh nghiệp cần sớm xây dựng hệ thống dữ liệu phát thải, thực hiện kiểm kê khí nhà kính và từng bước cải tiến quy trình sản xuất theo hướng xanh. Nhiều doanh nghiệp đã đạt được kết quả tích cực nhờ tích hợp các tiêu chí ESG vào hoạt động quản trị, qua đó mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp tham gia các dự án chuyển đổi xanh không chỉ củng cố uy tín thương hiệu mà còn đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của nhà đầu tư quốc tế - những bên sẵn sàng rót vốn cho các dự án giảm phát thải khí nhà kính.
Theo đó, trong khuôn khổ Dự án tăng cường năng lực cạnh tranh khu vực tư nhân Việt Nam (USAID IPSC), KLINOVA đã hỗ trợ hơn 100 doanh nghiệp nâng cao năng lực đáp ứng các yêu cầu về chuyển đổi xanh. Bên cạnh đó, KLINOVA tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu cho 43 doanh nghiệp vừa và nhỏ về xây dựng chiến lược chuyển đổi xanh và thực hành kiểm kê khí nhà kính, góp phần tăng cường năng lực quản trị bền vững và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Nhiều doanh nghiệp là đối tác của KLINOVA, trong đó có VOX Cool - công ty tiên phong ứng dụng công nghệ pin lạnh tiên tiến dựa trên vật liệu thay đổi pha. Với mục tiêu thúc đẩy quá trình chuyển đổi ngành chuỗi lạnh theo hướng bền vững và thân thiện với môi trường, KLINOVA hỗ trợ VOX Cool xây dựng và tích hợp ESG vào hoạt động vận hành doanh nghiệp một cách bài bản, có hệ thống.
Chuyển đổi xanh đòi hỏi tư duy và chiến lược dài hạn
Chia sẻ về những khó khăn trong quá trình tư vấn, ông Nguyễn Phương Nam cho rằng công nghệ không phải là rào cản lớn nhất.
"Điều khó nhất là nhận thức của chủ doanh nghiệp. Chuyển đổi xanh nói dễ thì rất dễ, nhưng cũng rất khó nếu chưa có sự thay đổi trong tư duy và quyết tâm thực hiện" - ông nói.
Theo ông Nam, một hệ sinh thái xanh không thể hình thành từ những thành phần riêng lẻ mà cần có sự kết nối giữa nhiều lĩnh vực. Chẳng hạn, phương tiện giao thông xanh chỉ phát huy hiệu quả khi được hỗ trợ bởi hạ tầng trạm sạc, nguồn năng lượng sạch và chuỗi cung ứng xanh. Khi các mắt xích này cùng phát triển sẽ từng bước hình thành hệ sinh thái sản xuất xanh, tiêu dùng xanh và lối sống xanh.
Từ thực tế tư vấn của KLINOVA, ông Nam cho biết các dự án thành công đều là những dự án có sự cam kết lâu dài của doanh nghiệp, bảo đảm nguồn lực cho hệ thống đo đạc - báo cáo - thẩm tra (MRV) và duy trì vận hành ổn định.
Trong khi đó, nhiều dự án chưa đạt hiệu quả do doanh nghiệp kỳ vọng kết quả trong ngắn hạn, thiếu nhân sự chuyên môn hoặc không đủ nguồn lực để duy trì hoạt động giám sát định kỳ. Điều này cho thấy chuyển đổi xanh chỉ thực sự trở thành cơ hội khi được doanh nghiệp xem là một phần trong chiến lược kinh doanh.
Đánh giá về mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp Việt Nam, ông Nam cho rằng bức tranh hiện nay khá phân hóa. Một nhóm doanh nghiệp tiên phong, chủ yếu thuộc chuỗi cung ứng toàn cầu, đã chủ động tìm hiểu từ sớm và tích hợp mục tiêu giảm phát thải vào chiến lược phát triển. Ngược lại, phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa chỉ bắt đầu tiếp cận chuyển đổi xanh trong vài năm gần đây.
Trong khi đó, chuyển đổi xanh hiện không chỉ là yêu cầu tuân thủ các quy định về môi trường mà còn là cơ hội để doanh nghiệp tái cấu trúc mô hình kinh doanh theo hướng hiện đại, giảm phát thải, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường quốc tế.
Để doanh nghiệp nắm bắt cơ hội này, cần chuẩn bị đồng bộ về chính sách, tiêu chuẩn, hạ tầng, nguồn nhân lực và cơ chế tài chính; đồng thời đẩy mạnh các dự án thí điểm, tăng cường hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp, các tổ chức nghiên cứu và đối tác quốc tế nhằm từng bước hình thành hệ sinh thái chuyển đổi xanh bền vững.
Đặc biệt, đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, cần có các công cụ dễ áp dụng, lộ trình phù hợp, nguồn lực hỗ trợ và chương trình đào tạo được thiết kế sát với đặc thù của từng ngành nghề để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh. Việc xây dựng nội dung đào tạo theo từng lĩnh vực sẽ giúp các chương trình hỗ trợ bám sát nhu cầu thực tiễn, qua đó nâng cao hiệu quả triển khai trong cộng đồng doanh nghiệp.