Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn bộ sách giáo khoa Kết nối tri thức với cuộc sống làm bộ sách sử dụng thống nhất toàn quốc từ năm học 2026 - 2027 nhận được sự đồng tình của nhiều người. Tuy nhiên, việc đang sử dụng 3 bộ sách hiện nay chuyển sang 1 bộ sách giáo khoa kể từ năm học tới cũng có ảnh hưởng đến nhiều trường học, giáo viên đã sử dụng sách Cánh Diều và Chân trời sáng tạo trong những năm học vừa qua.
Đặc biệt, các thầy cô đang kiêm nhiệm tổ trưởng, tổ phó chuyên môn những môn học có số tiết nhiều/ tuần sẽ tương đối vất vả trong năm học 2026-2027 vì ngoài việc soạn kế hoạch bài dạy còn phải làm mới gần như tất cả các loại kế hoạch giáo dục khác. Bởi, nhiều kế hoạch giáo dục liên quan đến tên các bài học trong sách giáo khoa.
Bên cạnh đó, việc thực hiện sáp nhập trường cũng sẽ tăng thêm nhiều áp lực khi tổ trưởng, tổ phó chuyên môn phải làm công tác chuyên môn ở nhiều điểm trường khác nhau.
Giáo viên nhiều trường học phải chuẩn bị kế hoạch bài giảng (giáo án) lại từ đầu
Theo kế hoạch, từ năm học 2026 – 2027 tới đây, các trường tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông sẽ thực hiện 1 bộ sách giáo khoa duy nhất là bộ Kết nối tri thức với cuộc sống của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Chính vì thế, thời gian vừa qua, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam kết hợp với các sở giáo dục và đào tạo các địa phương tập huấn sách giáo khoa cho giáo viên trong dịp hè bằng hình thức online. Sau tập huấn online, các sở giáo dục và đào tạo sẽ tiến hành tập huấn trực tiếp cho giáo viên thêm một số buổi nữa để chuẩn bị cho năm học mới.
Những trường, giáo viên đã đang dạy bộ sách giáo khoa Kết nối tri thức với cuộc sống trong những năm qua có nhiều thuận lợi vì họ đã giảng dạy trong những năm vừa qua nên đã quen với triết lý, cách tiếp cận bộ sách giáo khoa này.
Tuy nhiên, những giáo viên những năm trước dạy sách Cánh Diều và Chân trời sáng tạo sẽ phải làm lại từ đầu. Giáo viên phải tập huấn lại, phải làm quen với các ngữ liệu mới; phải làm kế hoạch giáo dục; kế hoạch bài giảng (giáo án).
Những môn ít tiết/ tuần thì đỡ áp lực, vất vả, những môn nhiều tiết/ tuần sẽ mất rất nhiều thời gian làm lại và thích ứng với bộ sách mới vì mỗi bộ sách giáo khoa hiện nay có một triết lý khác nhau.
Trong đó, giáo viên cấp tiểu học thì những thầy cô chủ nhiệm có lẽ vất vả hơn vì họ dạy cả môn Toán, Tiếng Việt, Lịch sử và Địa lý; Khoa học xã hội; Khoa học tự nhiên; Đạo đức; Hoạt động trải nghiệm…tương đương 23 tiết/ tuần.
Giáo viên trung học cơ sở; trung học phổ thông thì môn Toán, môn Ngữ văn có số tiết nhiều hơn các môn học còn lại. Môn Khoa học tự nhiên ở cấp trung học cơ sở cũng có 4 tiết như Ngữ văn và Toán nhưng có tới 3 phân môn.
Vậy nên, giáo viên môn Ngữ văn có lẽ sẽ áp lực nhiều hơn vì việc soạn kế hoạch bài giảng thường dài hơn các môn còn lại. Môn Ngữ văn trung học cơ sở có 4 tiết/ tuần; môn Ngữ văn ở cấp trung học phổ thông có 3 tiết/ tuần nhưng có thêm chuyên đề học tập.
Trong khi, gần như trường nào cũng đang phân công giáo viên dạy 2 khối lớp nên những giáo viên trung học cơ sở sẽ tương đương với 8 tiết giáo án Ngữ văn/ tuần. Những thầy cô dạy phân môn Ngữ văn ở môn Nội dung giáo dục địa phương còn thêm 1-2 tiết giáo án nữa.
Các kế hoạch giáo dục cũng phải làm lại
Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên thực hiện bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc cũng đồng nghĩa không chỉ là giáo án mà các loại kế hoạch giáo dục liên quan đến môn học cũng phải làm lại từ đầu.
Vì thế, thầy cô tổ trưởng chuyên môn sẽ phải làm lại: khung phân phối chương trình; phân phối chương trình; Kế hoạch bộ môn; kế hoạch tích hợp…nhằm đáp ứng yêu cầu môn học theo sách giáo khoa mới.
Chẳng hạn, môn Ngữ văn cấp trung học cơ sở hiện nay có 140 tiết/ lớp, nhân với 4 khối lớp sẽ có 560 tiết với hàng trăm bài học khác nhau. Tổ trưởng phải liệt kê tên bài, tính toán mỗi bài học mấy tiết để làm khung phân phối chương trình (hiệu trưởng ký và ban hành); sau đó mới làm phân phối chương trình theo thứ tự từ tiết 1 đến 140 ở mỗi khối lớp.
Trong phân phối chương trình hiện nay nhiều trường học yêu cầu thực hiện theo mẫu của Công văn 5512 nên phải liệt kê mục tiêu cần đạt của từng bài học. Việc làm khung phân phối chương trình; phân phối chương trình môn Ngữ văn cho cả cấp học mất rất nhiều thời gian vì mỗi trường có thêm mỗi yêu cầu riêng.
Ngoài ra, còn phải làm lại kế hoạch lồng ghép tích hợp, như: an ninh quốc phòng; môi trường; đạo đức, lối sống; kĩ năng sống; công nghệ số cũng mất khá nhiều thời gian vì phải nghiên cứu văn bản hướng dẫn và xem nội dung nào phù hợp để lồng ghép, tích hợp vào từng đơn vị bài học cụ thể. Sau đó, trình ban giám hiệu phê duyệt rồi gửi cho giáo viên trong tổ chuyên môn thực hiện.
Việc vừa phải hoàn thiện các kế hoạch giáo dục theo bộ sách giáo khoa mới và soạn kế hoạch bài giảng theo phân công giảng dạy sẽ là một áp lực lớn cho đội ngũ nhà giáo kiêm nhiệm tổ trưởng, tổ phó chuyên môn.
Bởi, bên cạnh việc thực hiện các loại kế hoạch giáo dục, nhiều trường học đang thực hiện sáp nhập với nhau cũng đặt ra một yêu cầu rất lớn cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn. Bởi, nếu như trước đây, các trường hoạt động độc lập với nhau, quy mô nhỏ và số lượng tổ viên cũng ít hơn.
Khi sáp nhập trường, quy mô trường lớn hơn, số lượng giáo viên trong tổ nhiều hơn mà có nhiều điểm trường khác nhau. Điều này đòi hỏi tổ trưởng chuyên môn phải chèo lái để giáo viên trong tổ chuyên môn của trường mới đồng thuận thì việc triển khai các kế hoạch giáo dục mới thuận lợi.
Vì thế, năm học 2026-2027 tới đây có nhiều thay đổi về tổ chức, sách giáo khoa, điều này đòi hỏi sự nỗ lực, cố gắng của cả tập thể sư phạm các trường học. Trong đó, những thầy cô trong ban giám hiệu, đặc biệt là các tổ trưởng chuyên môn phải phát huy tối đa khả năng của mình mới có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ mới.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.