Theo Điều 8 Thông tư 05/2025/TT-BGDĐT quy định chế độ làm việc đối với giáo viên giảng dạy tại cơ sở giáo dục phổ thông và trường dự bị đại học, bên cạnh nhiệm vụ lãnh đạo, quản lý, hiệu trưởng và phó hiệu trưởng vẫn phải trực tiếp giảng dạy một số tiết học trong chương trình giáo dục. Quy định này nhằm giúp đội ngũ quản lý nắm bắt nội dung, mục tiêu chương trình, tình hình học tập của học sinh, từ đó nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo, quản lý nhà trường.
Cụ thể, định mức giảng dạy trung bình của hiệu trưởng là 2 tiết/tuần, trong khi phó hiệu trưởng phải đảm nhiệm 4 tiết/tuần.
Tuy nhiên, sau quá trình sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục công lập, quy mô quản lý và khối lượng công việc của đội ngũ lãnh đạo nhà trường tăng lên đáng kể. Điều này đặt ra không ít áp lực trong việc cân đối thời gian giữa công tác quản trị, điều hành và việc bảo đảm thực hiện đủ định mức giảng dạy theo quy định.
Sau sắp xếp, cán bộ quản lý gánh vác cùng lúc nhiều đầu việc
Theo Quyết định sắp xếp của Ủy ban nhân dân phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội), Trường Liên cấp Lý Thường Kiệt được thành lập trên cơ sở sáp nhập Trường Tiểu học Lý Thường Kiệt và Trường Trung học cơ sở Lý Thường Kiệt. Cô Lê Thị Thu Chung giữ chức Phó Hiệu trưởng, phụ trách cấp tiểu học của trường.
Trao đổi với phóng viên, cô Chung nhấn mạnh: “Đây là một dấu mốc rất ý nghĩa, đồng thời cũng đặt ra cho tập thể nhà trường những yêu cầu, nhiệm vụ và trách nhiệm mới.
Việc xây dựng Trường Liên cấp Lý Thường Kiệt không đơn thuần là thay đổi về mô hình tổ chức, mà cần tạo ra một bước chuyển thực chất về chất lượng giáo dục, quản trị nhà trường và môi trường học tập. Nhà trường sẽ tiếp tục phát huy những nền tảng, giá trị đã được xây dựng, đồng thời chủ động đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng đội ngũ, đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường giáo dục toàn diện và đặc biệt chú trọng xây dựng một môi trường giáo dục an toàn, nhân văn, hạnh phúc”.
Theo cô Chung, sau khi sắp xếp lại bộ máy, quy mô và phạm vi công việc tại các nhà trường ngày càng mở rộng, mô hình tổ chức cũng trở nên phức tạp hơn. Thực tế này đòi hỏi năng lực toàn diện hơn ở đội ngũ hiệu trưởng và phó hiệu trưởng.
Không chỉ đảm nhận công tác chuyên môn, cán bộ quản lý hiện phải gánh vác cùng lúc nhiều đầu việc: quản trị nhân sự, tài chính, cơ sở vật chất, chuyển đổi số, bảo đảm an toàn trường học, truyền thông, kiểm tra nội bộ, phối hợp với phụ huynh, chính quyền địa phương và xử lý các tình huống phát sinh thường nhật.
Từ thực tế trên, cô Chung cho rằng định mức tiết dạy hiện hành đối với cán bộ quản lý cần tiếp tục được nghiên cứu, rà soát để phù hợp với bối cảnh quản trị trường học hiện nay. Yêu cầu này cần được đặt trong tổng thể đổi mới công tác quản trị nhà trường, thay vì chỉ tiếp cận đơn thuần dưới góc độ tăng hay giảm số tiết dạy.
Tại xã Thiên Lộc (Hà Nội), Trường Tiểu học Kim Chung được thành lập trên cơ sở sắp xếp, tổ chức lại Trường Tiểu học Kim Chung và Trường Tiểu học Thăng Long. Cô Vũ Thị Kim Oanh đảm nhiệm vị trí Phó Hiệu trưởng, phụ trách trụ sở chính Trường Tiểu học Kim Chung.
Chia sẻ về nhiệm vụ mới, cô Oanh cho hay, sau khi sắp xếp, Trường Tiểu học Kim Chung thực hiện sáp nhập đồng cấp từ hai trường tiểu học cùng trên địa bàn nên có nhiều thuận lợi trong công tác quản lý.
Đội ngũ giáo viên có cùng cấp học, cùng mục tiêu và yêu cầu chuyên môn, thuận lợi cho việc thống nhất xây dựng Kế hoạch giáo dục, Kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học, cũng như tổ chức sinh hoạt tổ chuyên môn, chuyên đề, hội thảo, tập huấn rất thuận lợi.
Việc sắp xếp phát huy thế mạnh của mỗi cá nhân, giáo viên có cơ hội học tập nhau nhiều hơn bởi môi trường mở rộng hơn. Bên cạnh đó, quy mô trường lớn hơn cũng tạo thêm cơ hội để đổi mới quản trị, phát huy sức mạnh tập thể.
Dù vậy, khó khăn chủ yếu của cán bộ quản lý là quy mô và khối lượng công việc tăng nhiều lần, yêu cầu điều hành và phối hợp tăng lên. Đội ngũ giáo viên cũng cần thời gian để thích nghi với tổ chức và cách làm mới. Do vậy, người cán bộ quản lý cần chủ động, sáng tạo để phát huy năng lực điều hành, đổi mới phương thức quản trị và tổ chức các hoạt động giáo dục nhằm đạt hiệu quả.
Từ thực tiễn đó, cô Oanh kiến nghị nên xem xét giảm định mức tiết dạy cho cán bộ quản lý, đặc biệt tại các cơ sở giáo dục có quy mô lớn. Cụ thể, cô đề xuất mức định mức giảng dạy phù hợp là 1 tiết/tuần đối với hiệu trưởng và 2 tiết/tuần đối với phó hiệu trưởng.
“Hiện nay, khối lượng công việc quản trị tăng vọt, từ quản lý nhân sự, học sinh, lớp học đến gánh vác các nhiệm vụ chuyên môn, tài chính, cơ sở vật chất, chuyển đổi số, an toàn trường học, truyền thông và dự họp. Những đầu việc này đòi hỏi người quản lý phải dành nhiều thời gian bám sát địa bàn, trao đổi với giáo viên và xử lý tình huống kịp thời. Nếu vẫn áp dụng định mức tiết dạy cao, cán bộ quản lý dễ rơi vào cảnh quá tải, dẫn đến việc điều hành mang tính sự vụ, hành chính hóa trên hồ sơ” – cô bày tỏ.
Điều chỉnh định mức tiết dạy không đồng nghĩa với giảm trách nhiệm
Cô Oanh nhấn mạnh, việc điều chỉnh định mức tiết dạy không đồng nghĩa với việc giảm trách nhiệm của người đứng đầu, mà là giải pháp tạo điều kiện để đội ngũ cán bộ quản lý tập trung hơn vào công tác quản trị, chỉ đạo chuyên môn và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.
Theo cô, định mức giảng dạy cần được thiết kế ở mức hợp lý, vừa đủ để cán bộ quản lý không xa rời thực tiễn giảng dạy. Việc trực tiếp đứng lớp giúp họ nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng của học sinh, đồng thời thấu hiểu những áp lực, khó khăn mà giáo viên đang đối mặt mỗi ngày. Đây cũng là cơ sở quan trọng để người quản lý đưa ra các quyết định điều hành sát thực tế, khả thi, hạn chế tình trạng hành chính hóa hoặc chỉ đạo mang nặng tính lý thuyết.
Quan trọng hơn, việc giảm định mức tiết dạy sẽ tạo thêm quỹ thời gian để ban giám hiệu tập trung giải quyết các nhiệm vụ mang tính chiến lược như thúc đẩy chuyển đổi số, bảo đảm an toàn trường học, nâng cao hiệu quả quản trị nhân sự và huy động các nguồn lực xã hội. Đây là những yếu tố then chốt để các nhà trường từng bước chuyển đổi sang mô hình quản trị hiện đại, chuyên nghiệp và đáp ứng tốt hơn yêu cầu đổi mới giáo dục.
Cùng bàn luận về vấn đề này, cô Chung khẳng định việc cán bộ quản lý trực tiếp tham gia giảng dạy ở một mức độ phù hợp là rất cần thiết. Điều đó giúp người quản lý giữ được sự gắn bó với chuyên môn, hiểu thực tế lớp học, nắm bắt tâm tư của giáo viên và học sinh, từ đó những quyết định quản lý sẽ sát thực tiễn hơn.
Điều cần điều chỉnh, theo cô, là sự cân đối giữa nhiệm vụ giảng dạy và nhiệm vụ quản trị. Đặc biệt đối với những trường có quy mô lớn, trường liên cấp, trường có nhiều cơ sở hoặc địa bàn quản lý rộng, có thể nghiên cứu cơ chế định mức tiết dạy theo quy mô và mức độ phức tạp của nhà trường, thay vì áp dụng một định mức tương đối đồng nhất cho những mô hình trường có điều kiện quản trị rất khác nhau.
“Tôi rất đồng tình với việc nghiên cứu giảm định mức tiết dạy cho hiệu trưởng, phó hiệu trưởng ở những trường có quy mô lớn hoặc nhiệm vụ quản trị đặc thù, để cán bộ quản lý có thêm thời gian thực hiện đúng và đầy đủ vai trò của mình.
Bởi thực tế, một tiết dạy có thể được chuẩn bị và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định, nhưng công tác quản trị nhà trường đòi hỏi người đứng đầu phải có thời gian để tư duy, dự báo, xây dựng chiến lược, kiểm tra, phối hợp, xử lý tình huống và đồng hành cùng đội ngũ.
Nếu thời gian dành cho quản trị quá hạn chế thì rất khó yêu cầu người hiệu trưởng thực hiện tốt vai trò của một nhà quản trị giáo dục hiện đại. Tôi nghĩ rằng, giảm tiết dạy không phải là giảm trách nhiệm; ngược lại, là để cán bộ quản lý có thêm thời gian thực hiện trách nhiệm quản trị một cách sâu sát và hiệu quả hơn.
Định mức nếu được điều chỉnh trong thời gian tới nên theo hướng linh hoạt hơn, có sự phân loại dựa trên quy mô nhà trường, số lượng học sinh, số lớp, số điểm trường, mô hình liên cấp cũng như mức độ phức tạp trong công tác quản lý. Cách tiếp cận này sẽ vừa giúp cán bộ quản lý duy trì năng lực chuyên môn thông qua hoạt động giảng dạy, vừa có đủ quỹ thời gian để thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ quản trị.
Sau cùng, mục tiêu không phải là để cán bộ quản lý dạy ít hơn, mà là để nhà trường được quản trị tốt hơn và học sinh được thụ hưởng nhiều hơn từ một hệ thống giáo dục được tổ chức khoa học, hiệu quả.
Tôi cũng mong các cơ quan quản lý sẽ tiếp tục lắng nghe tiếng nói từ thực tiễn cơ sở để hoàn thiện chính sách theo hướng tăng tính linh hoạt, trao quyền nhiều hơn cho nhà trường và từng bước chuyên nghiệp hóa đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới trong giai đoạn hiện nay" - Phó Hiệu trưởng Trường Liên cấp Lý Thường Kiệt bày tỏ.