Phú Thọ đang triển khai kế hoạch sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục công lập theo hướng tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng dạy học. Để tìm hiểu cụ thể về việc triển khai, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có cuộc phỏng vấn với ông Phùng Quốc Lập - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Phú Thọ.
Tỷ lệ giảm đầu mối cơ sở giáo dục toàn tỉnh dự kiến khoảng 65%
Phóng viên: Ủy ban nhân dân tỉnh đã ban kế hoạch sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp và trường chuyên biệt công lập. Ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về kế hoạch này và Sở kỳ vọng việc sắp xếp sẽ mang lại những chuyển biến ra sao với giáo dục địa phương?
Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Phùng Quốc Lập: Thực hiện các văn bản chỉ đạo của Trung ương, Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ đã kịp thời ban hành Kế hoạch số 277/KH-UBND ngày 20/7/2026 về sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp và trường chuyên biệt công lập trên địa bàn tỉnh.
Theo đánh giá của Sở Giáo dục và Đào tạo, Kế hoạch đã xác định khá toàn diện mục đích, yêu cầu, quan điểm chỉ đạo, nguyên tắc và tiêu chí sắp xếp; đồng thời đặt việc sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục trong tổng thể yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quy mô dân số, phân bố dân cư, điều kiện địa lý, cơ sở vật chất, đội ngũ và khả năng tiếp cận giáo dục của người học. Việc sắp xếp không làm giảm cơ hội tiếp cận giáo dục, không ảnh hưởng đến chất lượng dạy học và quyền, lợi ích hợp pháp của người học, nhà giáo và người lao động; thực hiện cơ cấu lại đội ngũ theo nguyên tắc "giảm biên chế quản lý, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy", góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các cơ sở giáo dục công lập.
Trên cơ sở Kế hoạch của Ủy ban Nhân dân tỉnh, Sở Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Công văn số 3155/SGD&ĐT-TCCB ngày 22/7/2026 để tạm thời hướng dẫn Ủy ban Nhân dân các xã, phường xây dựng phương án sắp xếp. Hướng dẫn của Sở chú trọng việc căn cứ quy mô học sinh, điều kiện địa lý, đặc điểm dân cư, cơ sở vật chất và khả năng tiếp cận giáo dục để lựa chọn mô hình trường học phù hợp với từng địa bàn.
Sở kỳ vọng việc sắp xếp lần này sẽ tạo chuyển biến theo hướng tinh gọn đầu mối nhưng nâng cao chất lượng, sử dụng hiệu quả hơn đội ngũ, cơ sở vật chất, đất đai và tài sản công; đồng thời đổi mới quản trị nhà trường, cơ cấu lại đội ngũ theo hướng giảm đầu mối quản lý, tăng nguồn lực trực tiếp cho hoạt động dạy học.
Phóng viên: Kế hoạch đặt mục tiêu giảm tối thiểu 30% đầu mối cơ sở giáo dục, trong đó những địa bàn có điều kiện thuận lợi có thể giảm khoảng 50%. Những địa bàn nào được dự kiến có thể giảm khoảng 50% đầu mối, sau khi sắp xếp, đội ngũ cán bộ quản lý sẽ được bố trí, điều động như thế nào, thưa ông?
Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Phùng Quốc Lập: Theo Kế hoạch của Ủy ban Nhân dân tỉnh, việc giảm đầu mối được thực hiện theo lộ trình, phù hợp với điều kiện thực tế từng địa bàn; nơi có điều kiện thuận lợi có thể giảm khoảng 50% đầu mối. Tiêu chí không chỉ căn cứ vào số lượng trường hiện có mà phải đánh giá tổng thể quy mô dân số, số lượng học sinh, phân bố dân cư, khoảng cách giữa các trường, điều kiện giao thông, cơ sở vật chất, đội ngũ và khả năng bảo đảm chất lượng giáo dục.
Theo tổng hợp phương án hiện nay của các xã, phường, tỷ lệ giảm đầu mối cơ sở giáo dục toàn tỉnh dự kiến khoảng 65%. Đây là kết quả tổng hợp phương án hiện nay của các địa phương, không phải mức mục tiêu "cứng" áp dụng đồng loạt cho toàn tỉnh.
Đối với đội ngũ cán bộ quản lý, quan điểm của tỉnh là bố trí, sử dụng nhân sự trên cơ sở vị trí việc làm, số lượng cấp phó, quy mô và yêu cầu quản trị của cơ sở giáo dục sau sắp xếp; bảo đảm đúng tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định.
Về nguyên tắc tổ chức, mỗi trường sau sắp xếp bố trí một hiệu trưởng; trường chính và mỗi phân hiệu được bố trí một phó hiệu trưởng; số cán bộ quản lý còn lại được xem xét bố trí làm phó hiệu trưởng, phụ trách phân hiệu hoặc bố trí vào các vị trí phù hợp khác trên cơ sở trình độ chuyên môn, năng lực, kinh nghiệm và yêu cầu nhiệm vụ.
Đối với hiệu trưởng, khi lựa chọn nhân sự cần xem xét phẩm chất, năng lực, uy tín, trình độ chuyên môn, năng lực quản trị, kết quả thực hiện nhiệm vụ và triển vọng phát triển của cán bộ. Đối với phó hiệu trưởng, có thể bố trí phụ trách phân hiệu hoặc xem xét điều động, bố trí tại đơn vị khác còn nhu cầu nếu đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện.
Đối với giáo viên, chủ trương là cơ bản giữ ổn định, bố trí theo vị trí việc làm, cơ cấu môn học và quy mô lớp học; trường hợp thừa, thiếu cục bộ sẽ thực hiện điều động, biệt phái, thuyên chuyển từ nơi thừa sang nơi thiếu, ưu tiên trong cùng địa bàn hoặc địa bàn lân cận, bảo đảm hạn chế tối đa xáo trộn hoạt động dạy học.
Phóng viên: Kế hoạch nêu, định hướng giải thể các điểm trường lẻ không bảo đảm điều kiện để tập trung phát triển các trường nội trú, bán trú. Những địa bàn nào dự kiến sẽ ưu tiên triển khai nội dung này? Việc đầu tư, cải tạo cơ sở vật chất tại các điểm trường chính để tiếp nhận học sinh sẽ được thực hiện theo lộ trình như thế nào, thưa ông?
Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Phùng Quốc Lập: Việc rà soát, tổ chức lại các điểm trường được thực hiện trước hết tại những địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và những nơi điểm trường lẻ có quy mô nhỏ, điều kiện cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu.
Kế hoạch của tỉnh yêu cầu phải căn cứ điều kiện địa lý, khoảng cách, giao thông, quy mô học sinh và khả năng tiếp cận giáo dục; đặc biệt phải hạn chế tối đa việc thay đổi địa điểm học tập của học sinh và không để việc sắp xếp tạo ra rào cản trong tiếp cận giáo dục.
Đối với các xã miền núi, đặc biệt khó khăn, tỉnh định hướng ưu tiên hình thành trường bán trú, tập trung đầu tư, cải tạo cơ sở vật chất tại trường chính để có đủ điều kiện tiếp nhận học sinh. Trường hợp cơ sở vật chất chưa thể hoàn thành ngay thì tiếp tục hoàn thiện theo lộ trình, bảo đảm điều kiện thực hiện trong năm học tiếp theo.
Cùng với đầu tư cơ sở vật chất, các địa phương phải tính toán đồng bộ các điều kiện về tổ chức dạy học, đi lại, ăn ở, chăm sóc và quản lý học sinh; bảo đảm học sinh được học tập trong điều kiện an toàn, thuận lợi và không bị ảnh hưởng đến quyền học tập.
Việc sắp xếp phải được thực hiện công khai, minh bạch, dân chủ, tạo sự đồng thuận
Phóng viên: Cùng với sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, việc tổ chức, hoạt động của các trường trung học nghề cũng là một vấn đề được quan tâm. Ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về nội dung này?
Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Phùng Quốc Lập: Theo Kế hoạch, tỉnh Phú Thọ dự kiến thành lập 12 trường trung học nghề trên cơ sở chuyển đổi mô hình từ các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên. Việc chuyển đổi không thực hiện theo hướng chỉ thay đổi tên gọi, mà phải gắn với việc bảo đảm các điều kiện cần thiết về quỹ đất, cơ sở vật chất, trang thiết bị và các điều kiện tổ chức đào tạo theo quy định.
Do đó, đối với từng đơn vị, tỉnh sẽ tiếp tục rà soát cụ thể về điều kiện thực tế, nhất là quỹ đất, cơ sở vật chất, thiết bị, đội ngũ và khả năng tổ chức đào tạo để quyết định lộ trình phù hợp. Việc chuyển đổi mô hình được thực hiện khi các trung tâm Giáo dục thường xuyên - Giáo dục nghề nghiệp đáp ứng đầy đủ quỹ đất, điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị theo yêu cầu của trường trung học nghề.
Việc sắp xếp các cơ sở giáo dục nghề nghiệp được thực hiện nhằm khắc phục tình trạng phân tán, trùng lặp đầu mối, nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng đào tạo; đồng thời gắn đào tạo nghề với nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp, khu công nghiệp, vùng kinh tế và thị trường lao động.
Theo Kế hoạch, tỉnh Phú Thọ thực hiện sắp xếp 10 cơ sở giáo dục nghề nghiệp là các trường cao đẳng, trung cấp, còn 5 cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Đối với từng cơ sở, phương án cụ thể sẽ được xác định trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, quy mô tuyển sinh, hiệu quả hoạt động, điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ và khả năng phát triển trong thời gian tới. Mục tiêu cuối cùng là hình thành hệ thống giáo dục nghề nghiệp tinh gọn hơn nhưng có quy mô hợp lý, chất lượng và hiệu quả hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu nhân lực của tỉnh.
Phóng viên: Quá trình sắp xếp, địa phương có giải pháp gì để đảm bảo quyền lợi của giáo viên, học sinh, thưa ông?
Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Phùng Quốc Lập: Quan điểm xuyên suốt của tỉnh là việc sắp xếp phải bảo đảm tính ổn định, không làm gián đoạn hoạt động dạy học, không làm giảm cơ hội tiếp cận giáo dục và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người học, nhà giáo, viên chức và người lao động.
Đối với học sinh, việc sắp xếp cơ bản không làm thay đổi nơi học tập hiện tại. Vì vậy, mục tiêu là sắp xếp đầu mối quản lý nhưng hạn chế tối đa xáo trộn đối với việc học tập của học sinh.
Đối với giáo viên, do tỉnh hiện vẫn còn nhu cầu giáo viên ở nhiều cấp học, môn học, việc sắp xếp dự kiến ít tác động đến đội ngũ giáo viên. Giáo viên cơ bản được tiếp tục bố trí tại đơn vị mới; trường hợp thừa, thiếu cục bộ sẽ được điều tiết, điều động, biệt phái hoặc thuyên chuyển phù hợp chuyên môn.
Đối với cán bộ quản lý và một số vị trí nhân viên như kế toán, văn thư, việc sắp xếp có thể tác động rõ hơn do yêu cầu tinh gọn đầu mối. Tỉnh sẽ ưu tiên bố trí, điều động đến những nơi còn nhu cầu; xem xét chuyển sang vị trí việc làm phù hợp nếu đủ điều kiện và thực hiện đầy đủ các chế độ, chính sách đối với trường hợp dôi dư theo quy định.
Phóng viên: Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành việc sắp xếp ra sao và đâu là những khó khăn mà địa phương dự báo sẽ gặp phải trong quá trình triển khai, giải pháp để khắc phục được tính toán cụ thể như thế nào, thưa ông?
Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Phùng Quốc Lập: Theo Kế hoạch số 277/KH-UBND, tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành việc sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục công lập, bảo đảm các cơ sở hoạt động ổn định trước khi bước vào năm học 2026-2027; việc tổng hợp và báo cáo kết quả sắp xếp trên địa bàn tỉnh hoàn thành trước ngày 30/8/2026.
Trong đó, giai đoạn từ ngày 9/8 đến ngày 20/8/2026 là thời gian tập trung hoàn thành Đề án, thực hiện sắp xếp các cơ sở giáo dục, bổ nhiệm cán bộ quản lý, bàn giao nhân sự, hồ sơ và tài chính; từ ngày 21/8 đến ngày 25/8/2026 tổng hợp kết quả sắp xếp của các địa phương; trước ngày 30/8/2026 Sở Giáo dục và Đào tạo tham mưu Ủy ban Nhân dân tỉnh báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Khó khăn lớn nhất hiện nay với địa phương là khối lượng công việc rất lớn trong thời gian ngắn, bởi sắp xếp mạng lưới trường học không chỉ là việc hợp nhất về tổ chức mà còn liên quan đồng thời đến nhân sự, tài chính, tài sản, đất đai, cơ sở vật chất, hồ sơ pháp lý, dữ liệu ngành và việc chuẩn bị các điều kiện cho năm học mới.
Bên cạnh đó, việc bố trí đội ngũ cán bộ quản lý sau sắp xếp cũng là vấn đề cần được thực hiện thận trọng, bảo đảm vừa tinh gọn đầu mối vừa lựa chọn được người có năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu quản trị của trường học có quy mô lớn hơn.
Để tháo gỡ những khó khăn này, tỉnh xác định một số giải pháp trọng tâm: tăng cường chỉ đạo, phân công rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị; rà soát kỹ số liệu và phương án sắp xếp; thực hiện đồng bộ việc sắp xếp tổ chức với bố trí nhân sự, tài chính, tài sản và cơ sở vật chất; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền những vấn đề vượt thẩm quyền. Ủy ban Nhân dân các xã, phường chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện phương án thuộc phạm vi quản lý; Sở Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, tổng hợp và tham mưu Ủy ban Nhân dân tỉnh xử lý các khó khăn, vướng mắc phát sinh.
Sở Giáo dục và Đào tạo cũng xác định việc sắp xếp phải được thực hiện công khai, minh bạch, dân chủ, tạo sự đồng thuận, đồng thời bảo đảm hoạt động dạy học không bị gián đoạn và các cơ sở giáo dục nhanh chóng ổn định để bước vào năm học 2026-2027.
Trân trọng cảm ơn ông!