Vừa qua, Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng đã có thống kê điểm thi tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông năm học 2026-2027.
Trường "tâm tư" về cách thống kê, xếp hạng điểm thi vào 10
Trong danh sách này, Sở Giáo dục và Đào tạo có liệt kê các thông tin về tổng số thí sinh dự thi, số học sinh tốt nghiệp, tỷ lệ học sinh dự thi, điểm thi trung bình các môn, xếp hạng, xếp hạng theo tổng điểm/số học sinh tốt nghiệp, số học sinh đỗ trường chuyên của tất cả các trường trung học cơ sở trên địa bàn.
Ngay sau khi thống kê được công bố, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam nhận được phản ánh của đại diện một số cơ sở giáo dục cho rằng, cách thống kê và xếp hạng như vậy chưa thực sự khách quan, bởi nhiều trường trung học cơ sở có học sinh được tuyển thẳng và có học sinh không dự thi. Nếu tính điểm dựa trên tổng số học sinh của trường mà không trừ đi những trường hợp này có thể khiến các trường thiệt thòi về xếp hạng.
Đại diện Sở khẳng định, việc tính tất cả tổng số học sinh để đảm bảo công bằng
Liên quan đến vấn đề này, trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Phạm Hồng Quân - Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hải Phòng khẳng định: Với những băn khoăn về bảng thống kê kết quả thi tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông vừa qua, Sở Giáo dục và Đào tạo khẳng định đây thuần túy là hoạt động thống kê dữ liệu chuyên môn định kỳ nhằm phục vụ công tác quản lý, hoàn toàn không phải là bảng xếp hạng hay căn cứ để bình xét thi đua giữa các nhà trường. Việc một số đơn vị cảm thấy áp lực phần lớn xuất phát từ tâm lý lo ngại sự đánh giá của dư luận xã hội và chính quyền địa phương.
Về phương pháp tính toán, Sở xác định nguyên tắc công bằng là phải lấy tổng điểm chia cho số học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở sau khi đã trừ đi các đối tượng thuộc diện tuyển thẳng (như học sinh khuyết tật, học sinh đạt giải...).
Tuy nhiên, do dữ liệu trên hệ thống phần mềm được trích xuất tự động từ thông tin do các trường nhập vào, một số nhà trường đã thao tác chưa chuẩn xác như không tích chọn đối tượng tuyển thẳng hoặc tích gộp cả học sinh tự do của các năm trước.
Nhận diện được bất cập này, Sở đã chỉ đạo các đơn vị khẩn trương rà soát, điều chỉnh chính xác danh sách học sinh thuộc diện tuyển thẳng để cập nhật lại số liệu thống kê khách quan nhất và sẽ có thông báo sau.
Quan trọng hơn, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hải Phòng nhấn mạnh, việc tính toán số liệu dựa trên mặt bằng tổng số học sinh tốt nghiệp là giải pháp chuyên môn đã được Sở thống nhất với các trường trung học cơ sở nhằm giải quyết triệt để tình trạng "bệnh thành tích".
Thực tế những năm trước cho thấy, một số nhà trường vì muốn có kết quả điểm thi trung bình cao đã tìm cách vận động những học sinh có sức học yếu không đăng ký dự thi. Điều này vừa tạo ra "thành tích ảo", vừa phản giáo dục.
Bởi lẽ, phân luồng đúng nghĩa là định hướng cho học sinh không thể theo con đường học văn hóa chuyển sang học trung cấp nghề; trong khi đa số học sinh bị vận động bỏ thi thực chất vẫn tiếp tục học văn hóa tại các trung tâm giáo dục thường xuyên hoặc trường trung học phổ thông tư thục thông qua hình thức xét học bạ.
Việc các em bỏ qua kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 dẫn đến tâm lý lơ đãng, hổng kiến thức và mất gốc khi lên cấp học trên.
Nhiều trường trung học phổ thông cũng phản ánh hầu hết các trường hợp này khi nhập học nhà trường phải dạy lại từ đầu, mất rất nhiều thời gian để bổ sung lại kiến thức cho các em.
"Nhiều trường lấy lý do học sinh không thi là phân luồng nhưng thực tế số học sinh không dự thi đó hầu hết sau này vẫn tiếp tục học văn hóa ở các cơ sở giáo dục tư thục hoặc trung tâm giáo dục thường xuyên chứ không phải đi học nghề. Cần hiểu đúng khái niệm phân luồng là học sinh học hết lớp 9, các em không có khả năng đi học về văn hóa thì đi học các trường trung cấp nghề, đó mới là phân luồng.
Không ít trường hợp phụ huynh đã bức xúc phản ánh rằng tại sao cô giáo chủ nhiệm, nhà trường lại động viên con em họ không thi? Một học sinh học lớp 9, học lực hơi yếu một chút, các em khi ấy chưa hiểu rõ cặn kẽ vấn đề, khi được động viên không thi để sau này vào trường tư thục, các em lại thấy đúng và từ bỏ việc học. Trong khi đó, các trường tư thục đều phản ánh là rất nhiều học sinh thuộc diện không thi xét học bạ vào gần như phải dạy lại toàn bộ từ đầu.
Ví dụ trường có tổng 200 học sinh nhưng chỉ tập trung ôn cho 150 học sinh có kết quả tốt đi thi, còn 50 em còn lại học lực yếu hơn lại động viên không thi. Như vậy khi thống kê điểm thi trung bình mới cao.
Do đó, cách thống kê của Sở tính tất cả tổng số học sinh mới đảm bảo công bằng, khắc phục tình trạng vận động học sinh yếu bỏ thi để nâng điểm thi trung bình của toàn trường", ông Quân cho hay.
Theo Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hải Phòng, việc thống kê kết quả tuyển sinh vào lớp 10 dựa trên tổng số học sinh tốt nghiệp buộc các nhà trường phải nâng cao trách nhiệm, đồng hành và ôn luyện cho toàn bộ học sinh thay vì vận động các em có lực học yếu bỏ thi.
Khi tất cả các trường cùng nỗ lực dạy và học thực chất, chất lượng giáo dục đại trà trên toàn địa bàn sẽ được nâng cao, đồng thời đảm bảo trọn vẹn quyền lợi học tập chính đáng của học sinh, không để thí sinh nào bị bỏ lại phía sau.