Bộ Giáo dục và Đào tạo đã hướng dẫn các địa phương tiếp tục sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, dự kiến giảm trên 11.000 trường so với trước thời điểm 1/7/2025. Cùng với việc giảm số lượng trường học, sau sắp xếp, dự kiến điều chuyển và sắp xếp lại trên 20.000 cán bộ quản lý, trong đó khoảng 11.000 người được bố trí làm giáo viên trực tiếp đứng lớp. [1]
Trong số khoảng 11.000 cán bộ quản lý dôi dư, nhiều người vẫn chủ động cập nhật, đổi mới phương pháp giảng dạy bên cạnh công tác quản lý. Tuy nhiên, việc trở lại đứng trên bục giảng thường xuyên hơn sau nhiều năm làm quản lý chắc chắn cũng sẽ là thử thách không nhỏ đối với các thầy cô.
Phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có cuộc trò chuyện với một số cán bộ quản lý sau sáp nhập trường học quay trở lại bục giảng.
Thuận lợi đi kèm với thách thức trong quá trình chuyển đổi vị trí công tác
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Phan Thị Thu Nguyệt – nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Sài Sơn A (xã Quốc Oai, Hà Nội), hiện là giáo viên tại Trường Tiểu học Quốc Oai 3 cho rằng, việc cán bộ quản lý quay lại làm giáo viên vừa là sự thay đổi lớn về vị trí công tác, vừa đòi hỏi sự thích nghi đối với việc trở lại giảng dạy thường xuyên của các thầy cô.
Thực tế, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng đều từng là giáo viên, được đào tạo bài bản qua môi trường sư phạm. Trong suốt thời gian giữ chức vụ quản lý, các thầy cô vẫn tham gia giảng dạy một số tiết theo quy định, đồng thời thường xuyên dự giờ, sinh hoạt chuyên môn để theo sát hoạt động dạy học của nhà trường. Song, tần suất trực tiếp đứng lớp không thường xuyên như giáo viên đòi hỏi sự nỗ lực nhiều hơn trong công tác giảng dạy. Khi quay lại bục giảng thường xuyên hơn sau nhiều năm gắn bó, đội ngũ cán bộ quản lý cần một quá trình tái thích ứng.
Theo cô Nguyệt, vốn kiến thức và phương pháp sư phạm truyền thống không phải là điều đáng lo ngại bởi trải nghiệm và bản lĩnh nghề nghiệp đã được tích lũy qua nhiều năm. Tuy nhiên, khó khăn nằm ở chỗ cán bộ quản lý trở lại làm giáo viên cần trau dồi lại sự nhuần nhuyễn trong kỹ năng đứng lớp, nghiên cứu lại chương trình giảng dạy một cách toàn diện và sâu sắc hơn để có thể tự tin đáp ứng trọn vẹn yêu cầu đổi mới giáo dục trong bối cảnh hiện nay. Đó là một chặng đường đòi hỏi sự kiên nhẫn và quyết tâm lớn từ những người từng giữ vị trí lãnh đạo nhà trường.
“Bản thân tôi đã gắn bó với nghề giáo 35 năm, trong đó 21 năm làm công tác quản lý. Khi quay trở lại với nhiệm vụ giảng dạy, tôi cảm nhận rằng trước mắt sẽ phải đối mặt với một vài khó khăn thực tế.
Khó khăn đầu tiên đến từ việc tiếp cận và triển khai phương pháp giảng dạy hiện đại. Mặc dù trong vai trò cán bộ quản lý, tôi đã từng nghiên cứu, cập nhật, chỉ đạo và định hướng cho các tổ chuyên môn thực hiện, nhưng giữa việc chỉ đạo và việc trực tiếp đứng lớp là hai khoảng cách hoàn toàn khác biệt.
Để giảng dạy hiệu quả, giáo viên không thể chỉ nắm tinh thần chung mà phải đi sâu nghiên cứu kỹ lưỡng từng bài học, từng môn học, từ đó xây dựng phương pháp truyền đạt sao cho đáp ứng chính xác các yêu cầu của chương trình đổi mới hiện nay.
Bên cạnh chuyên môn bài giảng, rào cản về công nghệ và chuyển đổi số cũng là thách thức lớn đối với đội ngũ cán bộ quản lý lớn tuổi. Trong kỷ nguyên số, việc ứng dụng linh hoạt các công cụ số và trí tuệ nhân tạo (AI) vào soạn giáo án cũng như tương tác trên lớp là điều quan trọng. Trong khi đó, cán bộ quản lý giáo dục đã có tuổi sẽ gặp không ít hạn chế để bắt kịp tốc độ cập nhật này. Đây là điều đòi hỏi họ phải nỗ lực gấp nhiều lần để không bị tụt hậu so với đồng nghiệp và học sinh”, cô Nguyệt bày tỏ.
Cùng chia sẻ về vấn đề này, cô Hoàng Thị Thu Huyền - nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Quan Hoa (phường Cầu Giấy, Hà Nội), hiện là giáo viên Trường Tiểu học Cầu Giấy B cho hay, việc quay trở lại đứng lớp mang đến những trải nghiệm và thách thức khác nhau tùy thuộc vào thời gian đảm nhiệm công tác quản lý của mỗi người. Nhìn chung, rào cản lớn nhất không nằm ở tinh thần trách nhiệm hay lòng yêu nghề, mà xuất phát từ sự thay đổi trong bản chất công việc và việc thích nghi nhanh chóng với công nghệ giáo dục hiện đại.
Công việc của người làm quản lý có tính chất khác so với việc trực tiếp giảng dạy của một giáo viên đứng lớp. Dù xuất thân từ ngành sư phạm, nhưng khi không giảng dạy với tần suất như giáo viên, thầy cô sẽ cần chuẩn bị tốt về tâm lý, kiến thức để bắt kịp nhịp độ giảng dạy thường xuyên hơn.
Thực tế, trong thời gian giữ chức vụ quản lý, các thầy cô vẫn trực tiếp giảng dạy theo định mức 4 tiết mỗi tuần, đồng thời đảm nhận nhiệm vụ chỉ đạo chuyên môn nên việc nắm bắt chương trình, sách giáo khoa hay phương pháp giảng dạy mới không phải là điều quá xa lạ. Với những cán bộ mới chuyển sang làm quản lý trong thời gian ngắn, việc quay lại bục giảng diễn ra khá tự nhiên và thuận lợi. Tuy nhiên, đối với những cán bộ quản lý đã công tác nhiều năm, rào cản tâm lý cùng sự bối rối về kỹ năng là điều khó tránh khỏi.
Thách thức đối với đội ngũ cán bộ quản lý lớn tuổi là việc đáp ứng các yêu cầu giảng dạy, ứng dụng các công nghệ, phần mềm dạy học mới. Hơn nữa, việc chuyển từ công tác điều hành, quản trị sang việc trực tiếp giảng dạy từng tiết học, quản lý học sinh liên tục mỗi ngày cũng đòi hỏi sự bền bỉ và khả năng làm quen nhanh chóng của thầy cô.
Dù vậy, ở góc độ tích cực, việc làm giáo viên hay cán bộ quản lý đều hướng tới mục tiêu cống hiến cho sự nghiệp giáo dục. Khi bước qua được những rào cản ban đầu về tâm lý, nhịp độ làm việc, đội ngũ nguyên cán bộ quản lý trở lại làm giáo viên sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng giảng dạy và góp phần giải bài toán thiếu giáo viên tại một số địa phương.
Làm gì để việc trở lại giảng dạy của đội ngũ cán bộ quản lý diễn ra hiệu quả?
Theo cô Hoàng Thị Thu Huyền, để quá trình trở lại giảng dạy thường xuyên của cán bộ quản lý giáo dục diễn ra thuận lợi và hiệu quả, công tác chuẩn bị chuyên môn cần được thiết kế linh hoạt, bám sát từng nhóm đối tượng.
Thực tế cho thấy, đối với những cán bộ quản lý vẫn thường xuyên tham gia giảng dạy, dự giờ và sinh hoạt chuyên môn, việc quay trở lại không gặp quá nhiều bỡ ngỡ; họ chủ yếu chỉ cần cập nhật những điểm mới về chương trình và phương pháp giảng dạy. Tuy nhiên, với những người đã rời bục giảng trong nhiều năm, sự hỗ trợ và bồi dưỡng về tư tưởng, tâm lý là cần thiết. Hơn nữa, việc trang bị đồng bộ các kiến thức chuyên môn cùng kỹ năng sư phạm hiện đại sẽ giúp nguyên cán bộ quản lý nhanh chóng tự tin làm chủ giáo án và tiếp tục cống hiến trọn vẹn trên bục giảng.
Trong khi đó, theo cô Phan Thị Thu Nguyệt, khi đội ngũ cán bộ quản lý trở lại làm giáo viên, nên có sự hỗ trợ từ chuyên môn cho đến việc bố trí chính sách phù hợp. Mặc dù đội ngũ quản lý vốn có nền tảng chuyên môn vững vàng, thường xuyên dự giờ, sinh hoạt chuyên môn mỗi tuần, nhưng việc đứng lớp cố định theo khối lớp đòi hỏi sự nghiên cứu chuyên sâu hơn rất nhiều. Việc chuyển giao này vì vậy cần một lộ trình thích ứng thay vì những áp lực đột ngột.
Việc bố trí công việc cần phù hợp với năng lực, chuyên môn của từng người. Điều quan trọng nhất là giúp đội ngũ cán bộ quản lý hiểu rằng, đây không phải một bước lùi trong nghề nghiệp.
Trước hết, ngành giáo dục và nhà trường cần tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu về chuyên môn. Việc bồi dưỡng nên bao gồm cả lý thuyết và thực hành, chẳng hạn như soạn giáo án, xây dựng bài giảng theo chương trình mới, ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại.
Bên cạnh đó, việc điều chỉnh định mức tiết dạy là một giải pháp có thể cân nhắc. Do đã rời bục giảng chính thức nhiều năm và cần nhiều thời gian nghiên cứu sâu chương trình trong năm đầu tiên nên không nhất thiết bắt buộc cán bộ quản lý vừa trở lại phải nhận ngay đủ định mức tiết dạy như một giáo viên lâu năm.
Khi được tạo điều kiện tốt nhất về cả tinh thần lẫn chuyên môn, đội ngũ nguyên cán bộ quản lý hoàn toàn có thể nhanh chóng bắt kịp nhịp độ, phát huy vốn kinh nghiệm sẵn có và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đứng lớp thường xuyên.
Song song với công tác tái sắp xếp đội ngũ, các cấp quản lý có thể nghiên cứu chính sách đãi ngộ phù hợp dành cho đội ngũ cán bộ quản lý còn ít năm công tác nhưng có nguyện vọng về hưu trước tuổi. Từ đó, ghi nhận sự đóng góp của đội ngũ này, đồng thời đảm bảo việc sắp xếp ổn định và nâng cao chất lượng nhân sự.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://giaoduc.net.vn/du-kien-dieu-chuyen-va-sap-xep-lai-tren-20000-can-bo-quan-ly-giao-duc-post261625.gd