Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những động lực quan trọng cho phát triển đất nước, đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao đang trở thành yêu cầu cấp thiết.
Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) định hướng đào tạo sau đại học theo hướng quốc tế hóa, gắn đào tạo với nghiên cứu và tập trung vào các lĩnh vực khoa học, công nghệ chiến lược.
Để hiểu rõ hơn về những định hướng đào tạo sau đại học, lợi thế của mô hình hợp tác quốc tế cũng như chính sách học bổng nhằm thu hút nhân lực chất lượng cao của USTH, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có cuộc trao đổi với Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hải Đăng - Phó Hiệu trưởng nhà trường.
Đào tạo sau đại học gắn với nhu cầu nhân lực khoa học, công nghệ của đất nước
Phóng viên: Đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao được xem là một trong những giải pháp quan trọng để hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết số 57-NQ/TW, USTH đã phát triển chiến lược đào tạo sau đại học theo hướng nào? Đâu là những điểm mới nổi bật của chương trình đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ tại USTH, đặc biệt với việc triển khai Chương trình Thạc sĩ Tài năng và mở mới chương trình Quản lý công nghệ và đổi mới sáng tạo?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hải Đăng: Nghị quyết số 57-NQ/TW đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực cốt lõi của tăng trưởng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Để hiện thực hóa mục tiêu này, bên cạnh việc đầu tư cho hạ tầng và công nghệ, yếu tố quyết định là xây dựng được đội ngũ nhà khoa học, chuyên gia và nhân lực trình độ cao, có khả năng làm chủ, phát triển công nghệ và chuyển hóa các kết quả nghiên cứu thành ứng dụng thực tiễn, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Trong bối cảnh đó, USTH xác định đào tạo sau đại học là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm cung cấp nguồn nhân lực khoa học và công nghệ chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới. Các chương trình thạc sĩ và tiến sĩ của nhà trường được xây dựng theo ba định hướng chiến lược.
Thứ nhất, quốc tế hóa đào tạo trên nền tảng hợp tác Việt Nam - Pháp. USTH hiện triển khai 8 chương trình thạc sĩ, gồm 5 chương trình liên kết cấp song bằng với các trường đại học Pháp và 3 chương trình chuẩn quốc tế cấp bằng USTH. Các chương trình được giảng dạy bằng tiếng Anh, đồng xây dựng với các trường đại học và viện nghiên cứu Pháp thuộc Liên minh USTH Consortium.
Nhờ đó, học viên được học tập trong môi trường đào tạo quốc tế, tiếp cận trực tiếp với đội ngũ giảng viên, nhà khoa học giàu kinh nghiệm đến từ Việt Nam và Pháp, đồng thời có cơ hội tham gia trao đổi học thuật, thực tập và nghiên cứu ở nước ngoài ngay trong quá trình học.
Ở bậc tiến sĩ, USTH phát huy mô hình đồng hướng dẫn, đồng cấp bằng. Nghiên cứu sinh thực hiện nghiên cứu tại USTH và trường đối tác Pháp, dưới sự hướng dẫn của các nhà khoa học hai nước; được cấp đồng thời bằng tiến sĩ của USTH và trường đối tác sau khi tốt nghiệp. Không chỉ tạo điều kiện tiếp cận các hướng nghiên cứu tiên tiến và các đề tài mang tính quốc tế, mô hình này còn giúp nghiên cứu sinh mở rộng mạng lưới hợp tác học thuật, phát triển năng lực nghiên cứu liên ngành và nâng cao khả năng hội nhập trong môi trường khoa học toàn cầu.
Thứ hai, gắn đào tạo với nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Học viên, nghiên cứu sinh được tham gia các nhóm nghiên cứu, dự án khoa học và chương trình hợp tác với trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp. Qua đó, người học không chỉ được trang bị kiến thức chuyên môn mà còn phát triển tư duy nghiên cứu, năng lực đổi mới sáng tạo và giải quyết các vấn đề thực tiễn. Đồng thời các học viên, nghiên cứu sinh còn đóng góp trực tiếp vào các công bố quốc tế thông qua các kết quả nghiên cứu của mình.
Thứ ba, tập trung vào các lĩnh vực khoa học, công nghệ chiến lược, như công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, khoa học dữ liệu, vật liệu tiên tiến, năng lượng, môi trường và công nghệ vũ trụ.
Cơ hội thực tập, nghiên cứu tại nhiều quốc gia có nền khoa học phát triển
Phóng viên: Theo thông tin USTH công khai, hơn 50% học viên thạc sĩ của nhà trường có cơ hội thực tập, nghiên cứu ở nước ngoài, đồng thời khoảng 50 - 70% giảng viên tham gia giảng dạy là chuyên gia quốc tế. Những lợi thế này đã góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và năng lực hội nhập của học viên như thế nào? Đây có phải là một trong những yếu tố tạo nên sức hút của các chương trình sau đại học tại USTH?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hải Đăng: Nhiều chương trình thạc sĩ của USTH được xây dựng trên nền tảng hợp tác với các trường đại học và viện nghiên cứu Pháp.
Hiện USTH triển khai 05 chương trình thạc sĩ liên kết đồng cấp bằng với các đối tác Pháp và 03 chương trình thạc sĩ chuẩn quốc tế cấp bằng USTH. Đối với các chương trình liên kết, học viên được ghi danh đồng thời tại USTH và trường đại học đối tác, sau khi tốt nghiệp được cấp một bằng của USTH và 1 bằng của trường đối tác Pháp.
Các chương trình có sự tham gia của nhiều trường đại học uy tín lĩnh vực khoa học công nghệ của Pháp trong xây dựng, phát triển chương trình và cấp song bằng. Đồng thời, bao phủ nhiều lĩnh vực khoa học và công nghệ trọng điểm như Khoa học Vũ trụ (Viễn thám, Vật lý thiên văn và Công nghệ vệ tinh), Khoa học Môi trường Ứng dụng, Công nghệ sinh học (Thực vật, Y sinh và Dược học), Công nghệ Thông tin – Truyền thông, Khoa học Vật liệu tiên tiến và Công nghệ Nano.
Đặc biệt, các chương trình thạc sĩ cấp đồng cấp bằng của USTH có sự tham gia giảng dạy của giảng viên là các nhà khoa học, chuyên gia đến từ các trường đại học và viện nghiên cứu của Pháp thuộc Liên minh USTH Consortium.
Bên cạnh đó, hơn 50% học viên thạc sĩ có cơ hội thực tập, nghiên cứu tại Pháp, Đức, Canada, Nhật Bản và nhiều quốc gia có nền khoa học, công nghệ phát triển, trong đó, 100% học viên thực tập tại Pháp được hưởng lương.
Qua thực tập, học viên được làm việc trong các phòng thí nghiệm hiện đại, nhóm nghiên cứu quốc tế, nâng cao chuyên môn, kỹ năng làm việc trong môi trường đa văn hóa và mở rộng mạng lưới hợp tác. Đây cũng là bước đệm để nâng cao năng lực cạnh tranh, mở ra cơ hội học tập, nghiên cứu và làm việc trong và ngoài nước.
Phóng viên: Bên cạnh chất lượng đào tạo, một trong những vấn đề được nhiều học viên quan tâm là chính sách hỗ trợ tài chính khi theo học sau đại học. Xin Phó Giáo sư cho biết USTH đang triển khai chính sách học bổng như thế nào đối với học viên cao học và nghiên cứu sinh? Những chính sách này có ý nghĩa ra sao trong việc thu hút nhân lực chất lượng cao theo đuổi con đường nghiên cứu khoa học?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hải Đăng: USTH triển khai nhiều chính sách học bổng nhằm thu hút học viên, nghiên cứu sinh tài năng và tạo điều kiện để người học yên tâm nghiên cứu.
Đối với học viên thạc sĩ, học bổng khuyến khích học tập có thể lên tới 100% học phí, cùng các hỗ trợ kinh phí thực tập. Học viên một số ngành như Khoa học Vật liệu tiên tiến và Công nghệ Nano có cơ hội nhận học bổng 5,5 triệu đồng/tháng; các ngành Toán Ứng dụng; Vũ trụ: Viễn thám - Vật lý thiên văn - Công nghệ vệ tinh có cơ hội nhận 6,3 triệu đồng/tháng theo Nghị định số 179. Riêng học viên hai chương trình tài năng gồm Công nghệ Sinh học: Thực vật - Y sinh - Dược học; Công nghệ Thông tin - Truyền thông có thể nhận 7,4 triệu đồng/tháng.
Đối với nghiên cứu sinh, nhà trường có các học bổng lên tới 100% học phí, học bổng đồng hành 5,5 triệu đồng/tháng và cơ chế trả lương khi tham gia hoạt động đào tạo, nghiên cứu, chuyên môn tại trường.
Nghiên cứu sinh thuộc các ngành Công nghệ Sinh học nông, y, dược, Năng lượng, Công nghệ thông tin và Truyền thông có cơ hội nhận học bổng trị giá 7,4 triệu đồng/tháng; nghiên cứu sinh thuộc các ngành Khoa học Vũ trụ và Ứng dụng, Hóa học có cơ hội nhận học bổng 8,4 triệu đồng/tháng theo Nghị định số 179.
Đối với các chương trình tiến sĩ đồng hướng dẫn, nghiên cứu sinh còn có cơ hội tiếp cận các nguồn học bổng và hỗ trợ tài chính từ các trường đại học đối tác trong thời gian nghiên cứu tại Pháp.
Các chính sách này không chỉ góp phần thu hút người học tài năng mà còn thể hiện cam kết của USTH trong việc hình thành đội ngũ nhà khoa học, chuyên gia và nhân lực nghiên cứu chất lượng cao cho Việt Nam.
Hướng tới hình thành thế hệ nhà khoa học, chuyên gia và nhà quản lý công nghệ
Phóng viên: Nhà trường kỳ vọng các chương trình đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ theo chuẩn quốc tế của USTH sẽ đóng góp như thế nào vào việc hình thành đội ngũ nhà khoa học, chuyên gia và nhân lực chất lượng cao, góp phần phát triển khoa học công nghệ của đất nước trong giai đoạn tới?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hải Đăng: USTH hiện triển khai 8 chương trình thạc sĩ và 7 chương trình tiến sĩ, tập trung vào các lĩnh vực mũi nhọn, bám sát định hướng phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Các chương trình Toán Ứng dụng, Công nghệ Thông tin - Truyền thông góp phần đào tạo nhân lực cho khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số. Công nghệ Sinh học: Thực vật – Y sinh – Dược học hướng tới đáp ứng nhu cầu về y sinh, dược học và nông nghiệp công nghệ cao.
Trong khi đó, các chương trình Khoa học Vật liệu tiên tiến và Công nghệ Nano, Năng lượng, Khoa học Môi trường Ứng dụng đào tạo đội ngũ chuyên gia đáp ứng yêu cầu phát triển vật liệu mới, công nghệ bán dẫn, chuyển dịch năng lượng, tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, bảo vệ môi trường và khai thác bền vững tài nguyên thiên nhiên. Các chương trình Khoa học Vũ trụ và Công nghệ vệ tinh phục vụ phát triển công nghệ không gian, viễn thám, quản lý tài nguyên và phòng, chống thiên tai.
Đối với chương trình Đảm bảo chất lượng và An toàn thực phẩm, nhà trường hướng tới đào tạo nguồn nhân lực có năng lực kiểm soát chất lượng, đánh giá rủi ro và quản lý an toàn thực phẩm theo các tiêu chuẩn quốc tế, đáp ứng yêu cầu bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nâng cao năng lực quản lý chuỗi cung ứng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp thực phẩm.
Đặc biệt, chương trình Quản lý Công nghệ và Đổi mới sáng tạo được xây dựng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia, đào tạo đội ngũ có năng lực quản trị công nghệ, quản lý hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), thúc đẩy chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tăng cường kết nối giữa trường đại học, viện nghiên cứu với doanh nghiệp. Đây là một mắt xích quan trọng để đưa các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, góp phần nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và tạo ra các động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.
Chúng tôi kỳ vọng các chương trình thạc sĩ và tiến sĩ của USTH sẽ góp phần hình thành một thế hệ nhà khoa học, chuyên gia và nhà quản lý công nghệ có chuyên môn vững vàng, tư duy liên ngành, năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khả năng hội nhập quốc tế. Đây sẽ là lực lượng đóng góp cho các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ cao và cơ quan quản lý nhà nước, góp phần đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực quan trọng cho phát triển đất nước.
