Theo Chương trình “Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050”, Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 kỹ sư phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, trong đó có 15.000 kỹ sư thiết kế vi mạch và 35.000 kỹ sư làm việc trong các công đoạn sản xuất, đóng gói.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Nhà nước đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ, từ đầu tư hạ tầng phòng thí nghiệm, trang thiết bị, phát triển đội ngũ giảng viên, thu hút chuyên gia đến hỗ trợ học bổng, chi phí đào tạo cho giảng viên và người học.
Sau gần 2 năm kể từ khi chương trình được ban hành, đến nay nhiều trường đại học, cao đẳng đã mở ngành/chuyên ngành liên quan đến vi mạch bán dẫn, đồng thời liên tục tăng chỉ tiêu tuyển sinh và đầu tư cho đào tạo lĩnh vực này qua từng năm.
Trong đó, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp được kỳ vọng đóng vai trò quan trọng trong đào tạo đội ngũ nhân lực có kỹ năng thực hành, đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của doanh nghiệp. Việc triển khai đào tạo tại các cơ sở này cũng là một trong những nội dung đáng nhận được quan tâm lớn trong quá trình thực hiện mục tiêu phát triển nhân lực bán dẫn.
Còn gặp khó khi tuyển sinh ngành Vi mạch bán dẫn
Tại Trường Cao đẳng Ngoại ngữ và Công nghệ Hà Nội (FTC), nhà trường bắt đầu thông báo tuyển sinh ngành Vi mạch bán dẫn hệ cao đẳng chính quy từ tháng 8/2025, thuộc nhóm ngành Công nghệ - Kỹ thuật.
Năm 2026, nhà trường tuyển sinh theo 2 phương thức gồm: Xét tuyển theo điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026; Xét tuyển theo kết quả học tập ở bậc trung học phổ thông (điểm học bạ cả năm lớp 12). Thời gian đào tạo từ 2-2,5 năm.
Theo thông tin về chương trình đào tạo Vi mạch bán dẫn trình độ cao đẳng của trường, khối lượng kiến thức toàn khóa học là 2.750 giờ/100 tín chỉ; khối lượng học tập các môn học, mô đun chuyên môn là 2.315 giờ/81 tín chỉ; 943 giờ học lý thuyết và 1.807 giờ thực hành, thực tập, thí nghiệm.
Nhà trường chia sẻ, mục tiêu chung nhằm đào tạo nhân lực trực tiếp cho sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, có năng lực hành nghề tương ứng với trình độ đào tạo; có đạo đức, sức khỏe; có trách nhiệm nghề nghiệp; có khả năng sáng tạo, thích ứng với môi trường làm việc trong bối cảnh hội nhập quốc tế; bảo đảm nâng cao năng suất, chất lượng lao động; tạo điều kiện cho người học sau khi hoàn thành khóa học có khả năng tìm việc làm, tự tạo việc làm hoặc học lên trình độ cao hơn.
Người học ngành Vi mạch bán dẫn trình độ cao đẳng sau khi tốt nghiệp có nhiều cơ hội nghề nghiệp trong các doanh nghiệp sản xuất, thiết kế và phát triển vi mạch, các công ty công nghệ cao, trung tâm nghiên cứu và phát triển, cũng như các cơ sở giáo dục và đào tạo kỹ thuật. Ngoài ra, để thực hiện tốt các nhiệm vụ, cần phải đảm bảo các điều kiện làm việc thiết yếu như: các loại thiết bị, dụng cụ phù hợp với tiêu chuẩn của từng công việc.
Chia sẻ về tình hình triển khai đào tạo nhân lực vi mạch bán dẫn, Trường Cao đẳng Ngoại ngữ và Công nghệ Hà Nội cho biết: “Thực hiện định hướng phát triển nguồn nhân lực phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn, Trường Cao đẳng Ngoại ngữ và Công nghệ Hà Nội đã chủ động nghiên cứu, chuẩn bị các điều kiện để triển khai đào tạo nhân lực trong lĩnh vực Vi mạch bán dẫn.
Năm 2025, nhà trường bắt đầu triển khai thông tin tuyển sinh đối với lĩnh vực đào tạo này. Tuy nhiên, do thời điểm triển khai tuyển sinh muộn nên chưa có thí sinh đăng ký dự tuyển. Bước sang năm 2026, nhà trường tiếp tục triển khai tuyển sinh, đồng thời tăng cường công tác truyền thông, tư vấn và giới thiệu ngành đào tạo đến người học. Tuy nhiên, tính đến ngày 17/8/2026, số lượng thí sinh đăng ký dự tuyển vẫn còn hạn chế, chưa đạt quy mô cần thiết để tổ chức lớp đào tạo.
Từ thực tế này, nhà trường nhận thấy việc phát triển đào tạo nhân lực vi mạch bán dẫn không chỉ phụ thuộc vào năng lực đào tạo của cơ sở giáo dục mà còn phụ thuộc rất lớn vào nhận thức xã hội, xu hướng lựa chọn ngành nghề của người học, thông tin về cơ hội việc làm và sự tham gia đồng bộ của Nhà nước, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo.
Nhà trường xác định quy mô đào tạo phải được xây dựng trên cơ sở nhu cầu thực tế của thị trường lao động, năng lực đào tạo của nhà trường và khả năng tiếp nhận của doanh nghiệp, thay vì đặt mục tiêu số lượng đơn thuần. Khi đủ điều kiện tổ chức đào tạo, nhà trường sẽ từng bước mở rộng quy mô phù hợp với nhu cầu nhân lực và năng lực bảo đảm chất lượng của trường.
Trong thời gian tới, nhà trường tiếp tục tăng cường truyền thông, tư vấn hướng nghiệp, giới thiệu rõ hơn về nội dung đào tạo, vị trí việc làm và cơ hội phát triển nghề nghiệp trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn; đồng thời tăng cường kết nối với doanh nghiệp để nâng cao tính thực tiễn và sức hấp dẫn của chương trình đào tạo”.
Đào tạo bán dẫn không thể chỉ dựa vào nguồn lực của nhà trường
Bên cạnh bài toán tuyển sinh và nhu cầu của thị trường lao động, việc triển khai đào tạo nhân lực vi mạch bán dẫn còn đặt ra yêu cầu cao về nguồn lực đầu tư của các cơ sở giáo dục. Đây là lĩnh vực đào tạo có tính đặc thù, đòi hỏi hệ thống cơ sở vật chất, phòng thực hành, thí nghiệm, thiết bị và công nghệ đào tạo phù hợp; đồng thời cần đội ngũ giảng viên có chuyên môn đáp ứng yêu cầu của chương trình.
Trong bối cảnh chi phí đầu tư cho các điều kiện phục vụ đào tạo tương đối lớn, việc cân đối nguồn lực và xây dựng lộ trình đầu tư phù hợp cũng là vấn đề mà cơ sở giáo dục phải tính toán. Đặc biệt, khi quy mô tuyển sinh chưa cao, bài toán đầu tư cho đào tạo càng cần được đặt trong mối tương quan giữa năng lực tài chính, nhu cầu nhân lực thực tế và khả năng phối hợp, hỗ trợ từ doanh nghiệp.
“Đến thời điểm hiện tại, nhà trường chưa được Nhà nước hỗ trợ đầu tư trực tiếp đối với các hạng mục phục vụ đào tạo ngành Vi mạch bán dẫn. Để chuẩn bị cho việc đào tạo, Trường Cao đẳng Ngoại ngữ và Công nghệ Hà Nội đã chủ động sử dụng nguồn lực của mình để đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng, trang thiết bị và chuẩn bị đội ngũ nhà giáo, nhân sự quản lý và phục vụ đào tạo.
Bên cạnh nguồn lực nội tại, nhà trường cũng chú trọng huy động sự tham gia, đồng hành của doanh nghiệp trong quá trình chuẩn bị và tổ chức đào tạo, từ việc tham gia góp ý, xây dựng chương trình, phối hợp đào tạo đến định hướng sử dụng sản phẩm đào tạo. Nhà trường xác định sự tham gia của doanh nghiệp là một yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm chương trình đào tạo gắn với yêu cầu thực tế của sản xuất và thị trường lao động.
Quan điểm của nhà trường là chỉ tổ chức đào tạo khi bảo đảm được các điều kiện cần thiết về chương trình, đội ngũ, cơ sở vật chất, thiết bị và sự gắn kết với doanh nghiệp, qua đó bảo đảm chất lượng và quyền lợi của người học.
Ngoài ra, do nhà trường chưa tuyển được người học và chưa tổ chức đào tạo thực tế đối với lĩnh vực vi mạch bán dẫn nên hiện nay chưa có các chỉ số đầu ra như số lượng sản phẩm nghiên cứu, số lượng thực tập tại doanh nghiệp, số lượng người học tốt nghiệp để đánh giá hiệu quả đào tạo. Nhà trường đang tiếp tục liên hệ, tăng cường phối hợp với doanh nghiệp trong ngành vi mạch bán dẫn để xác định rõ hơn yêu cầu về vị trí việc làm, kỹ năng nghề nghiệp và năng lực người học cần đáp ứng.
Trường Cao đẳng Ngoại ngữ và Công nghệ Hà Nội cũng nhận thức rằng trong bối cảnh ngày càng có nhiều cơ sở tham gia đào tạo lĩnh vực vi mạch bán dẫn, vấn đề không chỉ là tăng số lượng cơ sở đào tạo mà quan trọng hơn là đảm bảo chất lượng, tính phù hợp của chương trình và khả năng đáp ứng thực tế của người học sau đào tạo.
Đối với FTC, định hướng đào tạo nhân lực bán dẫn được đặt trong nguyên tắc đào tạo gắn với nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp, từng bước hình thành mối liên kết giữa Nhà trường - doanh nghiệp - người học để nâng cao khả năng tiếp cận việc làm sau tốt nghiệp”, Trường Cao đẳng Ngoại ngữ và Công nghệ Hà Nội cho hay.
Từ thực tiễn triển khai tuyển sinh, Trường Cao đẳng Ngoại ngữ và Công nghệ Hà Nội nhận thấy việc thực hiện mục tiêu phát triển nguồn nhân lực cho ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn sẽ gặp nhiều khó khăn nếu các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đặc biệt là các cơ sở phải tự tổ chức tuyển sinh và tự đầu tư toàn bộ nguồn lực đào tạo.
Một trong những khó khăn lớn hiện nay là tâm lý lựa chọn ngành nghề của người học và nhận thức của xã hội đối với các ngành nghề mới, trong khi ngành Vi mạch bán dẫn đòi hỏi thời gian đào tạo, đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị và đội ngũ tương đối lớn. Vì vậy, nhà trường hy vọng Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ quan quản lý nhà nước có các chính sách phù hợp để hỗ trợ, khuyến khích các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tham gia tuyển sinh, đào tạo nhân lực ngành Vi mạch bán dẫn. Đặc biệt là hỗ trợ về truyền thông, hướng nghiệp, kết nối doanh nghiệp, cơ sở vật chất, thiết bị và phát triển đội ngũ.
Việc có cơ chế hỗ trợ phù hợp sẽ góp phần tạo niềm tin cho người học, nâng cao sức hút của ngành đào tạo, đồng thời huy động được nhiều hơn nguồn lực xã hội tham gia thực hiện mục tiêu phát triển nguồn nhân lực cho ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050.