Trong dự thảo Chiến lược phát triển giáo dục đại học đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng, cả nước dự kiến hình thành 3 - 5 đại học tinh hoa nhằm thực hiện các chiến lược ở cấp quốc gia. Theo định hướng này, nhóm đại học tinh hoa được yêu cầu sở hữu năng lực nghiên cứu đỉnh cao, đủ sức cạnh tranh quốc tế và giữ vai trò dẫn dắt; đồng thời đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo ra các sản phẩm khoa học - công nghệ và đóng góp thiết thực cho nền kinh tế.
Đến nay, đã có 3 cơ sở giáo dục đại học đăng ký tham gia phát triển theo mô hình đại học tinh hoa. Trong đó, Trường Đại học VinUni là trường đại học tư thục đầu tiên tại Việt Nam đăng ký phát triển theo mô hình này.
Để hiểu rõ hơn về lộ trình triển khai mô hình đại học tinh hoa, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Lê Mai Lan – Chủ tịch Hội đồng trường, Trường Đại học VinUni.
Phóng viên: Thưa Tiến sĩ Lê Mai Lan, hiện lộ trình thực hiện mô hình đại học tinh hoa của nhà trường đang được triển khai ra sao? Đâu là thế mạnh của nhà trường để trở thành một trong những đại học tinh hoa của Việt Nam?
Tiến sĩ Lê Mai Lan: “Muốn trở thành một “đại học tinh hoa”, cần có cả hai yếu tố “tinh” và “hoa”. Và Trường Đại học VinUni cũng đang phát triển theo cả hai yếu tố này.
Trong đó, “tinh” là sự tuyển chọn những gì tinh túy nhất, có giá trị nhất về nhân tài, tri thức và nguồn lực. Nhà trường tập trung vào những lĩnh vực mà VinUni có khả năng đạt tới đẳng cấp cao trên trường quốc tế.
Còn “hoa” là những kết quả rực rỡ, có khả năng tạo tác động và tạo ra tiến bộ cho xã hội và cộng đồng. VinUni đang rất nỗ lực tạo ra những đổi mới sáng tạo có ý nghĩa. Khi một công trình nghiên cứu được thế giới sử dụng, một công nghệ được doanh nghiệp đưa vào thực tế, một bác sĩ hay kỹ sư tạo ra một phương pháp mới, hay một nhà lãnh đạo trưởng thành từ trường có thể giải quyết một bài toán lớn của đất nước: đó là những biểu hiện cụ thể của sự tinh hoa.
Về lộ trình, VinUni đang chuyển mình mạnh mẽ từ một đại học giảng dạy theo chuẩn quốc tế sang một đại học nghiên cứu, có khả năng tạo ra tri thức và tác động ở tầm quốc tế. Lộ trình này dựa trên hai lợi thế cốt lõi.
Thứ nhất là quốc tế hóa. Trường Đại học VinUni được xây dựng với chuẩn mực quốc tế ngay từ đầu, từ tầm nhìn, chương trình đào tạo, đội ngũ sinh viên, giảng viên, nghiên cứu viên đến các đối tác học thuật. Giai đoạn tới, VinUni sẽ tiếp tục quốc tế hóa sâu hơn, không chỉ đưa chuẩn quốc tế vào Việt Nam mà còn đưa trí tuệ và những đổi mới sáng tạo được tạo ra tại Việt Nam ra chinh phục thế giới.
Thứ hai là sức mạnh và tầm ảnh hưởng của hệ sinh thái Vingroup.
Như chúng ta đã biết, Vingroup vốn sở hữu một hệ sinh thái đa dạng, từ đô thị, di chuyển, y tế, giáo dục, vui chơi giải trí đến AI và robotics. Thực tế thế giới cũng cho thấy, chỉ có rất ít tập đoàn toàn cầu có được một hệ sinh thái đa ngành như vậy: Tencent không sản xuất ô tô, Tesla không làm bất động sản, NVIDIA không có bệnh viện. Đây là một lợi thế vô giá của VinUni.
Nguồn: Trường Đại học VinUni.
Đặc biệt, với hơn 430.000 cán bộ nhân viên tính tới tháng 7/2026, hàng triệu dữ liệu và bài toán cần giải trên toàn cầu, Vingroup thực sự là một “living lab” quy mô lớn - nơi sinh viên và nhà khoa học VinUni được rèn luyện tinh thần khởi nghiệp, ý chí mạnh mẽ và có thể đồng hành cùng phát triển, từ bài toán thực tế đến nghiên cứu, thử nghiệm, ứng dụng và tạo tác động ngay trong hệ sinh thái.
Chúng tôi tin rằng, sự kết hợp giữa tri thức toàn cầu, năng lực hệ sinh thái Vingroup và những bài toán thực tế chính là cơ hội để VinUni xây dựng một đại học tinh hoa của Việt Nam, nơi tạo ra những giá trị có khả năng chinh phục thế giới.
Phóng viên: Nhà trường đánh giá như thế nào về những tiêu chí hiện có để đáp ứng yêu cầu, triển khai hiệu quả mô hình đại học tinh hoa?
Tiến sĩ Lê Mai Lan: Sau hơn sáu năm hoạt động, chúng tôi cho rằng, có ba chỉ dấu cho thấy VinUni đang đi đúng hướng trên hành trình xây dựng một đại học tinh hoa.
Thứ nhất là tốc độ xây dựng năng lực học thuật cốt lõi. VinUni là một đại học còn rất trẻ nhưng đã nhanh chóng đạt những chuẩn mực quốc tế quan trọng, khi là đại học trẻ nhất thế giới đạt QS 5 Stars toàn diện và là cơ sở giáo dục đại học đầu tiên tại Việt Nam đạt kiểm định FIBAA cấp cơ sở giáo dục sau 5 năm vận hành. Đồng thời, VinUni hiện cũng là trường đại học đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam đạt kiểm định theo chuẩn quốc tế danh giá của ACEN cho Chương trình cử nhân điều dưỡng và ACGME-I cho các chương trình bác sĩ nội trú. Hơn nữa, VinUni dù đang phát triển với tốc độ cao nhưng không đánh đổi chất lượng, liên tục nâng cao chuẩn mực theo thông lệ quốc tế.
Thứ hai là khả năng quốc tế hóa và thu hút nhân tài. Được xây dựng hoàn toàn mới, chúng tôi đã thiết kế các hoạt động theo chuẩn quốc tế ngay từ đầu, không chỉ ở chương trình đào tạo mà cả trong nghiên cứu, quản trị và môi trường học thuật. Có thể nói, chính tiêu chuẩn quốc tế đã giúp chúng tôi thu hút được đội ngũ nhân tài từ nhiều quốc gia và xây dựng mạng lưới hợp tác với các đại học hàng đầu thế giới. Với một trường đại học còn rất trẻ, đây là một tín hiệu đáng khích lệ về năng lực hội nhập học thuật quốc tế.
Thứ ba là năng lực quản trị và cam kết đầu tư dài hạn. VinUni theo đuổi mô hình tinh gọn, phân quyền rõ, quyết định nhanh và quản trị dựa trên kết quả. Bộ máy được giữ ở mức tối ưu, giảm tầng nấc trung gian và liên tục đơn giản hóa quy trình. Khi khối lượng công việc tăng mà bộ máy không tăng, tổ chức buộc phải tìm cách làm tốt hơn: bỏ việc không cần thiết, tự động hóa và ứng dụng AI.
Chúng tôi rất may mắn có được sự cam kết dài hạn của Vingroup. Trong giai đoạn đầu, Vingroup đã cam kết đầu tư 6.500 tỷ đồng cho VinUni; trong giai đoạn hiện tại, cam kết đầu tư được nâng lên 427 triệu đô. Đây là nguồn lực để VinUni tiếp tục đầu tư vào con người, nghiên cứu, hạ tầng và những lĩnh vực cần thời gian dài để tạo ra kết quả.
Sau sáu năm, VinUni vẫn đang trên hành trình xây dựng, chưa phải là một mô hình đã hoàn thiện, khi các mục tiêu thách thức vẫn đang ở phía trước. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn không ngừng nỗ lực hết sức mình để có danh tiếng nhà tuyển dụng, danh tiếng học thuật và sức ảnh hưởng toàn cầu. Đó sẽ là thước đo cuối cùng để VinUni chứng minh vị thế của mình.
Phóng viên: Theo chủ trương của Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc lựa chọn cơ sở là đại học tinh hoa cũng không đồng nghĩa với mặc nhiên công nhận một cơ sở đã là đại học tinh hoa, mà là giao nhiệm vụ để phát triển thành đại học tinh hoa, gắn với mục tiêu, lộ trình, kết quả cụ thể và cơ chế đánh giá “có vào, có ra”. Vậy khi trở thành một đại học tinh hoa, VinUni có chiến lược ra sao để giữ vững được vị thế này?
Tiến sĩ Lê Mai Lan: Chúng tôi nhất trí với chủ trương phải có cơ chế “có vào, có ra”. Bởi, đại học tinh hoa không phải là danh xưng hay một chỗ đứng trong bảng xếp hạng, mà là một kết quả tự nhiên của đẳng cấp và chất lượng thực chất.
Nói ngắn gọn, muốn giữ vị thế “tinh hoa” thì cơ sở đào tạo phải luôn có khả năng tạo ra “giá trị mới” – tài năng mới, tri thức mới, công nghệ mới và cách làm mới. Khi không còn tạo ra giá trị mới, một đại học tinh hoa sẽ bắt đầu mất đi ý nghĩa và vị thế của mình.
Chính vì vậy, về chiến lược, VinUni sẽ tập trung vào bốn nội dung chính:
Một là, liên tục thu hút và giữ chân nhân tài hàng đầu. Đại học tinh hoa trước hết được tạo nên bởi con người. Vì vậy, phải duy trì khả năng cạnh tranh toàn cầu trong tuyển dụng giảng viên, nhà nghiên cứu khoa học và những người lãnh đạo học thuật, cũng như những sinh viên giỏi nhất.
Hai là, tập trung nguồn lực để tạo ra những lĩnh vực dẫn dắt. Không dàn trải để “giỏi mọi thứ”, mà phải liên tục đầu tư vào một số lĩnh vực có khả năng tạo ra tri thức mới, công nghệ mới và đóng góp quan trọng cho quốc gia và thế giới. Cụ thể với VinUni là công nghệ AI và robotics, công nghệ y sinh, công nghệ vật liệu tiên tiến và năng lượng.
Ba là, duy trì tốc độ đổi mới. Một đại học tinh hoa hôm nay không thể chỉ dựa vào thành công của ngày hôm qua. Chương trình đào tạo, phương pháp nghiên cứu, công nghệ, mô hình quản trị và cách kết nối với xã hội đều phải liên tục được đổi mới.
Bốn là đo lường bằng tác động thực chất. Không chỉ nhìn vào thứ hạng, số lượng công bố hay bằng cấp, mà phải nhìn vào những gì trường thực sự tạo ra: sinh viên trở thành ai, nghiên cứu giải quyết được vấn đề gì, công nghệ nào được tạo ra, và trường đóng góp như thế nào cho Việt Nam và thế giới.
Với VinUni, chúng tôi đặc biệt coi quốc tế hóa, nhân tài, nghiên cứu và kết nối với hệ sinh thái Vingroup là những động lực để duy trì năng lực cạnh tranh dài hạn.
Phóng viên: Một trong những nhiệm vụ quan trọng của đại học tinh hoa là đào tạo nhân tài, xây dựng đội ngũ nhà khoa học, giảng viên đại học chất lượng cao, có khả năng tiếp tục đào tạo nguồn nhân lực và phát triển nghiên cứu trong các lĩnh vực trọng tâm, trọng điểm; đồng thời hình thành đội ngũ chuyên gia tham gia hoạch định chính sách cho Nhà nước. Đây cũng là một trong những thế mạnh của Trường Đại học VinUni.
Vậy hiện nay, số giảng viên nước ngoài chiếm bao nhiêu phần trăm trong tổng số đội ngũ giảng viên của nhà trường? VinUni đang triển khai những chiến lược, giải pháp nào để thu hút và phát triển đội ngũ nhà khoa học xuất sắc, đáp ứng yêu cầu của mô hình đại học tinh hoa?
Tiến sĩ Lê Mai Lan: Theo số liệu cập nhật đến tháng 6/2026, VinUni có gần 1.000 giảng viên và nhà khoa học đến từ hơn 20 quốc gia. Trong đó, 200 người là giảng viên và nhà khoa học cơ hữu, và khoảng 40% là giảng viên quốc tế. Trên 80% đội ngũ có trình độ tiến sĩ trở lên, hơn 20% là giáo sư hoặc phó giáo sư. Có tới 25 nhà khoa học thuộc nhóm 2% các nhà khoa học được trích dẫn nhiều nhất thế giới đang làm việc tại trường.
Theo dữ liệu Times Higher Education (THE) cung cấp tham chiếu với các đại học được xếp hạng theo Bảng xếp hạng đại học thế giới 2026 (THE World University Ranking 2026), tỉ lệ giảng viên quốc tế và sinh viên quốc tế của nhà trường còn cao hơn nhiều so với tỉ lệ trung bình của Việt Nam và nhiều quốc gia trong khu vực Đông Nam Á.
Nguồn: Trường Đại học VinUni.
VinUni xác định nhân tài là yếu tố quyết định nhất đối với một đại học tinh hoa. Vì vậy, chiến lược của chúng tôi không chỉ là “tuyển người giỏi”, mà là tạo ra một môi trường đủ hấp dẫn để những nhà khoa học giỏi nhất có thể làm được những việc lớn.
Để thực hiện mục tiêu này, VinUni đã phát động chương trình “VinUni500”, hướng tới tuyển chọn 500 nhà khoa học và giảng viên tinh hoa toàn cầu, đặc biệt thu hút các nhà khoa học gốc Việt đang làm việc ở nước ngoài. Trong đó, gồm 10 giám đốc khoa học quốc tế, 200 giảng viên – nhà nghiên cứu có công bố uy tín, 200 học giả sau tiến sĩ và 100 giảng viên liên kết.
Điểm quan trọng của VinUni500 là không chỉ đưa ra lời mời, mà đưa ra một “gói hỗ trợ toàn diện để làm khoa học”.
Trước hết, đó là nguồn lực nghiên cứu, với các gói start-up grant quy mô lớn, lên tới 1 triệu USD cho khối STEM, giúp nhà khoa học có thể bắt đầu nghiên cứu ngay khi gia nhập VinUni.
Bên cạnh đó, phát triển Corporate Lab, nhằm kết nối nghiên cứu với hệ sinh thái công nghiệp và công nghệ của Vingroup, tạo điều kiện để nhà khoa học tiếp cận những bài toán thực tế, dữ liệu, hạ tầng và môi trường thử nghiệm ở quy mô lớn.
Ngoài ra, nhà trường còn tạo dựng môi trường học thuật tự chủ, với chính sách phát triển nghề nghiệp dài hạn, không gian nghiên cứu độc lập và cơ chế quản trị tiệm cận chuẩn quốc tế, trong đó chất lượng và ảnh hưởng của nghiên cứu là thước đo cốt lõi.
Đặc biệt, VinUni muốn kết hợp thu hút nhân tài quốc tế với phát triển nội lực Việt Nam. Các nhà khoa học quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ đóng góp bằng những công trình của chính họ, mà còn tham gia xây dựng nhóm nghiên cứu, hướng dẫn nghiên cứu sinh, đào tạo các nhà khoa học trẻ và hình thành năng lực nghiên cứu lâu dài tại Việt Nam.
Mục tiêu cuối cùng không phải là có 500 người giỏi, mà là từ 500 người đó hình thành được những “máy cái” có khả năng tạo ra hàng nghìn nhà khoa học, kỹ sư và nhân tài mới cho Việt Nam.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn những chia sẻ sâu sắc của Tiến sĩ Lê Mai Lan!
Ngày 20/8/2026, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu ký Quyết định số 1612/QĐ-TTg phê duyệt Đề án phát triển và nâng cao chất lượng các cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn năm 2035.
Trong danh sách 12 cơ sở giáo dục đại học dẫn dắt, Trường Đại học VinUni được đặt mục tiêu nổi bật về thứ hạng quốc tế, hướng tới Top 100 trường đại học hàng đầu châu Á vào năm 2030 và vươn lên Top 100 thế giới vào năm 2035.