Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp sản xuất và khối FDI đang chịu áp lực gia tăng từ các quy định kiểm kê khí nhà kính cũng như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU. Thực tế này dẫn đến tình trạng thiếu hụt nhân sự chuyên môn trầm trọng; dù ngân sách tuyển dụng không nhỏ, nguồn cung lao động đáp ứng yêu cầu thực tế vẫn hạn chế do người trẻ thiếu công cụ tiêu chuẩn và nền tảng đào tạo bài bản.
Nhận diện các nhóm vị trí trọng điểm đón đầu xu hướng ESG
Làn sóng chuyển đổi bền vững đang mở ra hàng loạt cơ hội nghề nghiệp mới với lộ trình thăng tiến rõ ràng tại các doanh nghiệp sản xuất, tập đoàn đa quốc gia, đơn vị xuất khẩu và công ty tư vấn môi trường. Thị trường lao động hiện tập trung vào 3 nhóm vị trí chiến lược:
Nhóm vị trí cốt lõi về Phát triển Bền vững:
- Giám đốc Phát triển Bền vững (CSO): Định hướng và thực thi chiến lược ESG tổng thể cho toàn doanh nghiệp.
- Chuyên viên Bền vững (Sustainability Specialist): Lập kế hoạch và triển khai các dự án giảm thiểu tác động môi trường.
- Chuyên gia Kiểm toán ESG (ESG Auditor): Đo lường, đánh giá và kiểm tra dữ liệu về khí hậu và xã hội.
Nhóm chuyên môn về Môi trường (E):
- Chuyên gia Kiểm kê Khí nhà kính (Carbon Accountant): Đo lường và quản lý lượng khí thải carbon của tổ chức.
- Chuyên gia Quản lý Chất thải & Kinh tế Tuần hoàn: Tối ưu hóa vòng đời sản phẩm và tái chế nguyên liệu.
- Việc ứng dụng tư duy tuần hoàn này hiện đang rất được chú trọng trong ngành Nông nghiệp Công nghệ Cao nhằm cắt giảm phát thải và tái tạo năng lượng từ phụ phẩm nông nghiệp.
- Kỹ sư Năng lượng Tái tạo: Phát triển các giải pháp năng lượng sạch và chuyển đổi hiệu suất năng lượng.
Nhóm chuyên môn về Xã hội (S) & Quản trị (G):
- Chuyên gia Quản trị Rủi ro ESG: Nhận diện các mối nguy hại pháp lý, tài chính và uy tín liên quan đến bền vững.
- Chuyên viên Tuân thủ & Đạo đức Kinh doanh: Đảm bảo toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp đúng luật và minh bạch.
- Chuyên viên Đa dạng & Hòa nhập (DEI Specialist): Xây dựng môi trường làm việc công bằng, bình đẳng và hòa nhập.
Theo thông tin tra cứu từ JobsGO, mặt bằng thu nhập chung trên thị trường hiện nay cho các vị trí liên quan đến kỹ năng xanh ESG dao động từ 12-28 triệu đồng/tháng đối với nhân sự có từ 1-5 năm kinh nghiệm, và gia tăng đáng kể khi đảm nhận các vị trí quản lý hoặc tư vấn chuyên sâu.
Bức tranh kỹ năng xanh cốt lõi doanh nghiệp đang tìm kiếm
Để đáp ứng yêu cầu của thị trường, người lao động cần trang bị năng lực chuyên môn đi kèm khả năng thực thi linh hoạt. Doanh nghiệp hiện ưu tiên tuyển dụng ứng viên có năng lực xây dựng và kiểm toán báo cáo ESG theo các chuẩn mực quốc tế như GRI, SASB, TCFD, đồng thời thành thạo kỹ năng đánh giá vòng đời sản phẩm (LCA) cùng quản lý dấu chân carbon theo bộ tiêu chuẩn ISO 14040/14044.
Bên cạnh công cụ chuyên sâu, tư duy hệ thống (System Thinking) đóng vai trò then chốt giúp nhân sự nhìn nhận bài toán môi trường trong mối liên hệ tổng hòa với kinh tế và xã hội. Việc ứng dụng công nghệ sinh học cùng công nghệ môi trường vào quy trình sản xuất sạch hơn cũng là yếu tố quyết định để doanh nghiệp giảm thiểu chất thải và phát triển sản phẩm thân thiện với môi trường.
Giải bài toán khoảng trống kỹ năng từ chương trình đào tạo VLU
Nhận diện sớm sự lệch pha giữa cung và cầu, Trường Đại học Văn Lang (VLU) chú trọng giải bài toán kỹ năng thông qua ngành đào tạo trọng tâm Quản lý Tài nguyên và Môi trường. ngành đào tạo trọng tâm Quản lý Tài nguyên và Môi trường. Chương trình được thiết kế cập nhật theo sát nhu cầu thị trường, giúp sinh viên sớm tiếp cận các học phần chuyên sâu đang được nhiều doanh nghiệp săn đón như ESG và Đánh giá vòng đời sản phẩm (LCA). Đồng thời, với tinh thần "học đi đôi với hành", người học được trang bị tư duy quản trị môi trường hiện đại dựa trên dữ liệu, tích hợp các công cụ GIS, viễn thám và AI. Ngay từ trên giảng đường, sinh viên đã tham gia các dự án thực chiến giải quyết bài toán kiểm toán năng lượng, báo cáo ESG cùng các doanh nghiệp lớn và hợp tác với Đại học Aalto (Phần Lan).
Bên cạnh chuyên ngành trọng tâm này, VLU mở rộng định hướng đào tạo liên ngành khi kết hợp kiến thức môi trường với ngành Công nghệ Sinh học. Sự giao thoa này giúp sinh viên nắm thêm kiến thức về công nghệ xanh và kỹ thuật xử lý chất thải sinh học. Hệ thống hơn 15 phòng lab hiện đại cùng xưởng thực nghiệm tạo điều kiện cho sinh viên trực tiếp thao tác, ứng dụng kiến thức lý thuyết vào thực hành, từ đó nâng cao năng lực nghề nghiệp đáp ứng sát nhu cầu tuyển dụng.
Hiệu quả của mô hình đào tạo thực tế được thể hiện qua con số hơn 11.800 cựu sinh viên đã tốt nghiệp, trong đó ngành Quản lý Tài nguyên và Môi trường tại VLU đạt tỷ lệ sinh viên có việc làm sau một năm tốt nghiệp trên 93%.
Chuyển đổi xanh không còn là xu hướng nhất thời mà đã trở thành chiến lược tồn tại của nền kinh tế toàn cầu. Khi yêu cầu về dữ liệu phát thải, báo cáo ESG và tiêu chuẩn môi trường ngày càng rõ ràng, thị trường sẽ cần những nhân sự vừa hiểu chuyên môn môi trường, vừa làm chủ công cụ phân tích và tư duy quản trị bền vững.
Việc chủ động tích lũy kiến thức chuyên môn và trải nghiệm thực hành tại VLU chính là bước chuẩn bị chiến lược, giúp sinh viên làm chủ năng lực cạnh tranh và tự tin nắm bắt cơ hội nghề nghiệp trong kỷ nguyên ESG.