Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành những động lực quan trọng của tăng trưởng, công nghiệp bán dẫn ngày càng giữ vai trò chiến lược trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Theo Chương trình “Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050”, Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 kỹ sư phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030. Trong đó, khoảng 15.000 kỹ sư làm việc trong lĩnh vực thiết kế vi mạch và 35.000 kỹ sư tham gia các công đoạn sản xuất, lắp ráp, đóng gói, kiểm thử.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, nhiều chính sách hỗ trợ đã và đang được triển khai, từ đầu tư phòng thí nghiệm, trang thiết bị, phát triển đội ngũ giảng viên, thu hút chuyên gia đến hỗ trợ học bổng và chi phí đào tạo cho giảng viên, người học.
Sau gần hai năm thực hiện chương trình, nhiều trường đại học, cao đẳng đã mở ngành, chuyên ngành liên quan đến vi mạch bán dẫn; đồng thời tăng quy mô tuyển sinh và đầu tư nguồn lực cho lĩnh vực này. Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng là một trong những cơ sở giáo dục nghề nghiệp tham gia quá trình này, với ngành Công nghệ kỹ thuật Bán dẫn và Vi mạch cùng một số ngành kỹ thuật có liên quan.
Tăng quy mô tuyển sinh, tập trung đào tạo nhân lực cho khâu ATP
Chia sẻ với Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng cho biết, Nhà trường xác định lắp ráp, đóng gói và kiểm thử (ATP - Assembly, Packaging and Testing) là định hướng đào tạo trọng tâm. Đây cũng là mảng được dự báo cần số lượng nhân lực lớn nhất trong chuỗi công nghiệp bán dẫn.
Nhà trường hướng đến cung cấp nhân lực kỹ thuật cho các doanh nghiệp lắp ráp, đóng gói và kiểm thử tại khu vực phía Nam, nơi tập trung nhiều nhà máy bán dẫn có vốn đầu tư nước ngoài.
Trước năm 2026, trường đào tạo chuyên ngành Bán dẫn và Vi mạch thuộc ngành Công nghệ kỹ thuật Điện tử - Viễn thông, với quy mô khoảng 30 sinh viên mỗi năm.
Từ năm 2026, sau khi được Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho phép mở ngành Công nghệ kỹ thuật Bán dẫn và Vi mạch, trường đã tuyển sinh 70 sinh viên. Điểm chuẩn trung bình của ngành là 28 điểm, tính theo tổ hợp ba môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông, trong đó môn Toán nhân hệ số hai.
Như vậy, quy mô tuyển sinh đã tăng hơn gấp đôi so với giai đoạn đào tạo theo chuyên ngành. Tuy nhiên, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng nhìn nhận con số 70-80 sinh viên mỗi năm vẫn còn khiêm tốn so với nhu cầu thực tế của thị trường.
“Thực tế triển khai cho thấy nhân lực được đào tạo hiện không đáp ứng đủ nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp. Sinh viên các khóa sắp ra trường đã được doanh nghiệp đặt hàng tuyển dụng trước. Đây vừa là tín hiệu tích cực về đầu ra, vừa cho thấy điểm nghẽn rõ nhất hiện nay là quy mô đào tạo chưa theo kịp tốc độ tăng trưởng nhu cầu nhân lực”, phía nhà trường đánh giá.
Đáng chú ý, theo chia sẻ từ Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, hiện nay trong lĩnh vực vận hành máy và kiểm tra, nguồn nhân lực cung cấp cho các doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực sản xuất, đóng gói, kiểm thử có sự tham gia của sinh viên tốt nghiệp từ nhà trường.
Phần lớn trang thiết bị được đầu tư từ nguồn ngân sách của nhà trường
Để chuẩn bị đội ngũ, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng đã cử giảng viên tham gia các chương trình đào tạo với Đại học Bang Arizona (ASU) và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ.
Trong đó, 5 giảng viên tham gia dự án International Technology Security and Innovation (ITSI); 10 giảng viên tham gia dự án Science, Technology, and Innovation Cooperation (STIC).
Bên cạnh đó, 2 giảng viên được cử đào tạo trực tiếp về ATP tại Đại học Khoa học và Công nghệ Minh Tân (Đài Loan, Trung Quốc), theo chương trình phối hợp giữa Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam và Đại học Fulbright. Nhiều giảng viên khác cũng đang tiếp tục tham gia dự án Skills Accelerator Portal do ASU và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tổ chức.
Theo nhà trường, nhân sự phục vụ đào tạo là một trong những khâu khó nhất. Tuy nhiên, đến nay, đơn vị cơ bản đã có đội ngũ giảng viên có trình độ chuyên môn tốt, được đào tạo trong và ngoài nước, đồng thời vẫn tiếp tục đào tạo thêm để đáp ứng yêu cầu của lĩnh vực mới.
Về trang thiết bị, nhà trường cho biết đã nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ doanh nghiệp trong lĩnh vực ATP và các chuyên gia. Hiện nay, trường đã đầu tư phòng sạch, hệ thống máy đo kiểm linh kiện bán dẫn hiện đại, máy tháo lắp chip, các mẫu sản phẩm minh họa các công đoạn sản xuất chip và mô hình quy trình sản xuất chip phục vụ giảng dạy.
Nhà trường cũng đang sử dụng các mô hình về wafer bán dẫn trong quá trình dạy học. Định hướng đầu tư là ưu tiên thiết bị đào tạo hiện đại, đáp ứng mục tiêu đào tạo và chuẩn đầu ra cho sinh viên, phù hợp với nhu cầu giảng dạy và học tập, đồng thời đảm bảo chi phí vận hành thấp nhất nhưng vẫn mang lại hiệu quả đào tạo cao nhất.
Tuy nhiên, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng cho biết, phần lớn trang thiết bị hiện được đầu tư từ nguồn ngân sách của nhà trường. Trong khi đó, kinh phí mua sắm thiết bị phục vụ đào tạo bán dẫn khá lớn nên những hạng mục còn lại phải chờ thêm nguồn đầu tư từ Nhà nước.
Từ thực tế này, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng kiến nghị cần hỗ trợ đầu tư mở rộng phòng sạch, phòng thí nghiệm, trang thiết bị đo kiểm và lắp ráp, đóng gói chip để tăng quy mô tuyển sinh mà vẫn đảm bảo chất lượng thực hành.
Đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp, sinh viên được đặt hàng tuyển dụng
Không chỉ tiếp nhận sinh viên sau đào tạo, doanh nghiệp còn tham gia vào quá trình xây dựng chương trình ngành Công nghệ kỹ thuật Bán dẫn và Vi mạch.
Theo Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, chương trình được xây dựng trên cơ sở ý kiến đóng góp của các chuyên gia doanh nghiệp trong Hội đồng tư vấn doanh nghiệp (IAB – Industrial Advisory Board), tập trung vào lĩnh vực đóng gói, kiểm thử bán dẫn và ứng dụng vi mạch trong hệ thống nhúng, Internet vạn vật (IoT).
Cùng với đó là sự tham gia của đội ngũ chuyên gia, giảng viên có kinh nghiệm trong và ngoài trường. Chương trình được biên soạn theo chuẩn đầu ra ABET của Hoa Kỳ, sử dụng học liệu từ các khóa học của ASU trên nền tảng Coursera, tài liệu do các doanh nghiệp ATP cung cấp và các sách về bán dẫn của nước ngoài. Từ các nguồn này, giảng viên biên soạn lại cho phù hợp với sinh viên.
Theo đánh giá của nhà trường, nhu cầu tuyển dụng hiện nay là tín hiệu rõ nét nhất về triển vọng đầu ra của ngành. Sinh viên các khóa đào tạo đã được doanh nghiệp trong lĩnh vực ATP và ứng dụng vi mạch đặt hàng tuyển dụng ngay từ khi chưa tốt nghiệp.
Điều này cho thấy nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực ATP và ứng dụng vi mạch tại khu vực phía Nam đang rất lớn, vượt khả năng cung ứng hiện nay của nhà trường.
Để giải bài toán này, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng đề xuất tiếp tục nhân rộng các chương trình hợp tác đào tạo giảng viên với đối tác quốc tế như ASU, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, nhằm giải bài toán thiếu đội ngũ giảng viên chuyên sâu về ATP.
Nhà trường cũng kiến nghị có cơ chế học bổng, hỗ trợ chi phí đào tạo cho người học để thu hút thí sinh vào ngành, bởi đây là lĩnh vực mới, trọng điểm. Đồng thời, cần tăng cường cơ chế đặt hàng đào tạo và đồng hành đầu tư trang thiết bị từ phía doanh nghiệp ATP, gắn với cam kết tuyển dụng đầu ra.
Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng tiền thân là Trường Cơ khí Á Châu, là một trong những trường dạy nghề đầu tiên ở Nam Bộ được thành lập từ năm 1906. Trường đào tạo trình độ cao đẳng các ngành, nghề kỹ thuật công nghệ cơ khí, điện, điện tử, nhiệt - lạnh, ô tô, công nghệ thông tin và kinh tế. Năm 2026, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng tuyển sinh 23 ngành với 4.800 chỉ tiêu.