Theo Quyết định số 2422/QĐ-BGDĐT ngày 18/8/2026 về Khung nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông, từ năm học 2026-2027, giáo dục AI được triển khai đại trà tại các cơ sở giáo dục phổ thông trên cả nước, với nội dung cốt lõi 12 tiết/lớp/năm học.
Việc giảng dạy AI trong các trường phổ thông được kỳ vọng sẽ giúp học sinh sớm hình thành năng lực số, phát triển tư duy công nghệ và trang bị những kỹ năng cần thiết để thích ứng với yêu cầu của thời đại chuyển đổi số. Tuy nhiên, tại các địa phương vùng sâu, vùng xa, các trường vẫn phải đối mặt với không ít khó khăn về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học.
Khó triển khai đủ số tiết vì chỉ có một giáo viên Tin học
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Lê Thị Như Hoa - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Thèn Chu Phìn (tỉnh Tuyên Quang) cho biết, việc giáo dục AI trong trường học có ý nghĩa quan trọng, giúp học sinh từng bước làm quen với công nghệ mới và hình thành kỹ năng sử dụng công nghệ một cách phù hợp. Tuy nhiên, nhà trường rất khó bảo đảm đủ 12 tiết/lớp/năm học theo yêu cầu.
“Hiện toàn trường chỉ có một giáo viên Tin học, phụ trách giảng dạy cho 12 lớp. Bên cạnh đó, giáo viên này còn kiêm nhiệm môn Khoa học tự nhiên, khiến khối lượng công việc lớn và việc bố trí thời gian để triển khai thêm nội dung giáo dục AI không đơn giản” – cô cho hay.
Không chỉ thiếu giáo viên, điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị công nghệ cũng là trở ngại đáng kể. Trường hiện chỉ có một phòng máy với 20 máy tính, được Quỹ Phúc lợi Sompo Nhật Bản trao tặng vào tháng 5/2025.
Trong khi đó, giáo dục AI không chỉ dừng ở việc cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn cần tạo cơ hội để học sinh được quan sát, trải nghiệm và thực hành với các công cụ công nghệ phù hợp. Với số lượng thiết bị hạn chế, việc tổ chức các tiết học thực hành cho nhiều lớp, bảo đảm mỗi học sinh đều có cơ hội trực tiếp thao tác, sẽ gặp nhiều khó khăn.
Theo cô Hoa, trong điều kiện hiện nay, nhà trường rất cần được bổ sung giáo viên Tin học để giảm áp lực cho đội ngũ hiện có, đồng thời được đầu tư thêm máy tính và các thiết bị dạy học cần thiết. Đây là những điều kiện quan trọng để việc triển khai giáo dục AI không chỉ đáp ứng yêu cầu về thời lượng mà còn bảo đảm chất lượng, phù hợp với tinh thần đổi mới của chương trình.
Cô Hoa kỳ vọng, khi được bảo đảm đầy đủ hơn về đội ngũ giáo viên, thiết bị và điều kiện dạy học, các trường vùng cao sẽ có thêm cơ sở để triển khai hiệu quả chương trình giáo dục AI. Qua đó, học sinh ở những địa bàn còn nhiều khó khăn vẫn có cơ hội tiếp cận bình đẳng với tri thức và công nghệ mới, từng bước thu hẹp khoảng cách số, đồng thời bảo đảm các em không bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số của ngành giáo dục.
Linh hoạt nhiều giải pháp để học sinh được thực hành
Chia sẻ về vấn đề này, thầy Hoàng Quang Cẩn - Hiệu trưởng Trường Tiểu học và Trung học cơ sở A Ngo (tỉnh Quảng Trị) cho hay, xác định công nghệ chính là chiếc cầu nối ngắn nhất kéo gần khoảng cách giáo dục giữa miền núi và đồng bằng, những năm gần đây, nhà trường luôn kiên trì và quyết liệt đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong công tác quản lý, giảng dạy và học tập.
“Nhà trường không chờ đến khi có chương trình mới đào tạo mà đã chủ động đưa ứng dụng AI hỗ trợ giảng dạy vào các buổi sinh hoạt chuyên môn, hội thảo nội bộ.
Ngay từ năm học 2025-2026, Ban giám hiệu nhà trường đã xác định việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào dạy học là xu thế tất yếu nên đã thành lập đội ngũ cố vấn có năng lực và trình độ, chủ động tham gia các lớp tập huấn về AI do Google, Microsoft, Bộ Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức. Đội ngũ giáo viên, đặc biệt là nhóm giáo viên Tin học, đã được đào tạo bài bản, tham gia các lớp tập huấn về tư duy AI, đạo đức AI, an toàn số và phương pháp tích hợp công cụ số vào bài giảng.
Ngay khi có Quyết định số 2422/QĐ-BGDĐT về Khung nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông; Công văn số 5588/BGDĐT-GDPT hướng dẫn triển khai nội dung giáo dục AI từ năm học 2026-2027, Ban giám hiệu và tổ chuyên môn đã rà soát khung chương trình, chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường, phân bổ thời lượng 12 tiết một cách khoa học kết hợp giữa môn Tin học, hoạt động trải nghiệm, giáo dục STEM/STEAM và các chuyên đề kỹ năng số.
Ngoài ra, trong những năm học vừa qua, nhà trường luôn quan tâm đầu tư chuẩn hóa hạ tầng số, hiện tại đã rà soát, bảo dưỡng và nâng cấp toàn bộ hệ thống máy tính, đường truyền mạng và thiết bị trình chiếu phục vụ các tiết học thực hành và trải nghiệm công nghệ” – thầy chia sẻ.
Nói về điều kiện cơ sở vật chất và nguồn lực tại trường vùng cao, thầy Cẩn cho biết hạ tầng đường truyền, số lượng máy tính và thiết bị dạy học vẫn còn hạn chế. Đời sống người dân còn nhiều khó khăn nên việc trang bị các thiết bị công nghệ cho con em cũng là vấn đề không dễ giải quyết. Tuy nhiên, nhà trường không xem những hạn chế này là rào cản mà xác định đây là động lực để tìm tòi cách làm phù hợp, linh hoạt với điều kiện thực tế.
Theo thầy Cẩn, giáo dục AI ở bậc phổ thông, đặc biệt đối với học sinh vùng cao, trước hết không đặt mục tiêu đào tạo các em trở thành những kỹ sư có khả năng viết các thuật toán phức tạp. Điều quan trọng hơn là từng bước hình thành tư duy số, tư duy logic, khơi dậy sự tò mò, khả năng khám phá công nghệ và trang bị cho học sinh kỹ năng làm chủ công nghệ, sử dụng AI an toàn, nhân văn và có trách nhiệm.
Để bảo đảm 100% học sinh A Ngo được tiếp cận nội dung AI một cách bình đẳng và hiệu quả, nhà trường dự kiến triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, chú trọng xây dựng văn hóa số học đường thông qua các buổi sinh hoạt dưới cờ; tổ chức các hoạt động STEM và lập trình trực quan; đưa các nền tảng lập trình khối và câu lạc bộ khoa học sáng tạo vào hoạt động ngoại khóa. Qua đó, học sinh có cơ hội sớm hình thành tư duy thuật toán và từng bước nâng cao khả năng thích ứng với công nghệ.
Năm học 2025-2026, với sự hỗ trợ của Tổ chức Plan International tại Quảng Trị và Quỹ Dariu, nhà trường đã thành lập Câu lạc bộ “Trẻ em với công nghệ số - GiT” với 15 thành viên. Dưới sự hướng dẫn của nhóm giáo viên Tin học, câu lạc bộ duy trì sinh hoạt thường xuyên, tạo môi trường để học sinh bước đầu làm quen với công nghệ và AI.
Bước sang năm học 2026-2027, khi giáo dục AI được triển khai trong nhà trường, đối với học sinh lớp 1 và lớp 2, nhà trường dự kiến áp dụng phương pháp “dạy học AI không cần máy tính”. Trong điều kiện thiết bị còn hạn chế, giáo viên có thể tổ chức các trò chơi tư duy, hoạt động mô phỏng quy trình xử lý dữ liệu và sử dụng thẻ bài logic. Cách tiếp cận này giúp học sinh bước đầu hiểu những khái niệm và nguyên lý cơ bản của AI theo cách trực quan, sinh động mà không phụ thuộc hoàn toàn vào máy tính.
Đối với học sinh lớp 3, lớp 4, lớp 5 và lớp 6, nhà trường sẽ tận dụng tối đa các giờ thực hành theo nhóm, xây dựng mô hình học tập cộng tác, tổ chức cho học sinh luân phiên trải nghiệm trên những thiết bị hiện có. Qua đó, bảo đảm các em đều có cơ hội thao tác và tương tác trực tiếp với những ứng dụng AI giáo dục phù hợp với lứa tuổi.
Với học sinh lớp 7, lớp 8 và lớp 9, khi các em đã bắt đầu tiếp cận mạng xã hội và sử dụng AI phục vụ học tập, nhà trường xác định an toàn mạng và đạo đức số là những nội dung cần được chú trọng. Học sinh sẽ được hướng dẫn nhận biết thông tin sai lệch, bảo vệ dữ liệu cá nhân, đồng thời sử dụng công nghệ phục vụ học tập một cách an toàn, lành mạnh và có trách nhiệm.
Cùng với việc phát huy nguồn lực tại chỗ, nhà trường cũng sẽ tranh thủ sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và các tổ chức trong, ngoài nước để từng bước xây dựng phòng học STEM, hướng tới trang bị các hệ thống, thiết bị số có ứng dụng AI do chính học sinh tham gia thiết kế, thực hiện.
“Khoảng cách địa lý có thể tạo ra những hạn chế về điều kiện vật chất, nhưng không thể cản trở khát vọng vươn lên và khả năng sáng tạo của học sinh vùng cao. Với sự chuẩn bị phù hợp và quyết tâm của đội ngũ giáo viên, nhà trường kỳ vọng triển khai hiệu quả chương trình giáo dục AI, tạo cơ hội để học sinh tiếp cận công nghệ, phát triển năng lực số và nuôi dưỡng niềm đam mê công nghệ ngay tại quê hương” – thầy bày tỏ.