Ngày 28/8/2026, Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức Diễn đàn Hà Nội lần thứ sáu về Khoa học Giáo dục và Sư phạm 2026 (Hanoi the Sixth Forum on Pedagogical and Educational Sciences - HaFPES 2026).
Diễn đàn quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên và nhà quản lý giáo dục trong nước và quốc tế nhằm trao đổi các kết quả nghiên cứu mới và cùng thảo luận những vấn đề đang đặt ra với khoa học giáo dục và sư phạm đương đại.
Tìm lời giải cho giáo dục trước những thay đổi của AI
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thành Nam - Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, năm nay, HAFPES 2026 diễn ra trong một thời điểm đặc biệt có ý nghĩa, khi giáo dục đang đứng trước những thay đổi sâu sắc và chưa từng có, dưới tác động của trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, những bước tiến nhanh chóng của khoa học và công nghệ, cùng những biến chuyển sâu rộng của xã hội. Một câu hỏi quan trọng cần được đặt ra là "Giáo dục cần thay đổi như thế nào để AI (trí tuệ nhân tạo) thực sự phục vụ sự phát triển của con người?".
AI có thể giúp tiếp cận tri thức nhanh hơn, phân tích dữ liệu hiệu quả hơn, cá nhân hóa quá trình học tập và mở rộng những giới hạn của hoạt động nghiên cứu. Tuy nhiên, giáo dục không chỉ là truyền đạt tri thức, giáo dục còn là quá trình hình thành nhân cách, nuôi dưỡng các giá trị nhân văn, phát triển tư duy phản biện và khả năng sáng tạo, bồi dưỡng tinh thần trách nhiệm, đồng thời chuẩn bị cho mỗi cá nhân năng lực sống và phát triển cùng cộng đồng, xã hội.
Vì vậy, bên cạnh việc nhận diện những cơ hội AI mang lại, cần xem xét những thách thức AI đặt ra, đặc biệt vấn đề về đạo đức, liêm chính học thuật, công bằng trong tiếp cận công nghệ, bảo vệ dữ liệu, quyền riêng tư và sự phát triển toàn diện của người học. Những thách thức này không thể được giải quyết chỉ bằng công nghệ, mà cần những nghiên cứu nghiêm túc, chính sách phù hợp, trên hết là cách tiếp cận giáo dục có trách nhiệm. Đây cũng chính là giá trị đặc biệt của diễn đàn học thuật như HAFPES mang lại, khi không chỉ thảo luận về tương lai của giáo dục, mà còn cùng nhau kiến tạo tương lai bằng tri thức, nghiên cứu và trách nhiệm xã hội.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thành Nam chia sẻ thêm, trong quá trình chuẩn bị cho Diễn đàn năm nay, Ban Tổ chức đã ghi nhận sự quan tâm và tham gia tích cực của cộng đồng học thuật trong nước và quốc tế.
Ban Tổ chức đã tiếp nhận 243 bản tóm tắt, trong đó có 210 bài toàn văn được gửi đến, 208 bài được đưa vào phản biện. Đến nay, Ban Tổ chức đã nhận được kết quả phản biện với 103 bài, trong đó 57 bài được chấp nhận. Một số bài viết khác đang trong quá trình phản biện và sẽ tiếp tục được xem xét để công bố sau Diễn đàn. Đây là minh chứng cho sự quan tâm mạnh mẽ của giới học thuật đối với Diễn đàn, đồng thời thể hiện cam kết của Ban tổ chức trong việc bảo đảm chất lượng học thuật và duy trì quy trình phản biện nghiêm túc.
Tại phiên toàn thể, các diễn giả chính sẽ tập trung trao đổi về những vấn đề lớn liên quan đến khoa học học tập, đào tạo giáo viên, trí tuệ nhân tạo tạo sinh và giáo dục trước sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ.
Sau phiên toàn thể, 6 phiên thảo luận song song sẽ tập trung vào sáu lĩnh vực có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, gồm quản trị và phân cấp giáo dục; môi trường học tập nhập vai; đánh giá giáo dục trong kỷ nguyên AI; những năng lực cốt lõi mới của công dân trong thời đại số; khoa học học tập, tâm lý học thần kinh và đổi mới sư phạm; giáo dục mầm non và phát triển con người toàn diện.
Mặc dù 6 lĩnh vực này có những nội dung khác nhau nhưng tất cả đều cùng hướng tới một câu hỏi chung là "Làm thế nào để giáo dục có thể ứng phó một cách có trách nhiệm và hiệu quả trước những thay đổi sâu sắc về công nghệ, xã hội, sự phát triển của con người và tương lai của việc học tập?".
Như vậy, có thể thấy điều làm nên ý nghĩa của HaFPES không chỉ nằm ở số lượng bài tham luận hay số lượng đại biểu tham dự, mà ở cơ hội kết nối những góc nhìn khác nhau trong cùng một cuộc đối thoại học thuật.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thành Nam kỳ vọng, những thảo luận tại HaFPES 2026 sẽ không dừng lại trong khuôn khổ Diễn đàn, mà còn trở thành điểm khởi đầu cho những câu hỏi mới, những mối quan hệ hợp tác nghiên cứu mới, các công trình đồng tác giả và những mạng lưới học thuật lâu dài.
Đối với Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội đây không chỉ là một sự kiện học thuật thường niên, mà là một phần trong nỗ lực không ngừng nhằm củng cố vai trò của nhà trường với tư cách là một trung tâm hàng đầu về nghiên cứu giáo dục và hợp tác học thuật tại Việt Nam, đồng thời tăng cường kết nối hoạt động nghiên cứu và học thuật về giáo dục của Việt Nam với cộng đồng quốc tế.
AI đặt ra yêu cầu mới trong cách đánh giá năng lực người học
Cùng trong khuôn khổ Diễn đàn, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quý Thanh - Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, nguyên Bí thư Đảng ủy, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, sự xuất hiện AI đang đặt ra những thay đổi căn bản đối với giáo dục, đặc biệt là cách nhìn nhận về việc học, đánh giá người học và vai trò của người học trong quá trình giáo dục.
Từ khoảng năm 2023, khi các công cụ AI bắt đầu được sử dụng rộng rãi đã có những lo ngại về gian lận, thông tin không chính xác hay nguy cơ người học lạm dụng AI. Tuy nhiên, cách tiếp cận đối với AI trong giáo dục nhanh chóng thay đổi khi buộc phải đặt ra câu hỏi làm thế nào để sử dụng AI một cách hợp lý nhằm hỗ trợ việc học tập và phát triển năng lực của người học.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quý Thanh, cần xác định rõ những năng lực người học phải trực tiếp hình thành và làm chủ, thay vì để AI thực hiện. Điều này đặt ra yêu cầu phải xem xét lại cách thiết kế hoạt động dạy học và đánh giá. Trong môi trường có AI, cần quan tâm hơn đến cách phân bổ công việc giữa người học và AI, đồng thời thay đổi cách đánh giá theo hướng không chỉ ghi nhận sản phẩm cuối cùng mà còn chú trọng quá trình học tập, tư duy và năng lực thực sự của người học.
Quan trọng hơn cần xác định AI nên tham gia ở đâu, với mức độ nào trong từng hoạt động nhận thức. Mục tiêu của thiết kế dạy học trong thời đại AI không phải là giảm tối đa khối lượng công việc của người học. Ngược lại, cần xác định những hoạt động nhận thức nào người học nhất thiết phải trực tiếp thực hiện, đồng thời sử dụng AI ở những khâu phù hợp nào để hỗ trợ quá trình đó.
Người học cần tự xác định mục tiêu, lập kế hoạch, lựa chọn cách thức thực hiện nhiệm vụ, đánh giá kết quả và điều chỉnh quá trình học tập. AI có thể được giao một số phần việc trong quá trình này, nhưng người học phải hiểu mình đang làm gì, tại sao lựa chọn cách làm đó và kết quả có phù hợp với mục tiêu hay không.
Nói cách khác, năng lực trong thời đại AI không chỉ nằm ở việc biết sử dụng công nghệ tốt, mà còn biết khi nào nên sử dụng, sử dụng như thế nào và khi nào cần quay trở lại tự mình thực hiện hoạt động.
Điều này cũng đặt ra yêu cầu mới đối với giảng viên. Thay vì chỉ kiểm soát đầu ra của AI hoặc tìm cách phát hiện sản phẩm do AI tạo ra, giảng viên cần thiết kế những nhiệm vụ buộc người học phải suy nghĩ, giải thích và vận dụng kiến thức. Chẳng hạn, AI có thể hỗ trợ đưa ra một lời giải cho bài toán, nhưng thầy cô có thể yêu cầu người học giải thích vì sao lời giải đó đúng, tìm điểm chưa hợp lý, đưa ra một lời giải khác hoặc vận dụng kiến thức để xử lý một tình huống mới.
Nguyên tắc quan trọng của giáo dục trong thời đại AI là không cạnh tranh với AI về tốc độ tạo ra sản phẩm, mà sử dụng AI nhằm tạo điều kiện cho con người học tốt hơn, tư duy sâu hơn và phát triển năng lực một cách bền vững hơn.
Một số hình ảnh khác tại Diễn đàn:
