Đầu năm học, các đơn vị trường học thường tổ chức họp hội đồng sư phạm đầu năm và đưa ra một số quy định về chuyên môn sẽ thực hiện trong năm học. Theo đó, ban giám hiệu sẽ quy định số tiết dự giờ của giáo viên/ năm. Những quy định của ban giám hiệu gần như là mệnh lệnh mà cấp dưới phải thực hiện nên có đóng góp ý kiến cũng thường bị bác bỏ bởi nhiều lý do khác nhau.
Vì vậy, giáo viên phải dự giờ, phải dự thao giảng theo quy định của ban giám hiệu.
Trong khi, việc dự giờ đồng nghiệp của giáo viên hiện nay không còn là quy định bắt buộc với tất cả giáo viên phổ thông. Theo hướng dẫn mới nhất của Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT Ban hành Điều lệ trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học, chỉ còn yêu cầu giáo viên chủ nhiệm: “Được dự các giờ học, hoạt động giáo dục khác của học sinh lớp do mình làm chủ nhiệm” mà thôi.
Hướng dẫn của Bộ đã thay đổi nhiều năm, nhiều trường dưới cơ sở vẫn áp dụng tư duy quản lý cũ
Trước đây, hoạt động dự giờ được quy định tại điểm a khoản 2 Điều 7 Thông tư 12/2009/TT-BGDĐT (đã hết hiệu lực) như sau: “Mỗi năm học, nhà trường thực hiện hiệu quả các hoạt động dự giờ, hội giảng, thao giảng và thi giáo viên dạy giỏi các cấp.
Lãnh đạo nhà trường (hiệu trưởng, phó hiệu trưởng) đảm bảo dự ít nhất 1 tiết dạy/giáo viên; tổ trưởng, tổ phó đảm bảo dự giờ giáo viên trong tổ chuyên môn ít nhất 4 tiết dạy/giáo viên; mỗi giáo viên thực hiện ít nhất 2 bài giảng có ứng dụng công nghệ thông tin, 4 tiết dạy của hội giảng hoặc thao giảng do nhà trường tổ chức và 18 tiết dự giờ đồng nghiệp trong hoặc ngoài nhà trường”.
Tuy nhiên, Thông tư 12 đã được thay thế bằng Thông tư 42/2012/TT-BGDĐT và đến năm 2018 tiếp tục được thay thế bằng Thông tư 18/2018/TT-BGDĐT. Trong đó, cả hai thông tư trên đều không còn yêu cầu giáo viên phải dự giờ bắt buộc nữa.
Khi thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, tại điểm b khoản 2 Điều 21 Điều lệ trường tiểu học ban hành kèm Thông tư 28/2020/TT-BGDĐT có quy định, hồ sơ quản lý hoạt động giáo dục của giáo viên bao gồm: Kế hoạch bài dạy; Sổ ghi chép sinh hoạt chuyên môn, dự giờ và theo dõi đánh giá kết quả học tập của học sinh; Sổ chủ nhiệm (đối với giáo viên chủ nhiệm); Sổ công tác Đội (đối với Tổng phụ trách Đội).
Nhưng, đối với giáo viên cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông thì theo hướng dẫn của Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT, trong hệ thống hồ sơ quản lý hoạt động giáo dục đã không có hướng dẫn "sổ ghi kế hoạch giảng dạy và ghi chép sinh hoạt chuyên môn, dự giờ, thăm lớp" như cấp tiểu học.
Điều này có nghĩa, mấy năm qua chỉ có giáo viên tiểu học là có yêu cầu dự giờ đồng nghiệp, giáo viên cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông không bắt buộc phải dự giờ. Thế nhưng, thực tế nhiều trường học cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông vẫn bắt buộc giáo viên phải dự giờ từ 6-12 tiết/ năm học.
Mới đây nhất, Bộ Giáo dục và Đào tạo Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT Ban hành Điều lệ trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học có hiệu lực kể từ ngày 10/5/2026 đã không còn quy định dự giờ bắt buộc ở cả 3 cấp học phổ thông.
Cụ thể, tại khoản 2 Điều 21 Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT hướng dẫn hồ sơ của giáo viên gồm: “Kế hoạch bài dạy (giáo án); Sổ chủ nhiệm (đối với giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp; Sổ công tác Đội (đối với Tổng phụ trách Đội)."
Nhưng, tại điểm b khoản 3 Điều 26 Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT quy định Quyền và nghĩa vụ của giáo viên như sau: “Được dự các giờ học, hoạt động giáo dục khác của học sinh lớp do mình làm chủ nhiệm”.
Điều này có nghĩa, nếu giáo viên chủ nhiệm có nguyện vọng, hoặc được mời tham gia “các giờ học, hoạt động giáo dục khác của học sinh lớp do mình làm chủ nhiệm” thì tham dự. Các giáo viên khác ở các cấp học phổ thông thì hoạt động dự giờ đã không còn bắt buộc.
Các trường cần thực hiện nghiêm túc hướng dẫn của Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT về hoạt động dự giờ của giáo viên
Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực kể từ ngày 10/5/2026 – thời điểm mà năm học 2025-2026 đã gần kết thúc nên về cơ bản năm học 2026-2027 này mới thực sự áp dụng vào các hoạt động chuyên môn của nhà trường.
Chính vì Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT hiện nay không còn quy định các hoạt động dự giờ cụ thể của giáo viên nên hoạt động này cũng cần được nghiên cứu và áp dụng cho phù hợp với thực tiễn tại các cơ sở giáo dục.
Thực tế, công hoạt động dự giờ đồng nghiệp vẫn còn cần thiết với một số công việc. Chẳng hạn, giáo viên mới ra trường cần dự giờ đồng nghiệp lâu năm để học hỏi kinh nghiệm; giáo viên cũ hướng dẫn giáo viên tập sự để góp ý, nhận xét.
Ban giám hiệu, tổ trưởng chuyên môn có thể dự giờ giáo viên khi thực hiện kiểm tra một số chuyên đề; tổ chuyên môn, cụm chuyên môn tổ chức thao giảng một số chuyên đề khó, chuyên đề mới...
Riêng, hoạt động dự giờ đại trà đồng nghiệp một số tiết/ học kỳ hoặc/ năm học như nhiều trường học đang bắt buộc cho tất cả giáo viên trong trường là điều không còn phù hợp với hướng dẫn của Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT.
Việc những ban giám hiệu bắt buộc giáo viên trong trường phải dự giờ bắt buộc; các tổ chuyên môn phải lên lịch dự giờ; ban giám hiệu kiểm tra sổ dự giờ giáo viên định kỳ sẽ gây áp lực cho giáo viên.
Một số tổ chuyên môn ít tiết, ít giáo viên, dự đi, dự lại nhiều lần trong một năm học để đủ số tiết theo quy định không chỉ khiến cho người đi dự cảm thấy mệt mỏi, lãng phí thời gian mà ngay giáo viên được dự giờ cũng bị áp lực trước đồng nghiệp.
Vì thế, Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT không bắt buộc giáo viên dự giờ đồng nghiệp đã giảm bớt những áp lực không cần thiết. Vấn đề còn lại là sự tiếp nhận và chỉ đạo của ban giám hiệu về nội dung của Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT mà thôi.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.