Bước vào đầu năm học mới, các trường học sẽ có nhiều cuộc họp, như: họp chi bộ; họp hội đồng sư phạm; họp tổ trưởng chuyên môn; hội nghị viên chức… để triển khai các kế hoạch giáo dục, các chỉ tiêu của năm học mới. Từ đó, các tổ chuyên môn sẽ cụ thể hóa các kế hoạch, số liệu của ban giám hiệu thành những chỉ tiêu cụ thể cho giáo viên.
Điều dễ nhận thấy, trước năm học 2026 – 2027 đã có nhiều chỉ đạo, văn bản hướng dẫn của các cấp nhằm tập trung cho công tác dạy học và giảm áp lực cho giáo viên. Trong đó, có yêu cầu giảm các loại hồ sơ sổ sách cho giáo viên.
Vì thế, nếu ngành giáo dục ở địa phương, các ban giám hiệu nhà trường thực hiện đúng theo hướng dẫn của Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT Ban hành Điều lệ trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học, thì sẽ không phát sinh thêm quá nhiều loại hồ sơ, kế hoạch không cần thiết. Năm học 2026 – 2027 tới đây sẽ có nhiều thay đổi tích cực. Tổ chuyên môn, giáo viên cũng đã bớt đi một số kế hoạch so với các năm học trước.
Tâm lý lo sợ sinh ra nhiều loại kế hoạch không cần thiết
Thực tế cho thấy, các loại kế hoạch của tổ chuyên môn, hoặc giáo viên hiện nay nhiều hay ít phụ thuộc rất nhiều vào phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn ở từng nhà trường. Nếu phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn cầu thị, am hiểu sâu các văn bản, có khả năng giải trình tốt thì chỉ yêu cầu những loại hồ sơ đúng với hướng dẫn.
Gặp phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn bảo thủ, áp dụng máy móc, tại vị quá lâu tại một đơn vị có xu hướng làm theo lối mòn cũ thì sẽ có nhiều loại kế hoạch. Nhiều loại kế hoạch còn có kế hoạch mẹ, kế hoạch con.
Chẳng hạn, khi tiến hành phụ đạo cho học sinh, tổ chuyên môn phải xây dựng kế hoạch phụ đạo; giáo viên cũng phải xây dựng kế hoạch phụ đạo. Kèm theo phân phối chương trình, giáo án phụ đạo, danh sách số lượng phụ đạo, điểm số trước và sau phụ đạo…
Trong khi, việc phụ đạo một số trường hiện nay không tính vào định mức cho giáo viên, họ đang đi phụ đạo trên tinh thần tự nguyện và những học sinh có điểm chưa đạt hiện hữu trên phần mềm điểm điện tử.
Tâm lý một số phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn là làm đủ, làm thừa kế hoạch, cái gì cũng chi tiết để phòng khi có thanh tra, kiểm tra chuyên môn thì hỏi cái gì có cái đó, thừa vẫn hơn thiếu. Một số chỉ đạo của nhà trường thậm chí còn áp dụng cả những văn bản đã hết hiệu lực từ lâu. Một số tổ trưởng, giáo viên góp ý thì phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn tỏ ra khó chịu, không nghe.
Vì vậy, tổ chuyên môn, giáo viên trong trường nào như vậy thường khá áp lực vào thời điểm đầu năm học, cuối học kỳ, cuối năm học khi phải xây dựng nhiều loại kế hoạch, báo cáo khác nhau. Phần nhiều, các kế hoạch làm ra chỉ để ban giám hiệu ký, đóng mộc đỏ lưu trữ chứ ít tác dụng thực tiễn.
Năm học 2026 – 2027, tổ chuyên môn và giáo viên phải thực hiện những loại hồ sơ nào?
Từ năm học 2020 – 2021 đến năm học 2025 – 2026 vừa qua, giáo viên phổ thông thực hiện các loại hồ sơ theo hướng dẫn tại khoản 2, khoản 3, Điều 21 của Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT, thông tư Ban hành điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học, theo đó, hồ sơ của tổ chuyên môn, giáo viên gồm:
“2. Đối với tổ chuyên môn: Kế hoạch giáo dục của tổ chuyên môn (theo năm học); Sổ ghi chép nội dung sinh hoạt chuyên môn.
3. Đối với giáo viên: Kế hoạch giáo dục của giáo viên (theo năm học); Kế hoạch bài dạy (giáo án); Sổ theo dõi và đánh giá học sinh; Sổ chủ nhiệm (đối với giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp)”.
Nhưng, đến năm học 2026 – 2027 này, theo hướng dẫn của khoản 2, khoản 3, Điều 21 Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT thì tổ chuyên môn, giáo viên chỉ còn có các loại hồ sơ sau:
2. Đối với giáo viên: Kế hoạch bài dạy (giáo án); Sổ chủ nhiệm (đối với giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp); Sổ công tác Đội (đối với Tổng phụ trách Đội).
3. Đối với tổ chuyên môn, tổ văn phòng, tổ giáo dục đặc thù: sổ ghi chép nội dung các hoạt động của tổ.
Như vậy, hồ sơ của tổ chuyên môn và giáo viên ở năm học 2026 – 2027, áp dụng theo Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT đã giảm hơn so với Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT trước đây.
Cụ thể: tổ chuyên môn giảm “Kế hoạch giáo dục của tổ chuyên môn (theo năm học)” và giáo viên giảm được “Kế hoạch giáo dục của giáo viên (theo năm học)” và “Sổ theo dõi và đánh giá học sinh”.
Vì vậy, nếu giáo viên bộ môn không kiêm nhiệm công tác khác chỉ còn thực hiện 01 loại kế hoạch là “Kế hoạch bài dạy (giáo án)” mà thôi. Đặc biệt, cũng theo hướng dẫn của Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT, hồ sơ điện tử được ưu tiên và nếu đã sử dụng hồ sơ điện tử hợp pháp thì không bắt buộc lập hồ sơ giấy tương ứng.
Nếu các trường thực hiện theo đúng hướng dẫn của Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT thì các tổ chuyên môn, giáo viên ở các nhà trường sẽ giảm bớt áp lực và có nhiều thời gian tập trung cho chuyên môn của mình.
Các trường học cần thực hiện đúng các loại hồ sơ theo hướng dẫn của Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT
Muốn thực hiện các loại hồ sơ theo hướng dẫn của Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT thực tế không khó mà giảm áp lực cho giáo viên, giảm ký duyệt cho tổ trưởng, ban giám hiệu nhà trường. Nhưng, điều này cần sự quyết tâm của ban giám hiệu.
Thứ nhất: thực hiện đúng và đủ hồ sơ theo Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT, không đặt thêm hồ sơ ngoài quy định. Nhà trường cần rà soát, công khai danh mục hồ sơ bắt buộc ngay từ đầu năm học. Kiên quyết không yêu cầu giáo viên làm thêm các loại sổ sách, kế hoạch, biên bản, báo cáo mang tính hình thức.
Thứ hai: chuyển mạnh từ hồ sơ giấy sang hồ sơ điện tử. Tổ chuyên môn sử dụng một hồ sơ điện tử dùng chung để lưu kế hoạch, nội dung sinh hoạt và các minh chứng cần thiết; hạn chế việc giáo viên phải in, ký, đóng tập nhiều lần. Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT đã xác định hồ sơ điện tử là hình thức chủ yếu.
Thứ ba: giảm các loại kế hoạch trùng lặp. Kế hoạch của tổ chuyên môn cần bám vào kế hoạch giáo dục nhà trường; giáo viên không phải xây dựng lại nhiều kế hoạch có cùng nội dung dưới các tên gọi khác nhau. Tổ chuyên môn được chủ động, linh hoạt thực hiện kế hoạch đã được phê duyệt.
Thứ tư: đơn giản hóa sinh hoạt tổ chuyên môn. Sinh hoạt tổ tập trung vào những vấn đề thực chất như tháo gỡ khó khăn trong dạy học, đánh giá học sinh, thống nhất chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm; ghi chép ngắn gọn kết quả chính, không biến mỗi buổi sinh hoạt thành một bộ hồ sơ minh chứng.
Thứ năm: một lần thực hiện - một lần lưu trữ - dùng chung khi cần. Những nội dung đã có trên hệ thống quản lý hoặc hồ sơ điện tử của nhà trường thì không yêu cầu giáo viên tiếp tục sao chép sang sổ cá nhân, báo cáo tổ và các biểu mẫu khác.
Thứ sáu: tăng cường trách nhiệm của tổ trưởng chuyên môn. Tổ trưởng có trách nhiệm rà soát hồ sơ trước khi yêu cầu giáo viên thực hiện, bảo đảm “đúng quy định - đủ nội dung - ngắn gọn - thiết thực”, không chạy theo số lượng giấy tờ để làm minh chứng.
Thứ bảy: chuyển từ tư duy “có hồ sơ mới chứng minh được đã làm” sang “làm thật, hiệu quả thật, hồ sơ chỉ ghi nhận những gì cần thiết”; dành thời gian của giáo viên cho chuyên môn, chuẩn bị bài dạy và hỗ trợ học sinh thay vì làm hồ sơ hình thức.
Thứ tám: cần phân cấp, phân quyền rõ ràng cho phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn. Khi thanh tra, kiểm tra chuyên môn, thuộc phạm vi cấp nào báo cáo, giải trình thì cá nhân đó phải chịu trách nhiệm chính.
Nếu nhà trường có sự chuẩn bị tốt các khâu, giao nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ phận, có sự bàn bạc, thống nhất thì việc thực hiện các loại hồ sơ theo hướng dẫn của Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT không khó. Từ đó, tạo sự đồng thuận, giảm bớt áp lực không cần thiết cho các tổ chuyên môn và giáo viên trong trường.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.